วันนี้ (13 พ.ย.2569)นางอารดา เฟื่องทอง อธิบดีกรมการค้าต่างประเทศ เปิดเผยในการสัมมนาหอการค้าทั่วประเทศ ครั้งที่ 44 หัวข้อ “Unlocking New Growth: ศักยภาพใหม่แห่งการเติบโต” ว่า กระทรวงพาณิชย์กำหนดแนวทางปลดล็อกเศรษฐกิจไทย 5 ด้าน เพื่อรับมือกับสถานการณ์การค้าโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ และสร้างโอกาสใหม่ให้ผู้ประกอบการไทยสามารถแข่งขันในตลาดโลกได้อย่างยั่งยืน

ประกอบด้วย เปิดตลาดใหม่และกระจายความเสี่ยง ลดอุปสรรคการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม ยกระดับการแข่งขันจากราคาไปสู่คุณภาพ ยกระดับบริการด้วยดิจิทัลและ AI และ สร้างความเข้มแข็งให้ SMEs ไทยก้าวสู่ตลาดโลก โดยมีเป้าหมายสำคัญในการลดภาระต้นทุน เพิ่มรายได้ และกระจายโอกาสทางเศรษฐกิจให้เข้าถึงผู้ประกอบการทุกกลุ่ม

สำหรับการเปิดตลาดใหม่และกระจายความเสี่ยง ถือเป็นประเด็นสำคัญ เนื่องจากแม้การส่งออกของไทยในช่วง 9 เดือนจะขยายตัวสูงถึง 19.6% แต่โครงสร้างตลาดยังพึ่งพาตลาดหลักในสัดส่วนสูง โดยสหรัฐฯ มีสัดส่วน 24.9% ของมูลค่าการส่งออกทั้งหมด จีน 11.5% อาเซียนมากกว่า 20% และญี่ปุ่น 6.5% ทำให้ไทยมีความเสี่ยงหากเกิดความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจหรือมาตรการทางการค้าจากประเทศคู่ค้าสำคัญ

กระทรวงพาณิชย์จึงเร่งขยายความร่วมมือทางการค้าและเจาะตลาดใหม่ โดยเฉพาะตะวันออกกลางและอินเดีย ซึ่งยังมีโอกาสเติบโต แม้ตลาดตะวันออกกลางจะมีสัดส่วนเพียง 3.7% ของการส่งออกไทย ขณะที่อินเดียมีประชากรจำนวนมากและชนชั้นกลางขยายตัวต่อเนื่อง แต่ผู้ประกอบการไทยยังเข้าไปทำตลาดได้ไม่มากนัก

นอกจากนี้ ผู้ประกอบการต้องศึกษาพฤติกรรมและความต้องการของผู้บริโภคในแต่ละประเทศอย่างลึกซึ้ง ไม่ควรพึ่งพาข้อมูลจาก AI หรือเครื่องมือค้นหาเพียงอย่างเดียว แต่ต้องตรวจสอบกับตลาดจริง โดยกระทรวงพาณิชย์มีสำนักงานส่งเสริมการค้าในต่างประเทศ 64 แห่งทั่วโลก พร้อมสนับสนุนข้อมูลเชิงลึกและประสานความร่วมมือกับคู่ค้าต่างประเทศ

ขณะเดียวกัน ต้องเร่งใช้ประโยชน์จากความตกลงการค้าเสรี (FTA) ให้เต็มศักยภาพ ปัจจุบันไทยมี FTA ที่มีผลบังคับใช้แล้ว 14 ฉบับ ครอบคลุม 18 ประเทศ และอยู่ระหว่างดำเนินการอีก 17 ฉบับ ครอบคลุม 24 ประเทศ อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการยังใช้สิทธิ FTA เพียง 81% ของมูลค่าการส่งออกที่สามารถใช้สิทธิได้ จึงต้องเร่งสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับเงื่อนไขการใช้สิทธิ รวมถึงการขอหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า (Certificate of Origin: CO) เพื่อรับสิทธิประโยชน์ทางภาษีอย่างถูกต้อง

