เปิดห้องเรียนกลางสายน้ำ อ่านชีพจรแม่น้ำปิง
กรณีตรวจพบการปนเปื้อนสารพิษในแม่น้ำกก กลายเป็นสัญญาณเตือนสำคัญของคนลุ่มน้ำ ว่า “ต้นน้ำ” คือด่านแรกของความปลอดภัย และเมื่อด่านแรกสั่นคลอน ผลกระทบจะไหลต่อเนื่องไปทั้งระบบ บทเรียนครั้งนี้ ทำให้คำถามเรื่อง การเฝ้าระวังต้นน้ำ ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป อย่าง แม่น้ำปิง คือต้นธารสำคัญของแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำสายหลักที่หล่อเลี้ยงผู้คนตั้งแต่ภาคเหนือ ผ่านภาคกลาง จนถึงอ่าวไทย
ต้นทางของแม่น้ำปิงเริ่มที่อำเภอ เชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ จาก “ตาน้ำปิง” ตาน้ำเล็ก ๆ ที่ซึมออกจากซอกหิน ก่อนจะค่อย ๆ รวมตัวเป็นลำห้วย และเติบโตเป็นแม่น้ำสายใหญ่ของประเทศ
ต้นน้ำไม่ใช่แค่เรื่องภูมิศาสตร์ แต่มันคือจุดเริ่มต้นของความมั่นคงทางน้ำของทั้งประเทศ เพราะทุกการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ต้นน้ำ ไม่ว่าจะเป็นการใช้ที่ดิน การทำเหมือง หรือการปนเปื้อนสารพิษ สุดท้ายจะไหลลงไปถึงปลายน้ำเสมอ
หากเราตรวจวัดและเฝ้าระวังได้เร็ว เราก็ป้องกันได้เร็ว
วันนี้… เราจะไปสำรวจสุขภาพของต้นน้ำปิงที่เชียงดาวกันว่า หัวใจของสายน้ำปิงในวันนี้ ยังแข็งแรงดีอยู่หรือไม่ ผ่านห้องเรียนกลางสายน้ำ ที่เชียงดาวรูปธรรมของประชาธิปไตยทางสิ่งแวดล้อม เมื่อชุมชนและเด็ก ๆ เก็บข้อมูลได้เอง ข้อมูลสิ่งแวดล้อมก็ไม่ผูกขาดอยู่กับรัฐอีกต่อไป นี่คือการที่ประชาชนลุกขึ้นมาสำรวจและเก็บข้อมูลสิ่งแวดล้อมด้วยตัวเอง ใช้เครื่องมือเรียบง่าย แต่ทำได้ต่อเนื่อง และเห็นผลจริง เพราะเมื่อคนในพื้นที่เข้าใจข้อมูลของแม่น้ำ พวกเขาย่อมมีสิทธิ์ตั้งคำถาม เสนอทางออก และร่วมกำหนดอนาคตของแม่น้ำในบ้านของตัวเองได้
และใน 10 ปีข้างหน้า หากสัตว์หน้าดินเหล่านี้ค่อย ๆ หายไป…จะเกิดอะไรขึ้นกับเมืองของเรา? พูดคุยกับ สรณรัชฎ์ กาญจนะวณิชย์ นักนิเวศวิทยาและนักสิ่งแวดล้อม ถึงภาพอนาคตแม่น้ำปิง และโอกาสที่เชียงดาวโมเดล จะกลายเป็นต้นแบบการจัดการน้ำแบบกระจายอำนาจ ที่ประชาชนมีส่วนร่วมกำหนดทิศทาง
ติดตามชมได้ในรายการเสียงเปลี่ยนเมือง ออกอากาศทุกวันจันทร์ - ศุกร์ เวลา 16.30 - 16.45 น. ทางไทยพีบีเอส ดูย้อนหลังรายการเสียงเปลี่ยนเมือง ได้ที่ www.thaipbs.or.th/LocalVoices
