วันนี้ (28 เม.ย.2569) นายสุเมธ องกิตติกุล ผู้อำนวยการวิจัย ด้านนโยบายการขนส่ง และโลจิสติกส์ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) กล่าวว่า การเดินทางไปต่างประเทศกำลังจะแพงขึ้น หลังจากที่คณะกรรมการการบินพลเรือน (กบร.) มีมติเห็นชอบให้ท่าอากาศยาน ภายใต้การดูแลของบริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) (ทอท.) ปรับขึ้นค่าบริการผู้โดยสารขาออก (Passenger Service Charge: PSC) ระหว่างประเทศใน 6 สนามบินหลัก ประกอบด้วย สุวรรณภูมิ ดอนเมือง เชียงใหม่ ภูเก็ต หาดใหญ่ และเชียงราย จาก 730 บาท เป็น 1,120 บาท หรือเพิ่มขึ้น 53% มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 20 มิ.ย.2569 เป็นต้นไป ซึ่งจะส่งผลให้ราคาตั๋วโดยสารปรับสูงขึ้นตามไปด้วยเช่นกัน

นายสุเมธ องกิตติกุล ผู้อำนวยการวิจัย ด้านนโยบายการขนส่ง และโลจิสติกส์ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย(ทีดีอาร์ไอ)

นายสุเมธ กล่าวต่อว่า การปรับขึ้นค่า PSC ครั้งใหม่นี้ นับว่าเป็นการปรับครั้งใหญ่ในรอบ 10 ปีที่ผ่านมา โดยในอดีตมีการปรับขึ้นจาก 500 บาท เป็น 700 บาทในปี 2550 และในอีก 7 ปี ถัดมาหรือในปี 2567 ปรับเป็น 730 บาท เพื่อรองรับระบบบริการผู้โดยสารอัตโนมัติ ปัจจุบันค่าบริการ PSC ของประเทศไทย มีอัตราที่แตกต่างในกันแต่ละสนามบิน ตามลักษณะผู้ดำเนินการสนามบิน ซึ่งอัตราในประเทศจะต่ำกว่าอัตราระหว่างประเทศ และการปรับขึ้นค่า PSC ครั้งนี้ไม่ส่งผลกระทบต่อราคาเที่ยวบินในประเทศแต่อย่างใด

โดย บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) ซึ่งดูแลสนามบิน สุวรรณภูมิ ดอนเมือง เชียงใหม่ ภูเก็ต หาดใหญ่ เชียงราย ซึ่งค่าบริการผู้โดยสารขาออก ระหว่างประเทศ ไม่เกิน 730 บาท และในประเทศไม่เกิน 130 บาท บริษัทการบินกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) ให้บริการสนามบินตราด สมุย สุโขทัย โดยมีค่าบริการผู้โดยสารขาออกระหว่างประเทศ สมุย ไม่เกิน 700 บาท สุโขทัย ไม่เกิน 500 บาท และในประเทศตราด ไม่เกิน 200 บาท สมุยและสุโขทัย ไม่เกิน 400 บาท

TDRI ข้องใจทอท.ปรับภาษีสนามบิน หวั่นกระทบประชาชน ก่อนดีเดย์ 20 มิ.ย.

กรมท่าอากาศยาน ดูแลสนามบิน 2 กลุ่ม คือ กลุ่ม 1: ชุมพร ตรัง ตาก นครพนม นครราชสีมา นราธิวาส น่านนคร บุรีรัมย์ ปัตตานี ปาย เพชรบูรณ์ แพร่ แม่สอด แม่สะเรียง แม่ฮ่องสอน ร้อยเอ็ด ระนอง ลำปาง เลย สกลนคร หัวหิน อุดรธานี

กลุ่ม 2: กระบี่ สุราษฎร์ธานี อุบลราชธานี ขอนแก่น นครศรีธรรมราช พิษณุโลก โดยกลุ่ม 1 กลุ่ม 1 เก็บค่าบริการผู้โดยสารขาออกระหว่างประเทศ ไม่เกิน 400 บาท กลุ่ม 2 ไม่เกิน 425 บาท และภายในประเทศ กลุ่ม 1 ไม่เกิน 50 บาท และกลุ่ม 2 ไม่เกิน 75 บาท เบตง ไม่เกิน 50 บาท ส่วนกองทัพเรือ ท่าอากาศยานภายใต้ การดูแล คืออู่ตะเภา ระยอง พัทยา ค่าบริการผู้โดยสารขาออกไม่เกิน 400 บาท และภายในประเทศ ไม่เกิน 50บาท ซึ่งค่าบริการดังกล่าวต่อ 1 ครั้งการเดินทาง