เร่งปรับกฎระเบียบ สกัดสวมสิทธิ์ถิ่นกำเนิดสินค้า

ส่วนแนวทางที่ 2 กระทรวงพาณิชย์จะทบทวนกฎระเบียบที่ซ้ำซ้อนและล้าสมัย ลดขั้นตอนการให้บริการ เพื่ออำนวยความสะดวกและลดต้นทุนให้ผู้ประกอบการ ขณะเดียวกันจะรักษาความเข้มงวดในกฎระเบียบที่จำเป็นต่อการปกป้องอุตสาหกรรมภายในประเทศ

พร้อมยกระดับความน่าเชื่อถือของสินค้าไทย โดยเฉพาะการตรวจสอบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าและสัดส่วนมูลค่าเพิ่มที่เกิดขึ้นในประเทศไทย รวมถึงป้องกันการสวมสิทธิ์ถิ่นกำเนิดสินค้า (Transshipment) จากการนำเข้าสินค้าจากประเทศที่สามมาปรับเปลี่ยนเพียงเล็กน้อยหรือไม่ผ่านกระบวนการผลิตที่มีนัยสำคัญ ก่อนส่งออกไปยังประเทศปลายทางเพื่อใช้สิทธิประโยชน์ทางการค้าของไทย

“กระทรวงพาณิชย์จะไม่ยอมให้ประเทศไทยกลายเป็นทางผ่านของสินค้าสวมสิทธิ์ เพราะนอกจากจะกระทบต่อความน่าเชื่อถือของสินค้าไทยแล้ว ยังอาจทำให้ประเทศต้องเผชิญมาตรการทางการค้าจากประเทศคู่ค้า โดยกรมการค้าต่างประเทศและกรมศุลกากรจะร่วมกันตรวจสอบและบังคับใช้กฎหมายอย่างเข้มงวด”

เลิกแข่งราคาถูก ดันสินค้าไทยสร้างมูลค่าเพิ่ม

สำหรับแนวทางที่ 3 ผู้ประกอบการไทยต้องปรับจากการแข่งขันด้านราคาไปสู่การแข่งขันด้านคุณค่า (Value Creation) เนื่องจากการผลิตสินค้าเกษตรหรือสินค้าขั้นต้นเพียงอย่างเดียวสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้จำกัด แม้การแปรรูปและสร้างแบรนด์จะเป็นจุดเริ่มต้น แต่ต้องต่อยอดไปสู่การพัฒนาสินค้าที่ตอบโจทย์ผู้บริโภคยุคใหม่

โดยเฉพาะสินค้าเพื่อสุขภาพ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และสอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาล (ESG) รวมถึงการตรวจสอบย้อนกลับ (Traceability) เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภคสามารถตรวจสอบได้ว่าสินค้ามาจากประเทศไทย โรงงานใด ใช้วัตถุดิบจากพื้นที่ไหน และเกษตรกรผู้ผลิตเป็นใคร

การสร้างเรื่องราวและเอกลักษณ์ให้สินค้า ควบคู่กับการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต จะช่วยสร้างความแตกต่างและเพิ่มมูลค่าสินค้า ทำให้ผู้บริโภคยอมรับราคาที่เหมาะสมมากกว่าการแข่งขันด้วยราคาถูกเพียงอย่างเดียว

ดัน Smart CO ใช้ AI ตรวจต้นทุนสินค้า

ด้านแนวทางที่ 4 กรมการค้าต่างประเทศเดินหน้าพัฒนาระบบดิจิทัลเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการ โดยระบบ Smart 1 เป็นบริการนำเข้าและส่งออกแบบเบ็ดเสร็จผ่านเว็บไซต์กรมการค้าต่างประเทศ สามารถสมัครและดำเนินการออนไลน์ได้ภายใน 15 นาที และเปิดให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง

ส่วนระบบ Smart CO เป็นการออกหนังสือรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าในรูปแบบดิจิทัลตลอด 24 ชั่วโมง โดยศุลกากรประเทศปลายทางสามารถตรวจสอบความถูกต้องของเอกสารผ่าน QR Code และตรวจสอบย้อนกลับได้ว่าสินค้ามีถิ่นกำเนิดจากประเทศไทยจริงหรือไม่

ผลจากการใช้ระบบดังกล่าวทำให้ปัญหาการปลอมแปลงหนังสือรับรอง CO ลดลงอย่างชัดเจน จากปี 2566 ที่มีการแจ้งพบเอกสารปลอมตั้งแต่หลักสิบถึงหลักร้อยฉบับ เมื่อเริ่มใช้ระบบ Smart CO ในปี 2567 จำนวนเอกสารปลอมลดลงเหลือหลักสิบ และตั้งแต่ปี 2568 เป็นต้นมา ไม่พบการแจ้งปัญหาการปลอมแปลง CO จากประเทศไทยกลับมาอีก