แท็กที่เกี่ยวข้อง:
กรณีตรวจพบการปนเปื้อนสารพิษในแม่น้ำกก กลายเป็นสัญญาณเตือนสำคัญของคนลุ่มน้ำ ว่า “ต้นน้ำ” คือด่านแรกของความปลอดภัย และเมื่อด่านแรกสั่นคลอน ผลกระทบจะไหลต่อเนื่องไปทั้งระบบ บทเรียนครั้งนี้ ทำให้คำถามเรื่อง การเฝ้าระวังต้นน้ำ ไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป อย่าง แม่น้ำปิง คือต้นธารสำคัญของแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำสายหลักที่หล่อเลี้ยงผู้คนตั้งแต่ภาคเหนือ ผ่านภาคกลาง จนถึงอ่าวไทย
ต้นทางของแม่น้ำปิงเริ่มที่อำเภอ เชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ จาก “ตาน้ำปิง” ตาน้ำเล็ก ๆ ที่ซึมออกจากซอกหิน ก่อนจะค่อย ๆ รวมตัวเป็นลำห้วย และเติบโตเป็นแม่น้ำสายใหญ่ของประเทศ
ต้นน้ำไม่ใช่แค่เรื่องภูมิศาสตร์ แต่มันคือจุดเริ่มต้นของความมั่นคงทางน้ำของทั้งประเทศ เพราะทุกการเปลี่ยนแปลงในพื้นที่ต้นน้ำ ไม่ว่าจะเป็นการใช้ที่ดิน การทำเหมือง หรือการปนเปื้อนสารพิษ สุดท้ายจะไหลลงไปถึงปลายน้ำเสมอ
หากเราตรวจวัดและเฝ้าระวังได้เร็ว เราก็ป้องกันได้เร็ว
วันนี้… เราจะไปสำรวจสุขภาพของต้นน้ำปิงที่เชียงดาวกันว่า หัวใจของสายน้ำปิงในวันนี้ ยังแข็งแรงดีอยู่หรือไม่ ผ่านห้องเรียนกลางสายน้ำ ที่เชียงดาวรูปธรรมของประชาธิปไตยทางสิ่งแวดล้อม เมื่อชุมชนและเด็ก ๆ เก็บข้อมูลได้เอง ข้อมูลสิ่งแวดล้อมก็ไม่ผูกขาดอยู่กับรัฐอีกต่อไป นี่คือการที่ประชาชนลุกขึ้นมาสำรวจและเก็บข้อมูลสิ่งแวดล้อมด้วยตัวเอง ใช้เครื่องมือเรียบง่าย แต่ทำได้ต่อเนื่อง และเห็นผลจริง เพราะเมื่อคนในพื้นที่เข้าใจข้อมูลของแม่น้ำ พวกเขาย่อมมีสิทธิ์ตั้งคำถาม เสนอทางออก และร่วมกำหนดอนาคตของแม่น้ำในบ้านของตัวเองได้
และใน 10 ปีข้างหน้า หากสัตว์หน้าดินเหล่านี้ค่อย ๆ หายไป…จะเกิดอะไรขึ้นกับเมืองของเรา? พูดคุยกับ สรณรัชฎ์ กาญจนะวณิชย์ นักนิเวศวิทยาและนักสิ่งแวดล้อม ถึงภาพอนาคตแม่น้ำปิง และโอกาสที่เชียงดาวโมเดล จะกลายเป็นต้นแบบการจัดการน้ำแบบกระจายอำนาจ ที่ประชาชนมีส่วนร่วมกำหนดทิศทาง
ติดตามชมได้ในรายการเสียงเปลี่ยนเมือง ออกอากาศทุกวันจันทร์ - ศุกร์ เวลา 16.30 - 16.45 น. ทางไทยพีบีเอส ดูย้อนหลังรายการเสียงเปลี่ยนเมือง ได้ที่ www.thaipbs.or.th/LocalVoices
แท็กที่เกี่ยวข้อง:
