เมื่อวันที่ 2 เมษายน 2569 เนื่องในวันตรวจสอบข่าวลวงโลก องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย หรือ ไทยพีบีเอส โดย Thai PBS Verify ร่วมเป็นส่วนหนึ่งบนเวทีเสวนา Lost In Information when disinformation becomes a global risk เมื่อข้อมูลลวง กลายเป็นความเสี่ยงโลก จัดโดย โคแฟค (ประเทศไทย) ร่วมกับภาคีเครือข่ายอื่น ๆ ที่ได้รับรองมาตรฐานจาก IFCN ณ ห้องเอนกประสงค์ชั้น 1 หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร โดย คุณกนกพร ประสิทธิ์ผล ผู้อำนวยการสำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส ร่วมบรรยายในหัวข้อ “ไฮไลต์ข่าวลวงในรอบปีและก้าวต่อไป” ที่ยังคงทวีความซับซ้อน ส่งผลกระทบในวงกว้าง ทั้งในมิติของสังคม เศรษฐกิจ และความเชื่อมั่นของประชาชน พร้อมชี้ให้เห็นบทบาทสำคัญของสื่อสาธารณะและภาคีเครือข่ายในการร่วมกันตรวจสอบข้อเท็จจริง สร้างภูมิคุ้มกันทางข้อมูล ขับเคลื่อนสังคมให้เท่าทันข่าวลวงอย่างยั่งยืนในอนาคต
ภายในงานได้รับเกียรติจากวิทยากรระดับนานาชาติ ร่วมถ่ายทอดมุมมองและประสบการณ์ผ่านปาฐกถาพิเศษ อาทิ อีธาน ตู จาก Taiwan AI Lab ในหัวข้อ “Lost in Information Disorder: How to Exist?” ที่ชวนตั้งคำถามถึงการดำรงอยู่ของมนุษย์ท่ามกลางความสับสนของข้อมูล พร้อมชี้ให้เห็นบทบาทของเทคโนโลยี AI ที่เป็นทั้งเครื่องมือและความท้าทายในเวลาเดียวกัน ร่วมด้วย โนอา โฮริกูชิ จาก Classroom Adventure ประเทศญี่ปุ่น กับการนำเสนอหัวข้อ “Reality Check VS Deepfakes from Gen A to BB” สะท้อนความท้าทายของ Deepfake ที่ส่งผลต่อผู้คนทุกช่วงวัย ตั้งแต่เด็กจนถึงผู้สูงอายุ
อีกหนึ่งไฮไลต์บนเวทีเสวนาคือหัวข้อ “ทบทวนเรื่องเล่าเคล้าอคติสู่การแสวงหาความจริงร่วม” ที่เปิดพื้นที่ให้คนทำงานสื่อและครีเอเตอร์ อาทิ อรรวี แตงมีแสง (Natty loves Myanmar), กิติพัฒน์ ชื่นสุขจิตต์ (Thai PBS World), ทินภัทร ภัทรเกียรติทวี (โพควา โปรดักชั่น), พลอยรุ้ง สิบพลาง (EPIGRAM) และ สุภิญญา กลางณรงค์ (Cofact) ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์การทำงานกับข้อมูลที่มีอคติ และแนวทางสร้างความเข้าใจร่วมในสังคม นอกจากนี้ยังมีเวทีเสวนา “ปัญญารวมหมู่ จากภูมิภาคสู่นโยบายสาธารณะ” สะท้อนสถานการณ์จริงในพื้นที่ อาทิ ประเด็นแก๊งสแกมเมอร์ในพื้นที่ชายแดนใต้ ปัญหา Hate Speech บริเวณชายแดนไทย–กัมพูชา รวมถึงบทบาทของ AI ต่อความน่าเชื่อถือของข้อมูล และความเสี่ยงจากภาวะ Information Armageddon ที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
