พรรณไม้น่ารู้ ! Thai PBS Sci & Tech ชวนรู้จักพรรณไม้เกียรติประวัติไทย “แสมสาร” หรือ 𝘚𝘦𝘯𝘯𝘢 𝘨𝘢𝘳𝘳𝘦𝘵𝘵𝘪𝘢𝘯𝘢 (Craib) H. S. Irwin & Barneby ซึ่งอยู่ในวงศ์ : Fabaceae (Leguminosae) โดยพฤกษศาสตร์โลกรู้จักมากกว่า 100 ปีแล้ว
โดยพรรณไม้ชนิดนี้ ศาสตราจารย์ William Grant Craib นักพฤกษศาสตร์ชาวสกอต ตั้ง 𝘊𝘢𝘴𝘴𝘪𝘢 𝘨𝘢𝘳𝘳𝘦𝘵𝘵𝘪𝘢𝘯𝘢 Craib เป็นพรรณไม้ชนิดใหม่ของโลก ตีพิมพ์ลงในวารสาร Bulletin of Miscellaneous Information, Royal Gardens, Kew 1912 เล่มที่ 3 หน้า 151 ค.ศ. 1912 ตัวอย่างพรรณไม้ต้นแบบหมายเลข 𝘒𝘦𝘳𝘳 22067 เก็บจากป่าในท้องที่อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี เมื่อวันที่ 18 กันยายน ปี ค.ศ. 1911
ต่อมา Dr. Howard Samuel Irwin และ Rupert Charles Barneby นักพฤกษศาสตร์แห่งสวนพฤกษศาสตร์นิวยอร์ก ได้ศึกษาและย้ายจากสกุล 𝘊𝘢𝘴𝘴𝘪𝘢 เป็นสกุล 𝘚𝘦𝘯𝘯𝘢 ตีพิมพ์ลงในวารสาร Memoirs of the New York Botanical Garden. เล่มที่ 35(1) หน้า 98 ปี ค.ศ. 1982 คำระบุชนิด “𝘨𝘢𝘳𝘳𝘦𝘵𝘵𝘪𝘢𝘯𝘢” ตั้งเพื่อเป็นเกียรติแด่ Henry Burton Guest Garrett นักพฤกษศาสตร์ชาวอังกฤษ ที่เข้ามารับราชการในกรมป่าไม้ของประเทศไทย และได้ทำการสำรวจพรรณพฤกษชาติในท้องที่ภาคเหนือ บริเวณดอยอินทนนท์และดอยเชียงดาวเป็นหลัก ตัวอย่างแสดงให้เห็นถึงความประณีตได้เป็นอย่างดี มีความสวยงามและรายละเอียดสถานที่ต่าง ๆ
“แสมสาร” เป็นไม้ต้น ผลัดใบ สูงได้ถึง 10 เมตร เปลือกนอกสีน้ำตาลอมดำ แตกเป็นสะเก็ด กิ่งอ่อนมีขนประปราย ใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ เรียงเวียน มีใบย่อยข้างละ 6-9 ใบ เรียงตรงข้าม รูปใบหอกถึงรูปไข่กว้าง กว้าง 2-5 ซม. ยาว 5-9 ซม. ปลายแหลม โคนรูปลิ่ม ขอบเรียบ แผ่นใบบางคล้ายกระดาษ เกลี้ยงหรือเกือบเกลี้ยงทั้ง 2 ด้าน ช่อดอกแบบช่อกระจะแยกแขนง ออกที่ปลายกิ่ง ช่อตั้งขึ้น ยาว 9-20 ซม. มีขนสั้นนุ่มปกคลุมหนาแน่น กลีบเลี้ยงและกลีบดอกมีอย่างละ 5 กลีบ กลีบเลี้ยงสีเขียว แยกเป็น 2 วง วงนอก 2 กลีบ ขนาดเล็ก วงใน 3 กลีบ ยาวประมาณ 2 เท่าของวงนอก รูปรีกว้าง ด้านนอกมีขนสั้นนุ่ม กลีบดอกสีเหลือง รูปไข่กลับ โคนกลีบคอดเป็นก้านสั้น ๆ เกสรเพศผู้ 10 เกสร ยาว 2 เกสร ก้านชูอับเรณูแบน รังไข่อยู่เหนือวงกลีบ ค่อนข้างเกลี้ยง มี 1 ช่อง ผลเป็นฝักรูปขอบขนาน ยาว 15-22 ซม. ผลแก่สีน้ำตาลอมดำ มีเมล็ดประมาณ 20 เมล็ด สีน้ำตาล รูปทรงรี แบน
นิเวศวิทยา พบเกือบทั่วทุกภาค ยกเว้นภาคใต้ ตามป่าเต็งรังและป่าผสมผลัดใบ ที่สูงตั้งแต่ใกล้ระดับทะเลปานกลางถึงประมาณ 500 เมตร ออกดอกเดือน พ.ค. - ก.ค. เป็นผลเดือน ก.ค. - ก.ย. ในต่างประเทศพบที่ สปป.ลาว กัมพูชา และเวียดนาม
📌อ่าน : ชวนรู้จัก “ม่วงเทพรัตน์” ไม้มงคลพระราชทาน
📌อ่าน : เรื่องน่ารู้ “เห็ด” (Mushroom) สิ่งมีชีวิตที่อยู่ในอาณาจักรรา
📌อ่าน : พรรณไม้น่ารู้ ! “มหาพรหมราชินี” พันธุ์ไม้หายาก พบที่ จ.แม่ฮ่องสอน
📌อ่าน : ศึกษาพันธุกรรม “มันม่วง” เพื่อลดโอกาสสูญพันธุ์
🎧 อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS
แหล่งข้อมูลอ้างอิง : สำนักวิจัยการอนุรักษ์ป่าไม้และพันธุ์พืช กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech
