วันนี้ (16 พ.ย.2569) เควิน ลิปแทค ผู้สื่อข่าวอาวุโสของ CNN ประเมินสถานการณ์ของ โดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา ที่เตรียมเดินทางเยือนเอเชียในสัปดาห์นี้ ท่ามกลางแรงกดดันทางการเมืองภายในประเทศ หลังพรรครีพับลิกันเผชิญความพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งกลางเทอมว่า
ทรัมป์มีเป้าหมายสำคัญคือใช้เวทีประชุมสุดยอดอาเซียนที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ และการประชุมเอเปกที่เมืองเซินเจิ้น ประเทศจีน แสดงบทบาทผู้นำสหรัฐฯ และยืนยันว่าเขายังคงมีอำนาจกำหนดทิศทางการเมืองระหว่างประเทศ
ไฮไลต์ของการเยือนครั้งนี้อยู่ที่การหารือ 3 ฝ่ายระหว่าง ทรัมป์-สี จิ้นผิง-วลาดิเมียร์ ปูติน ในวันพฤหัสบดีที่ 19 พ.ย.ที่จะถึงนี้ การประชุมครั้งนี้ยังเป็นภาพทางการเมืองที่สำคัญ เพราะเป็นการปรากฏตัวร่วมกันของผู้นำมหาอำนาจ 3 ประเทศ ในช่วงที่ทรัมป์กำลังถูกตั้งคำถามถึงอำนาจและความนิยมทางการเมือง
ทริปต่างประเทศเพื่อฟื้นภาพผู้นำ
การเดินทางไปต่างประเทศ เพื่อเรียกความเชื่อมั่นกลับคืนหลังพ่ายแพ้ทางการเมือง ไม่ใช่เรื่องใหม่ในประวัติศาสตร์ประธานาธิบดีสหรัฐฯ โดยมีจุดเริ่มต้นที่ถูกกล่าวถึงตั้งแต่ปี 2525 เมื่อโรนัลด์ เรแกน เดินทางเยือนลาตินอเมริกาเป็นเวลา 5 วัน หลังเผชิญภาวะเศรษฐกิจถดถอย อัตราว่างงานสูงถึงร้อยละ 11 และพรรคเดโมแครตได้ที่นั่งในสภาผู้แทนราษฎรเพิ่มขึ้น 26 ที่นั่ง
ไมเคิล ดีเวอร์ ผู้วางกลยุทธ์ด้านภาพลักษณ์ให้เรแกน เป็นผู้ที่ได้รับเครดิตในการออกแบบการเดินทางครั้งนั้น เพื่อเปลี่ยนความสนใจจากปัญหาการเมืองภายในประเทศไปสู่บทบาทบนเวทีโลก
หลังจากนั้นประธานาธิบดีหลายคนใช้แนวทางเดียวกัน เช่น บิล คลินตัน เดินทางไปฟิลิปปินส์ในเดือน พ.ย.2537 หลังพรรครีพับลิกันชนะการเลือกตั้งและครองเสียงข้างมากในสภาคองเกรส เป็นครั้งแรกในรอบหลายสิบปี
จอร์จ ดับเบิลยู. บุช เดินทางไปเวียดนาม หลังพรรครีพับลิกันสูญเสียเสียงข้างมาก ในสภาคองเกรสเมื่อปี 2549 ส่วนบารัก โอบามา เดินทางเยือนเอเชียในปี 2553 และ 2557 หลังพรรคเดโมแครตพ่ายแพ้ในการเลือกตั้งกลางเทอม ขณะที่ทรัมป์เองเคยเดินทางไปฝรั่งเศสในปี 2560 หลังพรรครีพับลิกันสูญเสียเสียงข้างมากในสภาผู้แทนราษฎร
เอ็ดการ์ด คากัน อดีตเอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ประจำมาเลเซีย ซึ่งปัจจุบันเป็นที่ปรึกษาอาวุโสของศูนย์ศึกษายุทธศาสตร์และระหว่างประเทศ (CSIS) ในกรุงวอชิงตัน มองว่า การเดินทางเยือนต่างประเทศเป็นภารกิจที่ประธานาธิบดีสามารถแสดงบทบาทได้โดยตรง ทั้งยังมีพิธีการและความสนใจจากนานาชาติ ช่วยเปลี่ยนกระแสข่าวและย้ำให้ประชาชนกับผู้นำต่างชาติเห็นว่า ประธานาธิบดียังคงเป็นผู้มีอำนาจตัดสินใจด้านนโยบายต่างประเทศ
เผชิญแรงกดดันก่อนขึ้นเครื่อง
ก่อนออกเดินทาง ทรัมป์เพิ่งปรับเปลี่ยนทีมงานในทำเนียบขาว และเผชิญเสียงเรียกร้องจากคนในฝ่ายเดียวกัน ให้ปลดรัฐมนตรีบางคน รวมถึง รมต.พาณิชย์และ รมต.กลาโหม
