ลูกจ้างที่ประสบอุบัติเหตุหรือเจ็บป่วยจากการทำงาน จะได้รับความคุ้มครองจากกองทุนใด และใครเป็นผู้รับผิดชอบค่ารักษาพยาบาล หลายคนอาจคุ้นเคยกับ "กองทุนประกันสังคม" แต่ยังไม่รู้จัก "กองทุนเงินทดแทน" ทั้งที่ทั้งสองกองทุนอยู่ภายใต้การบริหารของสำนักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน และมีบทบาทในการคุ้มครองลูกจ้าง แต่มีวัตถุประสงค์ แหล่งเงินสมทบ และสิทธิประโยชน์แตกต่างกัน โดยเฉพาะกรณีเจ็บป่วยหรือประสบอันตรายเนื่องจากการทำงาน
1. ประกันสังคม คืออะไร คุ้มครองอะไรบ้าง
กองทุนประกันสังคม จัดตั้งขึ้นตาม พระราชบัญญัติประกันสังคม พ.ศ.2533 มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างหลักประกันและความมั่นคงในการดำรงชีวิตให้แก่ผู้ประกันตน โดยมีเงินสมทบจาก 3 ฝ่าย ได้แก่ ลูกจ้าง นายจ้าง และรัฐบาล ตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด สำหรับลูกจ้างที่เป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 จะได้รับความคุ้มครอง 7 กรณี (ข้อมูล ณ ส.ค.2569) ประกอบด้วย
-กรณีประสบอันตราย/เจ็บป่วย จากโรคทั่วไปหรืออุบัติเหตุที่ไม่เนื่องจากการทำงาน เข้าโรงพยาบาลตามสิทธิฟรี
-กรณีคลอดบุตร ได้รับสิทธิประโยชน์ เหมาจ่ายค่าคลอด+เงินสงเคราะห์หยุดงาน
-กรณีทุพพลภาพ ได้รับเงินชดเชยรายเดือน+ค่ารักษาพยาบาล
-กรณีเสียชีวิต ได้รับค่าทำศพ+เงินสงเคราะห์แก่ผู้มีสิทธิตามกฎหมาย
-กรณีสงเคราะห์บุตร ได้รับเงินช่วยเหลือค่าเลี้ยงดูบุตรตามหลักเกณฑ์ (ตามจำนวนและอายุที่กฎหมายกำหนด)
-กรณีชราภาพ ได้รับเงินบำเหน็จหรือบำนาญชราภาพตามเงื่อนไข ขึ้นอยู่กับระยะเวลาการส่งเงินสมทบ
-กรณีว่างงาน ได้รับเงินชดเชยระหว่างว่างงานหรือหางานใหม่ ทั้งในกรณีลาออกเอง หรือสิ้นสุดสัญญาจ้าง ถูกเลิกจ้าง
กองทุนประกันสังคมเป็นหลักประกันที่ดูแลผู้ประกันตนในหลายช่วงชีวิต ตั้งแต่การเจ็บป่วย การมีบุตร การว่างงาน ไปจนถึงวัยเกษียณ โดยสิทธิประโยชน์แต่ละกรณีขึ้นอยู่กับระยะเวลาการส่งเงินสมทบและเงื่อนไขตามกฎหมาย
หลายคนอาจสงสัยว่าแล้ว ผู้ประกันตนมาตรา 39 และ มาตรา 40 ละ ต้องอธิบายว่า ผู้ประกันตนในระบบประกันสังคมได้รับความคุ้มครองแตกต่างกันตามประเภทของผู้ประกันตน โดยผู้ประกันตนมาตรา 33 ซึ่งเป็นลูกจ้างในสถานประกอบการ จะได้รับสิทธิประโยชน์ 7 กรณี ดังที่กล่าวไป
ส่วนผู้ประกันตนมาตรา 39 ซึ่งเคยเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 และสมัครส่งเงินสมทบต่อโดยสมัครใจ จะได้รับความคุ้มครอง 6 กรณี เช่นเดียวกับมาตรา 33 แต่ไม่มีสิทธิประโยชน์กรณีว่างงาน ขณะที่ผู้ประกันตนมาตรา 40 ซึ่งเป็นกลุ่มผู้ประกอบอาชีพอิสระหรือแรงงานนอกระบบ จะได้รับสิทธิประโยชน์แตกต่างกันตามทางเลือกการจ่ายเงินสมทบ โดยครอบคลุมตั้งแต่ 3-5 กรณี
2. กองทุนเงินทดแทน คืออะไร คุ้มครองอะไรบ้าง
กองทุนเงินทดแทน จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติเงินทดแทน พ.ศ.2537 มีวัตถุประสงค์เพื่อดูแลลูกจ้างที่ประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงาน รวมถึงกรณีทุพพลภาพ สูญเสียอวัยวะ สูญเสียสมรรถภาพในการทำงาน เสียชีวิต หรือสูญหายจากการทำงาน
ความแตกต่างสำคัญคือ กองทุนเงินทดแทนมีเงินสมทบจากนายจ้างเพียงฝ่ายเดียว โดยนายจ้างจ่ายเงินสมทบตามประเภทกิจการและระดับความเสี่ยงของกิจการ ลูกจ้างไม่ต้องจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนนี้
ข้อมูล ณ วันที่ 11 มิ.ย.2569 จากสำนักงานประกันสังคม เปิดเผยว่า กองทุนเงินทดแทนมีลูกจ้างอยู่ในระบบ 12,340,730 คน และสถานประกอบการ 482,344 แห่ง
ทั้งนี้ การพิจารณาว่าลูกจ้างจะได้รับความคุ้มครองจากกองทุนเงินทดแทนหรือไม่ จะพิจารณาจากสาเหตุของการประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยว่าเกี่ยวเนื่องกับการทำงานหรือไม่ โดยไม่คำนึงถึงวัน เวลา หรือสถานที่เกิดเหตุ
สิทธิประโยชน์หลักของกองทุนเงินทดแทน แบ่งเป็น 4 ด้าน ได้แก่
- ค่ารักษาพยาบาล กรณีลูกจ้างได้รับบาดเจ็บหรือเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงาน สามารถเบิกค่ารักษาพยาบาลตามความจำเป็นและหลักเกณฑ์ที่กำหนด
- ค่าทดแทนรายเดือน จ่ายชดเชยกรณีลูกจ้างไม่สามารถทำงานได้ สูญเสียอวัยวะหรือสมรรถภาพในการทำงาน ทุพพลภาพ หรือเสียชีวิตและสูญหาย
- ค่าฟื้นฟูสมรรถภาพในการทำงาน สนับสนุนการฟื้นฟูร่างกายและความสามารถในการกลับไปทำงาน
- ค่าทำศพ จ่ายให้แก่ผู้มีสิทธิตามเงื่อนไข กรณีลูกจ้างเสียชีวิตเนื่องจากการทำงาน อัตราที่กำหนดในกฏกระทรวง(ค่าทำศพ 50,000บาท)
3. ส่องสถิติ 5 เดือนแรกปี 2569 ลูกจ้างประสบอันตรายจากงานกว่า 3 หมื่นคน
ข้อมูลสำนักงานประกันสังคมระบุว่า ระหว่างวันที่ 1 ม.ค.-31 พ.ค.2569 มีลูกจ้างประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงานรวม 32,302 คน โดยจังหวัดที่มีสถิติการประสบอันตรายสูงสุด 3 อันดับแรก ได้แก่ กรุงเทพมหานคร 8,387 คน สมุทรปราการ 3,433 คน และสมุทรสาคร 2,492 คน
เมื่อจำแนกตามขนาดสถานประกอบการ พบว่า สถานประกอบการที่มีลูกจ้างตั้งแต่ 1,001 คนขึ้นไป มีลูกจ้างประสบอันตรายสูงสุด 5,570 คน รองลงมาคือสถานประกอบการที่มีลูกจ้าง 201-500 คน จำนวน 5,257 คน และสถานประกอบการที่มีลูกจ้าง 21-50 คน จำนวน 4,360 คน
ส่วนประเภทกิจการที่มีลูกจ้างประสบอันตรายสูงสุด คือ กิจการหมวดการผลิต 15,127 คน รองลงมาคือกิจการหมวดการขายส่งและการขายปลีก รวมถึงการซ่อมยานยนต์และจักรยานยนต์ 4,783 คน และกิจการหมวดก่อสร้าง 3,324 คน