ชี้ทอท. ยังมีกำไรจาก 6 สนามบินหลัก

นายสุเมธ กล่าวอีกว่า แม้ว่า ทอท.ชี้แจงเหตุผลของการปรับราคาครั้งนี้ เพื่อรองรับต้นทุนการดำเนินงานและปรับปรุงบริการของทั้ง 6 สนามบินในอนาคต แต่ทว่ายังไม่ปรากฏรายละเอียดต้นทุนที่เพิ่มขึ้น หรือความเชื่อมโยงระหว่างการปรับขึ้น กับแผนการพัฒนาสนามบินในอนาคต

แต่ในขณะเดียวกันเมื่อพิจารณาผลประกอบการของทอท. ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมาพบว่า บริษัทมีฐานะทางการเงินที่แข็งแกร่ง มีกำไรจากการดำเนินงานตั้งแต่ 90 บาท/คน ถึง 290 บาท/คน แม้จะได้รับผลกระทบในช่วง Covid-19 แต่สามารถกลับมาฟื้นตัวได้ โดยล่าสุดในปี 2568 ทอท. มีกำไรจากการดำเนินงานถึง 25,859 ล้านบาท

TDRI ข้องใจทอท.ปรับภาษีสนามบิน หวั่นกระทบประชาชน ก่อนดีเดย์ 20 มิ.ย.

ทั้งนี้หากพิจารณาผลประกอบการรายสนามบินพบว่า สนามบินหลักอย่าง สุวรรณภูมิ ดอนเมือง ภูเก็ต และเชียงใหม่ มีกำไรจากการดำเนิน ยกเว้นสนามบินหาดใหญ่และเชียงราย ที่ยังคงประสบกับภาวะขาดทุน เนื่องจากมีสัดส่วนเที่ยวบินภายในประเทศสูง ซึ่งแสดงให้เห็นว่าอัตรา PSC ในประเทศอาจจะไม่สะท้อนต้นทุนที่แท้จริง จึงทำให้ขาดทุน

ส่วนสนามบินที่มีสัดส่วนเที่ยวบินระหว่างประเทศสูงกว่า ได้รับ PSC ในอัตราที่สูงกว่าจึงทำให้มีกำไร รวมถึงอาจพึ่งพารายได้ของเที่ยวบินระหว่างประเทศมาชดเชยในส่วนที่สนามบินขาดทุนอีกทางหนึ่ง

วอนเปิดเผยข้อมูลโครงสร้างค่าธรรมเนียม

อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาตัวอย่างในต่างประเทศพบว่า โครงสร้างค่าธรรมเนียมที่กำหนด มักจะสะท้อนเหตุผลของราคาอย่างชัดเจน เช่น ทวีปยุโรป สนามบินสามารถตั้งราคาที่แตกต่างกันได้ หากต้นทุนการให้บริการแตกต่างกัน ตัวอย่างสนามบินภายใต้การบริหารของ Aéroports de Paris ในฝรั่งเศส ที่กำหนดค่าธรรมเนียมผู้โดยสาร ตามลักษณะปลายทาง โดยหากเป็นภายในประเทศหรือเขต Schengen จะมีอัตราที่ต่ำ ส่วนนอกเขต Schengen และระหว่างประเทศจะมีอัตราที่สูงกว่า 2 เท่า เนื่องจากมีต้นทุนการให้บริการที่แตกต่างกัน

TDRI ข้องใจทอท.ปรับภาษีสนามบิน หวั่นกระทบประชาชน ก่อนดีเดย์ 20 มิ.ย.

ขณะที่สนามบินของประเทศเพื่อนบ้านอย่าง สนามบินชางกีในสิงคโปร์ กำหนดโครงสร้างค่าธรรมเนียมผู้โดยสารตามวัตถุประสงค์การใช้เงิน ซึ่งจะเห็นได้ว่า 17% ของค่าธรรมเนียมผู้โดยสารที่จัดเก็บไปจะนำไปใช้เพื่อพัฒนาสนามบินในอนาคต

TDRI ยังวิเคราะห์ว่า สนามบินทั่วโลกมีรูปแบบการดำเนินงานที่แตกต่างกัน ทั้งสนามบินที่ดำเนินการโดยรัฐ หรือให้รัฐวิสาหกิจ/เอกชน (Privatization) เข้ามาบริหาร ส่วนรัฐทำหน้าที่เป็นผู้กำกับดูแล ไม่ว่าสนามบินจะดำเนินการด้วยรูปแบบใด ระบบการกำกับดูแลที่มีประสิทธิภาพจะเป็นเครื่องมือสำคัญในการควบคุมราคา คุณภาพบริการ และการดำเนินงานด้านอื่น ๆ

