พระพิราพ
พระพิราพ เทพอสูร ผู้เป็นที่เคารพในฐานะครูนาฏศิลป์ที่มีอิทธิฤทธิ์น่ายำเกรงมากที่สุด เชื่อกันว่าเป็นอวตารภาคหนึ่งของพระศิวะ มหาเทพแห่งการร่ายรำและการดนตรีทั้งปวง นาฏกรรม คีตกรรม หรืองานศิลป์ใด ๆ ที่เกี่ยวกับองค์พระพิราพจึงถูกจัดให้เป็นงานศิลปะชั้นสูงซึ่งมีขนบความเชื่อ ความละเอียดอ่อน และเปี่ยมไปด้วยความศักดิ์สิทธิ์ จำเป็นจะต้องมีระเบียบกฎเกณฑ์ที่ยึดถืออย่างเคร่งครัด จะต้องกระทำด้วยความเคารพ และเหมาะสมแก่วาระโอกาส
ในสมัยรัชการที่ 7 ได้มีการประดิษฐ์ท่ารำองค์พระพิราพเต็มองค์ขึ้นมาเพื่อใช้ในพระราชพิธีรับและขึ้นระวางสมโภช พระเศวตคชเดชน์ดิลก ( สมโภชช้างเผือก ) และได้มีการสืบทอดกระบวนรำดังกล่าวมาจนถึงปัจจุบัน ซึ่งยังคงรักษาไว้ซึ่งระเบียบแบบแผนที่เคร่งครัด ตั้งแต่ขั้นตอนพิธีการ การสืบทอด ตลอดจน การคัดเลือกคุณสมบัติของผู้ที่เข้ารับการถ่ายทอดความศรัทธาต่อความศักดิ์สิทธิ์ขององค์พระพิราพนี้ ยังผลให้เกิดการนับถือแพร่หลายในสังคมวงกว้าง ในฐานะของอสูรเทพผู้ประทานโชคลาภ และปัดเป่าสิ่งชั่วร้าย ภยันอันตรายต่าง ๆ
บทบาทที่หลากหลายซึ่งเปลี่ยนไปตามแต่ละช่วงเวลาขององค์พระพิราพนี้ ได้สะท้อนให้เห็นถึงเอกลักษณ์ของวัฒนธรรมไทยที่มีมาตั้งแต่อดีตเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน
ติดตามได้ ในรายการจากรากสู่เรา ตอน พระพิราพ วันเสาร์ที่ 28 กันยายน 2567 เวลา 14.05 - 14.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือรับชมทีวีออนไลน์ทาง www.thaipbs.or.th/Live
จากรากสู่เรา

ตำนานพระนางเลือดขาว
24 ก.พ. 67
โคกเมืองวัดเขียนบางแก้วและเมืองสทิงพระ : บ้านเมืองในพุทธศตวรรษที่ 18
2 มี.ค. 67
ซิงกอรา เมืองสงขลาในสมัยอยุธยา
9 มี.ค. 67
เมืองพัทลุง บนเส้นทางประวัติศาสตร์
16 มี.ค. 67
เมืองเก่าสงขลา จากหัวเขาแดงสู่แหลมสนและบ่อยาง
23 มี.ค. 67
รอยจีนในเมืองเก่าสงขลา
30 มี.ค. 67
มุสลิมเมืองสงขลา อัตลักษณ์และชาติพันธุ์สัมพันธ์
6 เม.ย. 67
พุทธศาสนาในลุ่มทะเลสาบสงขลา
13 เม.ย. 67
เศรษฐกิจแบบโบราณรอบทะเลสาบสงขลา
20 เม.ย. 67
หลวงปู่ทวด วีรบุรุษทางวัฒนธรรมแห่งเมืองใต้
27 เม.ย. 67
หาดใหญ่ : ความรุ่งเรืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน
4 พ.ค. 67
จะนะ-เทพา เมืองพรมแดน พุทธ-มุสลิม
11 พ.ค. 67
เสน่ห์สงขลาสู่เมืองมรดกโลก
18 พ.ค. 67
วังปลายเนิน
25 พ.ค. 67
วังแพร่งนรา ยุคทองของละครร้อง เสียงแห่งพระนคร
1 มิ.ย. 67
วังเพชรบูรณ์
8 มิ.ย. 67
อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ แลนด์มาร์กเมืองใหม่สมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม
15 มิ.ย. 67
นายเลิศ เศรษฐบุตร กับเส้นทางพ่อค้ายุคสยามใหม่
22 มิ.ย. 67
บางกอกน้อย : ความทรงจำที่ไม่เคยสูญหาย
29 มิ.ย. 67
พล นิกร กิมหงวน ในยุคเปลี่ยนผ่านจากสยามเป็นไทย
6 ก.ค. 67
สามเกลอไปรบ ความรู้สึกของสังคมบนร่องรอยของสงคราม
