‘หญิงงามล่มเมือง’ ย้อนประวัติศาสตร์สปายหญิงสะเทือนโลก

เมื่อต้นสัปดาห์ที่ผ่านมาเกิดเหตุการณ์ช็อกโลก หลังเจนเซน หวง อดีตซีอีโอของ NVIDIA มีสัมพันธ์ใกล้ชิดกับอลิซ หวง ที่ทางการสหรัฐฯ ระบุว่าเป็นสายลับจากจีน ขณะที่ประเทศจีนออกมาแถลงว่าข้อกล่าวหานั้นไม่มีมีมูลความจริงและเป็นการใส่ร้ายป้ายสี

แม้ยังไม่สามารถุสรุปได้ว่าอลิซ หวงเป็นสายลับจริงหรือไม่ แต่ความกังวลเรื่องสายลับกลายเป็นที่สนใจและสร้างความกังวลไปทั่วโลก ซึ่งความจริงแล้วสายลับหรือสปายเป็นงานที่มีมาอย่างยาวนานนับตั้งแต่สมัยโบราณ

ตำนานหญิงงามล่มเมือง

ในจีนมีบันทึกถึงเรื่องไซซี หนึ่งในตำนาน 4 หญิงงามของจีน ซึ่งเป็นเรื่องราวเริ่มต้นจากที่ไซซีถูกเสนาบดีแคว้นเยว่ส่งไปเป็นเครื่องบรรณาการแก่ พระเจ้าอู๋หวางฟูไฉ กษัตริย์แคว้นอู๋ เพื่อแทรกซึมและบ่อนทำลายแคว้นจากข้างใน

นางไซซีมอมเมากษัตริย์ฟูไฉด้วยความลุ่มหลง จนกษัตริย์ละเลยงานราชการแผ่นดิน และนางไซซียังส่งข่าวกลับไปยังแคว้นเยว่ จนทำให้แคว้นอู๋อ่อนแอลง แคว้นเยว่จึงยกทัพมาบุกโจมตีและทำลายแคว้นอู๋ในที่สุด ซึ่งนับเป็นเหตุการณ์ที่ตรงกับสำนวนของจีนที่ว่า “หญิงงามล่มเมือง”

สายลับหญิงในสงคราม

แม้เรื่องราวสมัยโบราณจะพยายามเตือนถึงอุบายของสายลับหญิงเหล่านี้มาอย่างเนิ่นนาน แต่ในช่วงสงคราม สายลับหญิงก็ยังมีบทบาทสำคัญในการเข้าไปแทรกซึมทางการทหารได้ เช่น ในช่วงสงครามกลางเมืองอเมริกา ปี 1861–1865 สายลับหญิงเข้ามามีบทบาทมาก ในเรื่องการส่งข้อมูลข่าวกรอง เนื่องจากสังคมในยุคนั้นยังมองข้ามผู้หญิงอยู่

ตัวอย่างเช่น โรส โอ'นีล กรีนฮาว สายลับฝ่ายใต้ ในวอชิงตัน ดี.ซี. ที่อาศัยความสนิทกับบุคคลสำคัญทางการเมืองหลายคน รวบรวมข้อมูลลับและแผนทางการทหารส่งให้ฝ่ายใต้ จนได้รับชัยชนะในยุทธการที่บลูรันช่วงเร่ิมต้นสงคราม แม้ภายหลังเธอจะถูกจับกุมในที่สุดและสุดท้ายฝ่ายเหนือเป็นฝ่ายชนะ

ในสงครามอีกหลายครั้งยังพบว่ามีสายลับหญิงที่เข้าไปแทรกซึมเพื่อล้วงข้อมูลทางการทหาร เช่น ในสงครามโลกครั้งที่ 1 สายลับหญิงที่มีชื่อเสียงโด่งดังมากชื่อ Mata Hari เธอเป็นคณิกานักเต้นระบำชาวเนเธอร์แลนด์ที่ย้ายมาอยู่ปารีสหลังจากหย่ากับสามี

มีบันทึกไว้ว่าเธอมีเสน่ห์มากและพูดได้หลายภาษา ทำให้เธอมัดใจเหล่าเศรษฐีและผู้มีอำนาจจากหลายประเทศ รวมถึงข้าราชการระดับสูงด้วย

เนื่องจากประเทศบ้านเกิดของเธอวางตัวเป็นกลางในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ทำให้เธอสามารถข้ามพรมแดนในช่วงสงครามได้ค่อนข้างสะดวก แต่ในขณะเดียวกัน นั่นก็ทำให้เธอก็ถูกสงสัยว่าเป็นสายลับจากอาชีพของเธอด้วย

จนกระทั่งเธอถูกหน่วยข่าวกรองฝรั่งเศสจับกุมและประหารชีวิตในข้อหาเป็นสายลับให้เยอรมนี

