ในสถานการณ์ความขัดแย้งตะวันออกกลาง เป็นที่มาของการดีดตัวขึ้นมาของราคาน้ำมัน ส่งผลถึงราคาข้าวของเครื่องใช้ที่ทยอยปรับราคาตามกันมา เป็นเหตุให้ผู้คนต่างพากันซื้อสินค้า และ “กักตุน” ของใช้เกินจำเป็น สภาวะดังกล่าวนี้เรียกอีกอย่างว่า Panic Buying ผลดี-ผลเสียของสภาวะนี้เป็นอย่างไร มีเรื่องราวน่ารู้มาบอกกัน
รู้จัก Panic Buying คืออะไร ?
Panic Buying คือ พฤติกรรมผู้คนที่ “ซื้อ” หรือ “เติม” ทรัพยากรจนกินความจำเป็นในระยะสั้น สาเหตุเกิดจากความกลัว หรือความกังวล จากภาวะวิกฤตบางอย่างที่เกิดขึ้น ซึ่งมีนัยยะสำคัญ คือ ความไม่แน่นอน จนส่งผลให้กลไกทางสมอง สั่งให้เราต้อง “ซื้อ” หรือ “กักตุน” เพื่อคลายความกังวลเหล่านั้น
ทว่า ประเด็นที่สำคัญ คือเมื่อเกิดภาวะ Panic Buying ขึ้นพร้อม ๆ กัน จะส่งผลกระทบถึงภาพรวมในสังคม เช่น
- ทำให้สินค้าไม่เพียงพอต่อความต้องการ ทั้งที่ระบบการผลิตและการนำเข้ายังคงเดิม
- ทำให้ผู้ที่มีความจำเป็นต้องใช้สินค้าจริง ๆ เข้าถึงสินค้าได้ยากขึ้น เนื่องจากเกิดการกักตุนเอาไว้
- จากความกลัวส่วนบุคคล อาจกลายเป็นปัญหาความเป็นธรรมในการเข้าถึงสินค้าของทั้งสังคม
เสพข่าว ความกลัว และความรู้สึกไม่ปลอดภัย คือกลไกทำให้เกิดภาวะ Panic Buying
“วิกฤต” คือตัวตั้งต้นที่ทำให้ผู้คนเกิดสภาวะความกลัว โดยเฉพาะการกลัวไม่มีของใช้ หรือกลัวน้ำมันหมด รวมไปถึง กลัวของราคาแพงขึ้น ด้วยที่มาเหล่านี้เอง ที่ผลักให้กลไกสมองสั่งให้เราต้อง “ซื้อ” โดยซื้อเพื่อให้เกิดความปลอดภัย ยิ่งดูข่าว อ่านข่าว และฟังข่าว มากขึ้นเท่าไร ความกลัวภัยคุกคามก็ยิ่งทวีคูณมากขึ้นเท่านั้น
3 เหตุการณ์ตัวอย่างคนไทยกับ Panic Buying
ถ้ายังจำกันได้ กรณีปัญหาฝุ่น PM 2.5 ทำให้คนแห่ไปซื้อเครื่องฟอกอากาศ จนทำให้ราคาสินค้าพุ่งสูงขึ้น หรือหากย้อนกลับไปเมื่อตอนเกิดเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ ปี 2554 ผู้คนแห่กันกักตุนบะหมี่กึ่งสำเร็จรูป น้ำดื่ม ถุงกระสอบทราย จนสินค้าขาดตลาด อีกครั้งกับสถานการณ์โรคโควิด 19 ระบาด ผู้คนมีพฤติกรรมกักตุนสินค้า ทั้งข้าวสาร อาหารแห้ง หน้ากากอนามัย รวมทั้งแอลกอฮอล์เจล จนสินค้าเหล่านี้หายไปจากร้านค้าในเวลาอันรวดเร็ว
วิธีช่วยลด Panic Buying ในยามที่เกิดวิกฤต
การหลีกเลี่ยงไม่ให้เกิดภาวะ Panic Buying มีหลักการที่ทุกคนสามารถนำไปปรับใช้ได้ อาทิ
- วางแผนการซื้อสินค้า ตามการใช้งานจริง อย่าซื้อตามความกลัว ประเมินให้แน่ใจว่า ควรซื้อสินค้าจำนวนแค่ไหนถึงเพียงพอต่อความต้องการที่แท้จริง
- ตั้งสติ ย้อนคิดเสมอว่า ถ้าทุกคนกักตุนเหมือน ๆ กัน ของจะเพียงพอหรือไม่ ควรคิดถึงผู้อื่นด้วยเช่นกัน หากเรากักตุนจนเกินความจำเป็น ย่อมส่งผลต่อคนอื่น ๆ อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
- ตรวจสอบข่าวสาร จากแหล่งข่าว หรือสื่อที่น่าเชื่อถือ เพื่อให้รู้เท่ากันสถานการณ์ และสามารถปรับเปลี่ยนการวางแผนซื้อสินค้าให้เหมาะสมมากที่สุด
มนุษย์ทุกคนย่อมรักและต้องการความปลอดภัยให้กับตัวเอง แต่หาก “รักตัวเอง” จนทำให้ผู้อื่นเดือดร้อน ย่อมไม่ใช่เรื่องที่ดี ภาวะ Panic Buying ดูแลได้ หากรู้จักยับยั้งชั่งใจ และมีสติ หมั่นติดตามข่าวสารที่น่าเชื่อถือ เพื่อให้การวางแผนชีวิตในช่วงวิกฤต มีความเหมาะสมต่อไป
อ่านบทความที่น่าสนใจอื่น ๆ
- “อาการนอนไม่หลับ” เมื่ออายุมากขึ้นแก้ไขได้อย่างไร ?
- เลิกเป็นวัตถุวีนไว! ด้วย 3 เทคนิคควบคุมอารมณ์
- รู้จัก – รับมือ “อาการซึมเศร้าหลังหยุดยาว”
- เช็กความเสี่ยงเป็นโรคแพนิก : CHECK-UP สุขภาพ
