ช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา AI หรือปัญญาประดิษฐ์ ได้ดิสรัปการทำงานในทุกวงการ รวมถึงวงการสื่อสารมวลชน แม้ AI จะมีศักยภาพอันดูไร้ขอบเขต แต่แท้จริงแล้ว AI ก็ไม่ต่างจากเครื่องมืออื่น ๆ ที่ต้องให้มนุษย์ต่อยอดการใช้งานและควบคุม เพื่อสร้างประโยชน์ได้สูงสุด
แล้วคนในวงการสื่อใช้งาน AI อย่างไรได้บ้างในการผลิตและนำเสนอคอนเทนต์ที่น่าเชื่อถือ ? นี่เป็นคำถามสำคัญที่สื่อในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิกได้พูดคุยหาคำตอบและความเป็นไปได้ต่าง ๆ ระหว่างการประชุมสุดยอด Asia Media Summit 2026 ณ ประเทศมัลดีฟส์ เมื่อกลางเดือนพฤษภาคม 2569 Thai PBS Sci & Tech มีกรณีศึกษาที่น่าสนใจจากงานครั้งนี้มาฝากกัน
KBS กับระบบกระจายข่าวสารภัยพิบัติด้วย AI
Korean Broadcasting System (KBS) เป็นสื่อสาธารณะของเกาหลีใต้ และทำหน้าที่เป็นสถานีวิทยุโทรทัศน์หลักของประเทศในการกระจายข่าวสาร การแจ้งเตือน และการให้คำแนะนำด้านภัยพิบัติ แน่นอนว่า ความเร็วและประสิทธิภาพการกระจายข่าวนั้นมีผลต่อชีวิตผู้ประสบภัย แต่ปัญหาใหญ่ของการกระจายข่าวภัยพิบัติในอดีต คือการต้องใช้แรงงานคนเพื่อค้นหาภาพถ่ายทอดจุดเกิดเหตุจากกล้อง CCTV กว่าหมื่นตัวทั่วประเทศ และต้องใช้เวลาจัดเตรียมอุปกรณ์ให้นักข่าวออกประกาศอย่างเป็นทางการ
คุณ Lee Jung-Min ตัวแทนของ KBS ในงาน Asia Media Summit 2026 จึงกล่าวว่า KBS ได้สร้างไปป์ไลน์การประกาศข่าวภัยพิบัติแบบอัตโนมัติ โดยใช้ AI มาสรุปข้อมูลภัยจากสำนักงานอุตุนิยมวิทยาเกาหลี (Korea Meteorological Administration) เมื่อไหร่ที่มีภัย ระบบจะออกประกาศโดยทันที โดยมีผู้บรรยายข่าวเป็นอวตารดิจิทัล และใช้เสียงสร้างด้วย AI จึงประหยัดเวลาและสามารถรายงานข่าวได้ทันท่วงที
ส่วนในด้านการออกอากาศทางโทรทัศน์ KBS ใช้ AI หาฟุตเทจจากกล้อง CCTV หมื่นกว่าตัวทั่วประเทศ ที่สามารถจับภาพภัยพิบัติต่าง ๆ ได้ดีที่สุด ไม่ว่าจะเป็นภาพน้ำท่วม แผ่นดินไหว หรือดินถล่ม AI ก็สามารถเลือกกล้องที่ถ่ายทอดได้ชัดเจนที่สุด แล้วนำมาออกข่าวได้อย่างรวดเร็ว
ABC และการใช้ AI แปลงข้อมูลเก่าให้เป็นมัลติมีเดียรำลึกวัฒนธรรมพื้นเมือง
Australian Broadcasting Corporation (ABC) เป็นสื่อสาธารณะของออสเตรเลีย นอกเหนือจากข่าวปกติแล้ว ABC ยังผลิตสารคดีและรายการส่งเสริมวัฒนธรรมต่าง ๆ ด้วย
คุณ Steve Ahern ผู้ที่มีประสบการณ์ทำร่วมงานกับ ABC เล่าว่า กว่า 90 ปีที่ผ่านมา ABC ได้เก็บรูปถ่าย วิดีโอ คลิปเสียง และมัลติมีเดียต่างๆ ที่องค์กรผลิต จึงมีคลังผลงานที่เต็มไปด้วยประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของประเทศ แต่ในเมื่อมัลติมีเดียส่วนใหญ่นั้นเก่ามาก อีกทั้งไม่มีข้อมูลกำกับ (metadata) ตามมาตรฐานปัจจุบัน ทำให้การค้นหาข้อมูลที่ต้องการนั้นเป็นไปได้ยาก ส่งผลให้ทีมผลิตคอนเทนต์ประสบความท้าทายในการนำเนื้อหาเหล่านี้มาสร้างสรรค์ผลงานใหม่