โดยสาเหตุที่โดนจับกุมมีการบันทึกไว้ว่า พันตรี อาร์โนลด์ คัลเล นักการทูตฝ่ายทหารชาวเยอรมัน หนึ่งในบรรดาคนรักของเธอใช้รหัสลับให้กับฝรั่งเศส ระบุว่าตัวเธอเป็นสายลับ ซึ่งไม่ทราบเหตุผลที่ชัดเจนในการเปิดโปงครั้งนี้ว่าเขาทำเพื่อต้องการกำจัดหรือเห็นว่าเธอเป็นปัญหาหรือไม่

แต่ในการพิจารณาคดี แม้ว่าอัยการจะกล่าวโทษเธอว่า เป็นต้นเหตุการเสียชีวิตของทหารฝรั่งเศส 50,000 นาย แต่ก็ไม่มีหลักฐานหรือคำอธิบายที่เจาะจงว่าเธอเป็นต้นเหตุของการเสียชีวิตเหล่านั้นได้อย่างไร และยังพบว่าเธอไม่ได้ส่งข้อมูลอะไรที่สำคัญทางการทหารไปให้ใคร

นอกจากนี้ยังมีการตั้งสมมติฐานว่าจริง ๆ แล้วเธออาจไม่ได้เป็นสายลับ แต่ถูกใส่ร้ายจากเหล่าทหารที่ อ่อนแอจากสงคราม โดยการหาแพะรับโทษ ที่เป็นหญิงที่ทำอาชีพยั่วยวนผู้ชายอย่างผิดศีลธรรม

แต่อย่างไรก็ตาม ฝรั่งเศสในตอนนั้นตัดสินว่าเธอมีความผิดและสั่งประหารชีวิต ซึ่งภายหลังชื่อเสียงของเธอกลับกลายมาเป็นต้นแบบของสายลับหญิงและถูกนำไปเขียนเป็นหนังสือ รวมถึงภาพยนตร์

ระบบสายลับในสงครามโลกครั้งที่ 2

สายลับในช่วงสงครามก็ยังมีอีกหลายคนทั้งที่ถูกจับได้และจับไม่ได้ แต่จุดเปลี่ยนสำคัญคือช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ที่สายลับทำงานอย่างเป็นระบบมากขึ้น

สายลับหญิงคนหนึ่งที่มีชื่อเสียงมากคือ โอเดตต์ แซนซอม หรือนามสกุลอื่น ๆ เช่น ฮัลโลว์ส และเชอร์ชิลล์ เธอมี code name ชื่อ LISE เธอทำหน้าที่เป็นผู้ส่งสารของหน่วยปฏิบัติการพิเศษ SOE ของอังกฤษ ซึ่งวินสตัน เชอร์ชิลล์เป็นผู้ก่อตั้ง ปฏิบัติการในฝรั่งเศส ที่ขณะนั้นถูกนาซีเยอรมันยึดครอง

ภาพลักษณ์ของเธอเป็นคนค่อนข้างธรรมดาจนอาจจะน่าเบื่อ เธอเป็นภรรยาและแม่ลูกสาม ไม่ดื่มเหล้า ไม่สูบบุหรี่ และไม่พูดคำหยาบ แต่เบื้องหลังเธอกลับเป็นสายลับที่ได้รับการฝึกฝนมาอย่างดี

เธอถูกยกย่องว่าเป็นสายลับหญิงที่ได้รับเหรียญกล้าหาญมากที่สุดในสงครามโลกครั้งที่ 2 เพราะหลังจากเธอถูกกองกำลังเกสตาโป หรือตำรวจลับของนาซีเยอรมนีจับกุมตัวในปี 1943 เธอถูกสอบสวนอย่างหนักและถูกทรมานอย่างโหดร้าย เช่น ถูกดึงเล็บเท้าออกทั้งหมด แต่เธอปฏิเสธที่จะเปิดเผยข้อมูลหรือทรยศเพื่อนร่วมทีม

โอเดตต์ แซนซอม ถูกตัดสินประหารชีวิตถึง 2 ครั้ง และถูกส่งตัวไปค่ายกักกันราเวนส์บรุค แต่ภายหลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 เธอรอดชีวิตมาได้และถูกยกย่องเป็นวีรสตรีทั้งในอังกฤษและฝรั่งเศส

ต่อมาในช่วงสงครามเย็นที่มีสงครามตัวแทนและการแข่งขันด้านเทคโนโลยีต่าง ๆ ในตอนนั้นหน่วยข่าวกรองโซเวียต หรือ KGB ได้พัฒนายุทธวิธีในการสืบข้อมูลอย่างเป็นระบบมากขึ้น โดยตั้งโรงเรียนฝึกสายลับหญิง หรือที่ชื่อ Swallows และสายลับชาย ชื่อ Crows ในแถบไซบีเรีย เพื่อฝึกทักษะต่าง ๆ โดยเฉพาะทักษะการยั่วยวนและล่อลวงในเชิงเสน่หา หรือที่เรียกกันว่า Honey trap