สำหรับลักษณะการบาดเจ็บที่พบมากที่สุด ได้แก่ การสูญเสียนิ้วมือ 7,777 คน รองลงมาคือการบาดเจ็บที่ดวงตา 3,792 คน และการบาดเจ็บหลายส่วนของร่างกาย 2,894 คน
ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าอุบัติเหตุและการเจ็บป่วยจากการทำงานยังเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องเฝ้าระวัง โดยเฉพาะในภาคการผลิต ซึ่งมีจำนวนลูกจ้างประสบอันตรายสูงสุดในช่วงเวลาดังกล่าว
4. เจ็บจากการทำงาน เบิกค่ารักษาพยาบาลได้เท่าไร
อีกหนึ่งสิทธิประโยชน์สำคัญของกองทุนเงินทดแทน คือการช่วยรับภาระค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลให้แก่ลูกจ้างที่ประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงาน โดยสำนักงานประกันสังคมกำหนดให้กองทุนเงินทดแทนจ่ายค่ารักษาพยาบาลตามความจำเป็นและเท่าที่จ่ายจริง โดยมีหลักเกณฑ์วงเงินเบื้องต้น ดังนี้
-ค่ารักษาพยาบาลเบื้องต้น ไม่เกิน 65,000 บาท
-หากมีอาการรุนแรงหรือเรื้อรัง พิจารณาจ่ายเพิ่มได้อีกไม่เกิน 165,000 บาท
-หากยังไม่เพียงพอ สามารถพิจารณาจ่ายเพิ่มได้อีกไม่เกิน 300,000 บาท
-กรณีจำเป็นต้องรักษาต่อเนื่องและค่ารักษายังไม่เพียงพอ สามารถพิจารณาจ่ายเพิ่มตามหลักเกณฑ์ โดยรวมทั้งหมดไม่เกิน 1,000,000 บาท
ทั้งนี้ การจ่ายค่ารักษาพยาบาลเพิ่มเติมต้องเป็นไปตามหลักเกณฑ์และความเห็นชอบของคณะกรรมการการแพทย์
กรณีลูกจ้างเข้ารับการรักษาในสถานพยาบาลของรัฐตั้งแต่เริ่มแรกจนสิ้นสุดการรักษาพยาบาล สามารถได้รับค่ารักษาพยาบาลตามจริงจนสิ้นสุดการรักษา ตามเงื่อนไขที่กำหนด
สำนักงานประกันสังคมแนะนำให้นายจ้างส่งลูกจ้างเข้ารับการรักษาในสถานพยาบาลคู่สัญญาของกองทุนเงินทดแทน เพื่อให้สามารถเรียกเก็บค่ารักษาพยาบาลจากกองทุนได้โดยตรง และลดภาระการสำรองจ่ายของนายจ้างและลูกจ้าง
เมื่อลูกจ้างประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงาน นายจ้างมีหน้าที่แจ้งการประสบอันตราย โดยยื่นแบบแจ้งการประสบอันตรายหรือเจ็บป่วย (กท.16) ผ่านระบบ e-Compensate บนเว็บไซต์สำนักงานประกันสังคม พร้อมแนบสำเนาแบบส่งตัวลูกจ้างเข้ารับการรักษาพยาบาล (กท.44) ต่อสำนักงานประกันสังคมกรุงเทพมหานครพื้นที่ จังหวัด หรือสาขาที่ขึ้นทะเบียนไว้ โดยต้องแจ้งภายใน 15 วัน นับแต่วันที่ทราบเหตุ
ลูกจ้างและนายจ้างสามารถสอบถามรายละเอียดเกี่ยวกับสิทธิประโยชน์และขั้นตอนการขอรับเงินทดแทนได้ที่สำนักงานประกันสังคมกรุงเทพมหานครพื้นที่ทั้ง 12 แห่ง สำนักงานประกันสังคมจังหวัดและสาขาทั่วประเทศ หรือสายด่วน 1506 ซึ่งให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง
5.ปี 2570 ปรับลดเงินสมทบกองทุนเงินทดแทน ช่วยนายจ้างกว่า 3 แสนแห่ง