เนื่องจากสนามบินเป็นธุรกิจผูกขาด ใช้เงินลงทุนจำนวนมาก และไม่สามารถสร้างแข่งขันกันได้ จึงทำให้ผู้ประกอบการสนามบินมีโอกาสที่จะกำหนดราคาที่สูงเกินจริง หรือบริหารการลงทุนที่ไม่มีประสิทธิภาพในต่างประเทศ มักจะมีกลไกการกำกับดูแลที่โปร่งใสและชัดเจน ทั้งการติดตามผลการดำเนินงาน คุณภาพของบริการ และความโปร่งใสของการเปิดเผยข้อมูลการปรับราคาเช่น ในสหราชอาณาจักร การกำหนดค่าธรรมเนียมสนามบิน Heathrow อยู่ภายใต้เพดานราคาที่กำหนดโดย Civil Aviation Authority (CAA) ซึ่งทบทวนเป็นระยะทุก 5 ปี

TDRI ข้องใจทอท.ปรับภาษีสนามบิน หวั่นกระทบประชาชน ก่อนดีเดย์ 20 มิ.ย.

ขณะที่ออสเตรเลียใช้แนวทางที่ยืดหยุ่นกว่าสหราชอาณาจักร โดยเปิดให้สนามบินกำหนดราคาผ่านการเจรจากับสายการบิน แต่มีหน่วยงานกำกับดูแลอย่าง Australian Competition and Consumer Commission (ACCC) ที่ติดตามและเปิดเผยผลการดำเนินงานของสนามบินอย่างต่อเนื่อง เช่น รายได้การให้บริการทั้งบริการการบินและรายได้เชิงพาณิชย์อื่น ๆ อัตรากำไรการดำเนินงาน ค่าธรรมเนียมย้อนหลัง สาร เป็นต้น ดังนั้น แม้ ACCC จะไม่ได้ควบคุมราคาโดยตรง แต่การติดตามและรายงานผลต่อสาธารณะ ช่วยให้สนามบินตั้งราคาอย่างสมเหตุสมผลยิ่งขึ้น

กลับมายังประเทศไทย ทอท. เป็นทั้งรัฐวิสาหกิจ (กระทรวงการคลังถือหุ้น 70%) และบริษัทจดทะเบียน อาจสร้างความท้าทายของการกำกับดูแลด้านราคา เนื่องจากมีแรงจูงใจที่ต่างกันระหว่างการสร้างผลตอบแทนให้แก่ผู้ถือหุ้น หรือการกำหนดค่าธรรมเนียมที่เหมาะสมต่อผู้ใช้บริการ แม้ว่า ทอท.จะนำส่งข้อมูลประกอบการปรับค่า PSC ให้แก่สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท.)

และจัดรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ตามมติประชุมคณะกรรมการการบินพลเรือน ครั้งที่ 3/2568 แล้ว แต่ยังไม่ปรากฎการเปิดเผยรายละเอียดของการปรับครั้งนี้ต่อสาธารณะ ซึ่งแตกต่างแนวปฏิบัติในสหราชอาณาจักร

TDRI ข้องใจทอท.ปรับภาษีสนามบิน หวั่นกระทบประชาชน ก่อนดีเดย์ 20 มิ.ย.

นอกจากนี้ หากในอนาคตมีผู้ประกอบการเอกชนรายอื่น ต้องการจะปรับค่าธรรมเนียมในลักษณะเช่นเดียวกัน ภาครัฐก็จำเป็นต้องมีหลักเกณฑ์และกลไกการพิจารณาที่ชัดเจน การปรับขึ้นค่า PSC ครั้งนี้ เมื่อเทียบกับแนวปฏิบัติในต่างประเทศ ยังมีข้อจำกัดของการเปิดเผยข้อมูลต่อสาธารณะ ซึ่งทำให้เหตุผลของการปรับอัตรายังไม่ชัดเจนเพียงพอต่อผู้ใช้บริการ และสุดท้ายอาจส่งผลต่อความน่าเชื่อถือของการกำกับดูแลในอนาคต ดังนั้น หากการกำกับดูแลไม่โปร่งใส ผลกระทบที่เกิดขึ้นย่อมส่งผลต่อทั้งนักท่องเที่ยวต่างชาติ และประชาชนภายในประเทศอย่างแน่นอน

อ่านข่าว:

AOT ปรับอัตราค่าบริการผู้โดยสารขาออก ระหว่างประเทศ เป็น 1,120 บาท มีผล 20 มิ.ย.นี้

สนามบินภูมิภาคขึ้นค่า PSC ผู้โดยสารจ่ายเพิ่มอีก 25 บาท