ตัวอย่างเช่น คดีโปรฟูโม นับเป็นข่าวฉาวมากที่สุดของประวัติศาสตร์อังกฤษ เรื่องราวเกิดขึ้นจาก คริสติน คีเลอร์ นางแบบวัย 19 ปี มีความสัมพันธ์เชิงชู้สาวในเวลาเดียวกันถึง 2 คน คือ จอห์น โปรฟูโม รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการสงครามของสหราชอาณาจักร และ ร้อยเอกเยฟเกนี อิวานอฟ ผู้ช่วยทูตฝ่ายทหารเรือของสหภาพโซเวียต ซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ข่าวกรองทหารของโซเวียต

กรณีนี้เรียกว่าอาจเป็นแผนซ้อนแผน เนื่องจากในวงจรของรักสามเส้านั้น ผู้ที่เป็นสายลับตัวจริงอาจเป็นอีวานอฟ ส่วนคริสตีน คีเลอร์ คือคนที่ถูกใช้เป็นตัวกลางในยุทธวิธี Honey Trap ในการล้วงข้อมูล

แต่เมื่อความสัมพันธ์นี้ถูกตั้งข้อสงสัยและ จอห์น โปรฟูโม โกหกสภาฯ ว่าไม่มีความสัมพันธ์กับคีเลอร์ ภายหลังโปรฟูโมต้องยอมรับความจริงและต้องลาออกจากตำแหน่ง ซึ่งมีผลต่อเนื่องทำให้นายกฯ แฮโรลด์ แมคมิลแลน ลาออกด้วย

สายลับใน FBI

ในยุคสมัยใหม่เอง สายลับผู้หญิงยังมีตำนานที่ถูกพูดถึงว่า เธอสามารถใช้เสน่ห์ในการล้วงข้อมูลใน FBI ได้ ชื่อของเธอคือ แคทรีนา เหลียง

แคทรีนา เป็นสายลับชาวอเมริกันเชื้อสายจีน มีโค้ดเนมชื่อ Parlor Maid เธอเป็นสายลับสองหน้า ที่แสร้งว่าสืบข้อมูลจากจีนให้สหรัฐฯ แต่อีกด้านเธอก็ส่งข้อมูลให้กับจีนด้วย

เธอเข้ามาเกี่ยวข้องกับ FBI ในฐานะนักธุรกิจที่เป็นแหล่งข่าวกรองหลักในจีน โดยเธอใช้วิธีสร้างความสัมพันธ์เชิงชู้สาวกับเจ้าหน้าที่ FBI ถึง 2 คน

จากการสอบสวนของ FBI พบว่า เหลียงมีความสัมพันธ์เชิงชู้สาวกับ เจมส์ เจ. สมิธ เจ้าหน้าที่พิเศษของ FBI การสอบสวนยังเปิดเผยว่า เหลียงมีความสัมพันธ์กับ วิลเลียม คลีฟแลนด์ เจ้าหน้าที่พิเศษ FBI อีกคนหนึ่ง เหลียงอาศัยความไว้วางใจและความใกล้ชิด เพื่อเข้าถึงเอกสารลับสุดยอดของ FBI เช่น ข้อมูลทางเทคนิคและแบบแปลนของหัวรบนิวเคลียร์ W88 รายชื่อเจ้าหน้าที่ และปฏิบัติการลับต่าง ๆ

แน่นอนว่า FBI ได้รับเบาะแสว่ามีข้อมูลรั่วไหล แต่สมิธปิดบังสัมพันธ์เชิงชู้สาวกับเหลียง และคอยปกป้องเหลียงจากการถูกตรวจสอบ เพราะกลัวว่าเรื่องนี้จะทำลายอาชีพของตัวเองด้วย

สุดท้ายทั้งสมิธและเหลียงถูกจับกุมในปี 2003 ต่อมาเหลียงและสมิธได้ยอมรับสารภาพผิดในข้อหาให้การเท็จต่อ FBI ในปี 2005

ในช่วงหลัง สายลับหญิงยังคงมีอย่างต่อเนื่อง ซึ่งมีการวิเคราะห์ว่าด้วยอคติทางเพศในสังคมที่มองว่าผู้หญิงไม่น่าเป็นภัยคุกคามหรือไม่น่าเกี่ยวข้องกับการทหารหรือเทคโนโลยี ทำให้สายลับหญิงยังคงแทรกซึมเข้าไปได้อย่างแนบเนียน

การมีสายลับที่อาจพุ่งเป้าไปที่บริษัทผลิตชิป AI จึงกลายเป็นข่าวช็อคโลกอีกครั้งและเป็นอีกบทพิสูจน์ว่าสายลับหญิงยังมีบทบาทสำคัญและยังประมาทไม่ได้...

อ้างอิง: time.com(1,2) cia.gov, oig.justice.gov, scmp.com, britannica.com, dspace.cuni.cz