ช่วงท้ายเป็นการอัปเดต “ไฮไลต์ข่าวลวงในรอบปี” จากเครือข่ายผู้ตรวจสอบข้อเท็จจริงในประเทศไทย ได้แก่ Thai PBS Verify, ศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ สำนักข่าวไทย อสมท, สมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ (SONP), AFP ประเทศไทย และ Cofact ประเทศไทย ร่วมกันฉายภาพสะท้อนสถานการณ์ข่าวลวงในปี 2568 ที่มีความซับซ้อนและทวีความรุนแรงมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้เทคโนโลยี AI ที่เป็นปัจจัยเร่งสำคัญ ทำให้ข่าวลวงผลิตได้ง่ายขึ้น แนบเนียนขึ้น และกระจายได้เร็วขึ้น
คุณกนกพร ประสิทธิ์ผล ผู้อำนวยการสำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส กล่าวว่า “นับตั้งแต่การก่อตั้ง Thai PBS Verify เราได้ดำเนินการตรวจสอบข้อเท็จจริงไปแล้วกว่า 400 ประเด็น ครอบคลุม 5 หมวดหมู่หลัก ซึ่งพบทั้งข้อมูลจริง ข้อมูลบิดเบือน และข่าวปลอม โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแพร่ระบาดของข่าวปลอมที่สร้างโดยเทคโนโลยี AI ที่มีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นในปัจจุบัน ก้าวต่อไปของ Thai PBS Verify มุ่งมั่นที่จะยกระดับมาตรฐานสู่สากลด้วยการเตรียมรับรองมาตรฐานจาก IFCN พร้อมวางแผนพัฒนาแพลตฟอร์มให้ใช้งานง่ายและเข้าถึงได้เร็วขึ้น นอกจากนี้ เรายังให้ความสำคัญกับการสร้างระบบนิเวศการรับสื่อที่ปลอดภัยผ่านการจัดอบรมทักษะ Fact Check ให้แก่ประชาชน เพราะในสภาวะวิกฤตที่ข่าวปลอมแพร่กระจายได้รวดเร็วกว่าข้อเท็จจริง ความแม่นยำและความระมัดระวังของผู้วิเคราะห์ข้อมูลจึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุด หากเกิดความผิดพลาดเพียงเล็กน้อยย่อมส่งผลต่อความเชื่อมั่นของสาธารณชนทันที”
อย่างไรก็ตาม บทเรียนสำคัญจากปี 2568 คือข่าวลวงเกิดขึ้นได้ทุกวัน แต่ข่าวลวงมักพุ่งสูงในช่วง “วิกฤต” ไม่ว่าจะเป็นภัยพิบัติ ความขัดแย้ง หรือสถานการณ์ทางการเมือง และการรับมือจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งสื่อ แพลตฟอร์มเทคโนโลยี และประชาชน ในการสร้างภูมิคุ้มกันทางข้อมูลให้กับสังคมอย่างยั่งยืน
การร่วมวงเวทีเสวนาในครั้งนี้ตอกย้ำบทบาทของไทยพีบีเอสในการเป็น “พื้นที่สาธารณะ” ที่ไม่เพียงนำเสนอข่าวสาร แต่ยังสร้างภูมิคุ้มกันทางข้อมูล (Information Literacy) ให้กับสังคม พร้อมเดินหน้าขับเคลื่อนความร่วมมือทั้งในระดับประเทศและนานาชาติ เพื่อรับมือกับความท้าทายของข่าวลวงในยุคดิจิทัลอย่างยั่งยืน
ร่วมตรวจสอบข่าวปลอม คัดกรองข่าวจริงกับ Thai PBS Verify หากพบข้อมูลที่น่าสงสัย ส่งมาให้ Thai PBS Verify ช่วยตรวจสอบได้ทันทีทาง Inbox Facebook Thai PBS Verify และ Email : Verify@thaipbs.or.th และสามารถติดตามข่าวสารที่ผ่านการตรวจสอบได้แล้ววันนี้ ทาง www.thaipbs.or.th/Verify
ภาพบรรยากาศงานวันตรวจสอบข่าวลวงโลก 2569