13 ก.ค. 67
ป.อินทรปาลิต นักเขียนที่ 100 ปี มีคนเดียว
20 ก.ค. 67
วังวรดิศ
27 ก.ค. 67
สวนสุนันทา : พื้นที่ 100 ปีแห่งการศึกษาดนตรีและนาฎกรรม
3 ส.ค. 67
ย่านสุขุมวิท จากทุ่งนาสู่ทำเลทอง
10 ส.ค. 67
ย่านคลองสาน-เจริญนคร พัฒนาการบนพื้นที่ประวัติศาสตร์
17 ส.ค. 67
สวนสนุก : พื้นที่แสนสุขแห่งความทรงจำ
24 ส.ค. 67
นนทบุรีศรีมหาสมุทร จากเมืองหน้าด่าน สู่เมืองอุทยาน และสวนทุเรียน
31 ส.ค. 67
บางบัวทอง จากป่าสู่นา จากนาสู่เมือง
7 ก.ย. 67
เกาะเกร็ด จากเมืองปากด่าน สู่ชุมชนท่องเที่ยวกลางเจ้าพระยา
14 ก.ย. 67
มีนบุรี เมืองปลา นาข้าวและรถไฟฟ้า
21 ก.ย. 67
พระพิราพ
28 ก.ย. 67
ตอนพิเศษ : ศิลปกรรมไทยบนพื้นที่ ผู้คน และวัฒนธรรมอันหลากหลาย
1 ม.ค. 68
จากรากสู่เรา

ตำนานพระนางเลือดขาว
24 ก.พ. 67
โคกเมืองวัดเขียนบางแก้วและเมืองสทิงพระ : บ้านเมืองในพุทธศตวรรษที่ 18
2 มี.ค. 67
ซิงกอรา เมืองสงขลาในสมัยอยุธยา
9 มี.ค. 67
เมืองพัทลุง บนเส้นทางประวัติศาสตร์
16 มี.ค. 67
เมืองเก่าสงขลา จากหัวเขาแดงสู่แหลมสนและบ่อยาง
23 มี.ค. 67
รอยจีนในเมืองเก่าสงขลา
30 มี.ค. 67
มุสลิมเมืองสงขลา อัตลักษณ์และชาติพันธุ์สัมพันธ์
6 เม.ย. 67
พุทธศาสนาในลุ่มทะเลสาบสงขลา
13 เม.ย. 67
เศรษฐกิจแบบโบราณรอบทะเลสาบสงขลา
20 เม.ย. 67
หลวงปู่ทวด วีรบุรุษทางวัฒนธรรมแห่งเมืองใต้
27 เม.ย. 67
หาดใหญ่ : ความรุ่งเรืองจากอดีตสู่ปัจจุบัน
4 พ.ค. 67
จะนะ-เทพา เมืองพรมแดน พุทธ-มุสลิม
11 พ.ค. 67
เสน่ห์สงขลาสู่เมืองมรดกโลก
18 พ.ค. 67
วังปลายเนิน
25 พ.ค. 67
วังแพร่งนรา ยุคทองของละครร้อง เสียงแห่งพระนคร
1 มิ.ย. 67
วังเพชรบูรณ์
8 มิ.ย. 67
อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ แลนด์มาร์กเมืองใหม่สมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม
15 มิ.ย. 67
นายเลิศ เศรษฐบุตร กับเส้นทางพ่อค้ายุคสยามใหม่
22 มิ.ย. 67
บางกอกน้อย : ความทรงจำที่ไม่เคยสูญหาย
29 มิ.ย. 67
พล นิกร กิมหงวน ในยุคเปลี่ยนผ่านจากสยามเป็นไทย
6 ก.ค. 67
สามเกลอไปรบ ความรู้สึกของสังคมบนร่องรอยของสงคราม
13 ก.ค. 67
ป.อินทรปาลิต นักเขียนที่ 100 ปี มีคนเดียว
20 ก.ค. 67
วังวรดิศ
27 ก.ค. 67
สวนสุนันทา : พื้นที่ 100 ปีแห่งการศึกษาดนตรีและนาฎกรรม
3 ส.ค. 67
ย่านสุขุมวิท จากทุ่งนาสู่ทำเลทอง
10 ส.ค. 67
ย่านคลองสาน-เจริญนคร พัฒนาการบนพื้นที่ประวัติศาสตร์
17 ส.ค. 67
สวนสนุก : พื้นที่แสนสุขแห่งความทรงจำ
24 ส.ค. 67
นนทบุรีศรีมหาสมุทร จากเมืองหน้าด่าน สู่เมืองอุทยาน และสวนทุเรียน
31 ส.ค. 67
บางบัวทอง จากป่าสู่นา จากนาสู่เมือง
7 ก.ย. 67
เกาะเกร็ด จากเมืองปากด่าน สู่ชุมชนท่องเที่ยวกลางเจ้าพระยา
14 ก.ย. 67
มีนบุรี เมืองปลา นาข้าวและรถไฟฟ้า
21 ก.ย. 67
พระพิราพ
28 ก.ย. 67
ตอนพิเศษ : ศิลปกรรมไทยบนพื้นที่ ผู้คน และวัฒนธรรมอันหลากหลาย
1 ม.ค. 68