กรณีหนึ่งของ ABC คือ การหาคลิปวิดีโอกีฬาคริกเก็ตจากคลังข้อมูลที่มีวิดีโอล้านกว่าชิ้น สมัยก่อนอาจจะมีเขียนกำกับแค่ "เกมคริกเก็ต" ทำให้ยากต่อการค้นหาคลิปที่ตรงกับสิ่งที่ต้องการ ABC จึงนำ AI จาก Google มาใช้กับคลังข้อมูลโบราณ มีหน้าที่วิเคราะห์มีเดียแต่ละชิ้นและสร้างข้อมูลกำกับไว้อย่างเป็นระเบียบ AI สามารถวิเคราะห์ได้ว่าในรูปนี้หรือวิดีโอนี้ มีใคร กำลังทำอะไรอยู่ ที่ไหน อย่างไร เป็นการเก็บรายละเอียด semantic meaning ได้ถึงขนาดที่สามารถที่จะให้ทีมค้นหามีเดียโดยการอธิบายสิ่งที่ต้องการในภาษาพูดได้ (NLP)
หลังจาก ABC ประยุกต์ใช้ AI ในคลังข้อมูลของตัวเอง มีผู้ใช้ต้องการหาคลิปที่เจาะจงมาก จึงใช้ภาษาพูดค้นหาไปว่า "หาคลิปนักคริกเก็ตที่ทาครีมกันแดดซิงค์บนจมูก" ระบบ AI ก็สามารถค้นหาคลิปต่างๆ ที่มีนักกีฬาในเกมคริกเก็ตที่ดูมีการทาครีมหรือดูมีสีทาหน้าบนจมูกได้ ทำให้ทีมผลิตคอนเทนต์ใหม่ ๆ จากคลังข้อมูลได้โดยประหยัดเวลามากขึ้น
Thai PBS กับการใช้ AI พัฒนาการนำเสนอเนื้อหาแนวตั้ง
Thai PBS ก็ได้รับเชิญให้ร่วมเสวนาในงาน Asia Media Summit 2026 โดยคุณพีรชัย พสุทันท์ เจ้าหน้าที่เนื้อหาดิจิทัล ตัวแทนจากไทยพีบีเอส ได้ในงานคือ กล่าวถึงแนวทางส่วนหนึ่งที่ไทยพีบีเอสดัดแปลงเนื้อหาจากโทรทัศน์ให้เข้ากับพฤติกรรมการรับชมในปัจจุบัน ยกตัวอย่างเช่น บริการ AI Vertical LIVE ที่ใช้ AI ช่วยสตรีมและจัดองค์ประกอบของรายการบนหน้าจอโทรทัศน์ให้แสดงผลแนวตั้งโดยอัตโนมัติ เพิ่มความสะดวกให้แก่ผู้ที่รับชมผ่านมือถือ และเขายังย้ำบนเวทีว่า การให้บริการดิจิทัลที่ใช้ AI ต้องมีมนุษย์คอยควบคุมเสมอ
นอกจากนี้ Thai PBS ยังมีบริการ AI Search & Summary ซึ่งรวบรวมข้อมูล ข่าว ชิ้นงาน และบทความจากเว็บไซต์ต่าง ๆ ในเครือ Thai PBS และต่อยอดโดยการสร้างระบบแชตบอต (chatbot) ทำให้ผู้ใช้งานสามารถเข้าถึงเนื้อหาสรุปและถามคำถามได้ โดยเมื่อกลางเดือนมิถุนายน 2569 เว็บไซต์ Thai PBS Verify ได้เปิดตัวบริการ AI Chatbot ที่ให้ผู้อ่านค้นหาข่าวตรวจสอบ (fact-checks) และสามารถส่งเบาะแสข่าวที่น่าสงสัย เพื่อให้ทีมงานตรวจสอบข้อเท็จจริง
เทคโนโลยี AI สามารถนำมาผลิตนวัตกรรมได้หลากหลาย ในมือของผู้ที่มีจินตนาการและต้องการสร้างสิ่งใหม่ ๆ นั้น AI สามารถ “คืนชีพ” ข้อมูลที่เราอาจจะมองว่าไร้ค่าไปแล้ว หรือเป็นเครื่องมือนำไปช่วยชีวิตคนจากภัยต่าง ๆ ได้ ศักยภาพของ AI จึงขึ้นอยู่กับมนุษย์ที่นำไปประยุกต์แก้ปัญหาต่าง ๆ อย่างไรก็ตาม ทุกครั้งเราก็ไม่ควรลืมว่า ภายใต้ AI นั้น คือความพยายามและความสามารถของคนที่นำเครื่องมือนี้ไปใช้ประโยชน์ได้
อ่านความเป็นไปของวงการสื่อ-AI แบบเจาะลึก กับไทยพีบีเอส
- สมมุติว่า… ไทยจะรวยด้วย AI
- อนาคตของ ‘สื่อสาธารณะ’ จะเป็นอย่างไรต่อไป ? | The Future of Global Public Media
- ทีวีดิจิทัลไร้ Roadmap — OTT ไร้กำกับ ต้องถามให้ชัด ใครได้ประโยชน์จากความล่าช้านี้
อธิวัฒน์ รัชตะวรรณ เขียน | พีรชัย พสุทันท์ เรียบเรียง
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” กับ Thai PBS Sci & Tech: www.thaipbs.or.th/SciandTech