นอกจากนี้ กรมฯ เตรียมพัฒนาระบบ ROER Plus นำนวัตกรรม AI และอัลกอริทึมมาช่วยตรวจสอบต้นทุนสินค้า เพิ่มความรวดเร็วและรองรับสถานการณ์ที่ประเทศคู่ค้าอาจใช้มาตรการตรวจสอบต้นทุนสินค้าเข้มงวดขึ้น โดยจะเชื่อมโยงข้อมูลกับกรมศุลกากรและกรมโรงงานอุตสาหกรรม เพื่อให้ตรวจสอบต้นทุนและติดตามย้อนกลับไปยังแหล่งผลิตได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตั้งเป้าเห็นระบบในปีหน้า

เสริมแกร่ง SMEs ไทย เชื่อมธุรกิจท้องถิ่นสู่ตลาดโลก

สำหรับแนวทางที่ 5 คือการสร้างความเข้มแข็งให้ SMEs ไทยก้าวสู่ตลาดโลก โดยมองว่าความสำเร็จในการพัฒนา SMEs ไม่ควรวัดจากจำนวนผู้ประกอบการที่เพิ่มขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่ต้องพิจารณาความสามารถในการอยู่รอด เติบโต ขยายธุรกิจ และแข่งขันในตลาดต่างประเทศได้อย่างยั่งยืน

หากจำนวน SMEs เท่าเดิม แต่ผู้ประกอบการมีความเข้มแข็งขึ้น สามารถขยายตลาดและทำการค้ากับต่างประเทศได้มากขึ้น ถือเป็นผลลัพธ์ที่สะท้อนการพัฒนาเศรษฐกิจได้อย่างแท้จริง มากกว่าการเพิ่มจำนวนผู้ประกอบการโดยไม่มีศักยภาพในการเติบโตระยะยาว

กระทรวงพาณิชย์พร้อมร่วมมือกับหอการค้าจังหวัดและหน่วยงานภาครัฐ ถ่ายทอดองค์ความรู้ให้ผู้ประกอบการในแต่ละพื้นที่ สร้างเครือข่ายเชื่อมโยงธุรกิจตั้งแต่ระดับท้องถิ่นสู่ตลาดสากล และผลักดันการสร้าง S-Curve ใหม่ให้กับเศรษฐกิจไทย

นางอารดา กล่าวด้วยว่า ความสำเร็จของนโยบายกระทรวงพาณิชย์จะไม่วัดจากตัวเลข KPI หรือปริมาณการดำเนินงานเพียงอย่างเดียว แต่ต้องวัดจากผลลัพธ์ที่ผู้ประกอบการสัมผัสได้จริง ทั้งการเข้าถึงโอกาสทางการค้า การลดต้นทุน และการยกระดับ SMEs ท้องถิ่นให้แข่งขันในตลาดโลกได้

ทั้งนี้ การปลดล็อกเศรษฐกิจไทยต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน โดยกระทรวงพาณิชย์พร้อมรับฟังเสียงสะท้อนจากผู้ประกอบการ เกษตรกร และภาคเอกชน เพื่อนำไปปรับปรุงการทำงานให้ตอบโจทย์ความต้องการจริง พร้อมขอให้ภาคเอกชนนำองค์ความรู้ไปถ่ายทอดต่อ เพื่อให้ทุกภาคส่วนในห่วงโซ่ธุรกิจสามารถเติบโตไปด้วยกัน เพราะการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืนต้องไม่ใช่การเติบโตของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง แต่ต้องสร้างโอกาสและกระจายผลประโยชน์ไปสู่ทุกภาคส่วน

อ่านข่าว:

นายกฯ มั่นใจไทยไม่กระทบ หลังสหรัฐฯ จ่อคุมส่งออกชิป AI

พาณิชย์เกาะติดภัยไซเบอร์ยุโรป ลุ้นออร์เดอร์อาหารแช่แข็งเพิ่ม

พาณิชย์ยกเครื่องข้าวไทย รับมือแข่งขันโลก ชูคุณภาพ–นวัตกรรม