นอกจากนี้ ยังเกิดปัญหาการเดินทางทางอากาศครั้งใหญ่ ที่ FA ประกาศให้เครื่องบินทั่วสหรัฐฯ หยุดบินขึ้นเป็นเวลากว่า 4 ชั่วโมง ซึ่งทรัมป์ไม่ได้ออกมาแสดงความเห็นต่อสาธารณะเป็นเวลาหลายวัน ทำให้เกิดคำถามเกี่ยวกับความสนใจ และความพร้อมในการรับมือภารกิจต่างประเทศ
ทรัมป์ ยังพา อีลอน มัสก์ ร่วมเดินทางไปด้วย แม้การใช้เงินสนับสนุนทางการเมืองของมัสก์มูลค่า 445 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ไม่สามารถช่วยให้พรรครีพับลิกันรักษาเสียงข้างมากไว้ได้
อีกประเด็นที่อาจบดบังการเยือนจีน คือข่าวอื้อฉาวเกี่ยวกับ เจนเซน หวง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของ Nvidia และความสัมพันธ์กับหญิงที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นสายลับจีน อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ระบุว่า ประเด็นนี้ไม่น่าจะเป็นหัวข้อหลักของการเดินทาง และทรัมป์ไม่มีแผนหยิบยกเรื่องดังกล่าวขึ้นหารือกับสี จิ้นผิง ซึ่งเขาจะพบกันเป็นครั้งที่ 4 ในรอบกว่า 1 ปี
เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ยังไม่คาดว่าผู้นำทั้ง 2 จะหารือ เรื่องการกลับมาถกเถียงภายในรัฐบาลสหรัฐฯ เกี่ยวกับการจำกัดการส่งออกชิปประสิทธิภาพสูงไปยังจีนเพิ่มเติม โดยเจ้าหน้าที่ระดับสูงรายหนึ่งระบุว่า สหรัฐฯ ยังไม่ต้องการเปิดเผยรายละเอียดเกี่ยวกับประเด็นนี้ให้ฝ่ายจีนรับทราบในเวลานี้
ส่องแผนเยือนเอเชีย ทรัมป์หวังกู้ภาพผู้นำโลก หลังพ่ายเลือกตั้งกลางเทอม
หวังสร้างดีลการค้า ท่ามกลางสงครามที่ยังไม่จบ
ในการประชุมอาเซียนและเอเปก ทรัมป์ต้องการประกาศข้อตกลงทางการค้าใหม่ ๆ และแสดงให้เห็นว่าสหรัฐฯ ยังคงให้ความสำคัญกับภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก ซึ่งเป็นพื้นที่ที่สหรัฐฯ ถูกมองว่าลดความสนใจลงมาเป็นเวลาหลายทศวรรษ
ทำเนียบขาวระบุว่า สหรัฐฯ มีแผนลงนามข้อตกลงกับไทยในสัปดาห์นี้ ขณะที่ทรัมป์ใช้เวลาตลอดปีที่ผ่านมาในการกระชับความสัมพันธ์กับจีน
อย่างไรก็ตาม ความพยายามหันกลับมาให้ความสำคัญกับเอเชีย หรือแนวคิด "Pivot to Asia" ยังคงเป็นเรื่องที่ประธานาธิบดีสหรัฐฯ หลายคนทำได้ไม่เต็มที่ เนื่องจากต้องรับมือกับความขัดแย้งในภูมิภาคอื่น โดยเฉพาะสงครามในตะวันออกกลาง ซึ่งเคยเป็นอุปสรรคต่อการปรับทิศทางนโยบายต่างประเทศของจอร์จ ดับเบิลยู. บุช บารัก โอบามา และโจ ไบเดน มาแล้ว
สำหรับทรัมป์ สงครามอิหร่านและความพยายามยุติสงครามยูเครน ที่ยังไม่ประสบผลสำเร็จ ยังคงเป็นประเด็นหลักในนโยบายต่างประเทศ และมีแนวโน้มถูกหยิบยกขึ้นระหว่างการหารือในเอเชีย เพราะความขัดแย้งทั้ง 2 ส่งผลให้ราคาพลังงานในหลายประเทศปรับตัวสูงขึ้น
ขณะเดียวกัน นโยบายภาษีนำเข้าทั่วโลกและสงครามอิหร่าน ซึ่งเป็น 2 นโยบายสำคัญ ของทรัมป์ ยังเป็นปัจจัยที่ทำให้ราคาสินค้าสูงขึ้น และสร้างความไม่พอใจในหมู่ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง พรรคเดโมแครตจึงประกาศจะจำกัดอำนาจของประธานาธิบดีในทั้ง 2 เรื่อง ส่งผลให้เกิดคำถามว่า ทรัมป์จะยังสามารถผลักดันนโยบายต่างประเทศได้มากเพียงใด หลังผลการเลือกตั้งกลางเทอมสะท้อนแรงต้านจากประชาชน