นอกจากการดูแลลูกจ้างแล้ว กองทุนเงินทดแทนยังมีการปรับปรุงหลักเกณฑ์การจัดเก็บเงินสมทบ เพื่อช่วยลดภาระต้นทุนของนายจ้างและส่งเสริมให้สถานประกอบการให้ความสำคัญกับความปลอดภัยในการทำงาน
สำนักงานประกันสังคม เปิดเผยว่า กระทรวงแรงงานได้ออกประกาศปรับปรุงอัตราเงินสมทบกองทุนเงินทดแทน โดยจะมีผลตั้งแต่วันที่ 1 ม.ค.2570 เป็นต้นไป คาดว่าจะช่วยลดภาระนายจ้าง 344,521 แห่ง หรือประมาณร้อยละ 75 ของนายจ้างทั้งหมด คิดเป็นเงินสมทบที่ลดลงรวมประมาณ 1,700 ล้านบาทต่อปี และไม่มีนายจ้างรายใดต้องจ่ายเงินสมทบเพิ่มขึ้นจากการปรับปรุงครั้งนี้
สาระสำคัญของการปรับปรุงประกอบด้วย การปรับอัตราเงินสมทบหลักให้สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงของกิจการ โดยมีกิจการที่สามารถปรับลดอัตราเงินสมทบหลัก 452 รหัส จากทั้งหมด 1,091 รหัสกิจการ
นอกจากนี้ ยังปรับปรุงวิธีคำนวณอัตราค่าประสบการณ์ โดยเพิ่มส่วนลดสูงสุดจากเดิมร้อยละ 50 เป็นร้อยละ 70 เพื่อสร้างแรงจูงใจให้นายจ้างและสถานประกอบการป้องกันและลดการประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงาน
สำนักงานประกันสังคมระบุว่า การปรับลดเงินสมทบครั้งนี้ไม่ได้ลดทอนสิทธิประโยชน์หรือความคุ้มครองของลูกจ้าง แต่เป็นการบริหารจัดการกองทุนให้เหมาะสมกับสถานการณ์ทางเศรษฐกิจ ควบคู่กับการส่งเสริมความปลอดภัยในสถานประกอบการ และรักษาเสถียรภาพของกองทุนในระยะยาว
6. ส่องสถานะเงินลงทุน 2 กองทุน ไตรมาส 3 ปี 2569
สำนักงานประกันสังคมรายงานสถานะเงินลงทุนกองทุนประกันสังคมและกองทุนเงินทดแทน ประจำไตรมาส 3 ปี 2569 ณ วันที่ 30 ก.ย.2569 พบว่า
กองทุนประกันสังคม มีมูลค่าเงินลงทุนรวม 3,035,077 ล้านบาท มีผลตอบแทนจากการลงทุนสะสมนับตั้งแต่จัดตั้งกองทุน 1,247,628 ล้านบาท และสามารถรับรู้ผลตอบแทนเป็นเงินสดในช่วงเดือน ม.ค.-ก.ย.2569 จำนวน 77,069 ล้านบาท
ขณะที่ กองทุนเงินทดแทน มีมูลค่าเงินลงทุนรวม 91,650 ล้านบาท มีผลตอบแทนจากการลงทุนสะสมนับตั้งแต่จัดตั้งกองทุน 36,436 ล้านบาท และมีผลตอบแทนที่รับรู้เป็นเงินสดในปี 2569 จำนวน 2,001 ล้านบาท
กองทุนประกันสังคมและกองทุนเงินทดแทนต่างมีบทบาทในการสร้างหลักประกันให้คนทำงาน แต่ให้ความคุ้มครองคนละกรณี โดยกองทุนประกันสังคมดูแลสิทธิประโยชน์ตามสถานะผู้ประกันตน ขณะที่กองทุนเงินทดแทนรับผิดชอบกรณีลูกจ้างประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงาน การทำความเข้าใจความแตกต่างของทั้งสองกองทุนจึงช่วยให้ลูกจ้างรู้ว่าควรใช้สิทธิใดเมื่อเกิดเหตุ และช่วยให้นายจ้างเข้าใจหน้าที่ในการดูแลลูกจ้างได้อย่างถูกต้อง
แหล่งข้อมูลอ้างอิง : สำนักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน
อ่านข่าว
Anthropic เข้า Nasdaq วันแรก หุ้นพุ่ง 38% มูลค่าตลาดแตะ 2 ล้านล้านดอลลาร์