ประชุม 3 ฝ่าย จับตาประเด็นอาวุธนิวเคลียร์
การพบกันระหว่างทรัมป์-สี จิ้นผิง-ปูติน ยังได้รับความสนใจ จากการเปรียบเทียบกับการประชุมยัลตาเมื่อปี 2488 ซึ่งเป็นการพบกันของโจเซฟ สตาลิน-วินสตัน เชอร์ชิลล์-แฟรงกลิน ดี. รูสเวลต์ ที่เมืองตากอากาศยัลตาในไครเมีย เพื่อหารือและกำหนดแนวทางจัดระเบียบโลกหลังสงครามโลกครั้งที่ 2
ปูตินเป็นผู้เสนอแนวคิดการประชุม 3 ฝ่ายตั้งแต่แรก โดยต้องการใช้เป็นเวทีหารือเรื่องสงครามยูเครน ซึ่งมีประเด็นละเอียดอ่อนเกี่ยวกับพรมแดนและอธิปไตย เป็นหัวใจของการเจรจาสันติภาพที่ยังอยู่ในระยะเริ่มต้น
แต่เจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวยืนยันว่า การประชุมวันที่ 19 พ.ย. จะไม่ใช่การหารือในลักษณะเดียวกับการประชุมยัลตา และจะไม่มีประเด็นสงครามยูเครนอยู่ในวาระหลัก โดยทรัมป์ต้องการเปิดการหารือเรื่องอาวุธนิวเคลียร์กับผู้นำจีนและรัสเซียมากกว่า
สนธิสัญญาควบคุมอาวุธนิวเคลียร์ฉบับล่าสุดระหว่างสหรัฐฯ กับรัสเซียหมดอายุลงเมื่อเดือน ก.พ.ที่ผ่านมา ขณะที่ทั้ง 2 ประเทศ ต่างมีหัวรบนิวเคลียร์ประเมินไว้ราว 5,000 หัวรบ ส่วนจีนกำลังเพิ่มขีดความสามารถด้านนิวเคลียร์อย่างรวดเร็ว โดยมีหัวรบมากกว่า 600 หัวรบ แต่ยังไม่แสดงความสนใจเข้าร่วมข้อตกลงควบคุมอาวุธดังกล่าว
เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ รายหนึ่ง ซึ่งไม่เปิดเผยชื่อ ยอมรับว่า ความคาดหวังต่อการบรรลุข้อตกลงครั้งใหญ่ ยังอยู่ในระดับต่ำ โดยมองว่าการประชุมครั้งนี้เป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการพูดคุย พร้อมระบุว่า ถึงเวลาแล้วที่จีนควรเข้ามามีส่วนร่วมในการหารือเรื่องความมั่นคง และอาวุธนิวเคลียร์อย่างจริงจัง
ก่อนหน้านี้ สี จิ้นผิง เคยมีท่าทีไม่แน่ใจต่อการจัดประชุม 3 ฝ่าย เพราะกังวลว่าเวทีดังกล่าว อาจบดบังความสำคัญของการประชุมเอเปก และภาพลักษณ์ของจีนในฐานะมหาอำนาจที่กำลังเติบโต แต่วันนี้ (16 พ.ย.) กระทรวงการต่างประเทศจีน กลับระบุว่าการประชุมครั้งนี้ มีความสำคัญอย่างที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน โดย เหมา หนิง โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีน กล่าวว่า ความพยายามดังกล่าวจะช่วยสร้างเสถียรภาพให้กับสถานการณ์โลก
ส่องแผนเยือนเอเชีย ทรัมป์หวังกู้ภาพผู้นำโลก หลังพ่ายเลือกตั้งกลางเทอม
การเยือนเอเชียครั้งนี้ จึงมีความหมายมากกว่าการเข้าร่วมประชุมระหว่างประเทศ เพราะเป็นทั้งเวทีเจรจาด้านการค้าและความมั่นคง ตลอดจนโอกาสที่ทรัมป์จะยืนยันบทบาทของตนเอง หลังเผชิญแรงกดดันจากผลการเลือกตั้งและปัญหาภายในประเทศ
ขณะที่การประชุมกับผู้นำจีนและรัสเซียจะเป็นบททดสอบว่า ทรัมป์สามารถเปลี่ยนภาพการแสดงบทบาทบนเวทีโลก ให้กลายเป็นความคืบหน้าทางการทูตได้มากน้อยเพียงใด
อ่านข่าว :
ทอ.ส่ง F-16 บินขึ้นฉุกเฉิน ลาดตระเวนชายแดนแม่ฮ่องสอน หลังพบเคลื่อนไหวฝั่งตรงข้าม
"ไชยชนก" รอดสินบน 40 ล้าน แต่ต้องลุ้น "ไทย AI พาสปอร์ต"
จับตา "มาครง" เล่นบทกาวใจ ไทย-กัมพูชา สัญญาณอะไรถึงเวทีโลก ?
