ท่ามกลางสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางที่ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโลก ทำให้ “ราคาน้ำมัน” กลายเป็นประเด็นที่ผู้คนจับตามอง ไทยพีบีเอส ในฐานะสื่อสาธารณะ เปิดตัวผลงาน Data Visualization ใหม่ล่าสุด “The Oil Code : ถอดรหัสราคาน้ำมัน ทำไมคนไทยจ่ายแพง” โดย The Visual by Thai PBS เพื่ออธิบายต้นตอของวิกฤตราคาน้ำมันโลก ผ่านข้อมูลเชิงลึก การออกแบบภาพ และ Interactive Storytelling ที่ช่วยให้เรื่องซับซ้อนเข้าใจง่ายและใกล้ตัวมากขึ้นผ่านทาง www.thaipbs.or.th/TheVisualOilCode
ผลงานดังกล่าวพัฒนาขึ้นจากการติดตามสถานการณ์สงครามและความตึงเครียดในตะวันออกกลาง ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อราคาพลังงานทั่วโลก ทีมงาน The Visual by Thai PBS จึงใช้เครื่องมือ Social Listening วิเคราะห์ประเด็นที่ผู้คนพูดถึงบนโลกออนไลน์ พบว่า “ราคาน้ำมัน” เป็นหนึ่งในประเด็นที่ถูกกล่าวถึงอย่างต่อเนื่อง สะท้อนความกังวลต่อค่าครองชีพ การเดินทาง และราคาสินค้าในชีวิตประจำวัน
คุณพิมพ์ตะวัน แน่ประโคน เจ้าหน้าที่เนื้อหาดิจิทัลอาวุโส (Senior Digital Content Officer) สำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส กล่าวว่า จุดเด่นสำคัญของ “The Oil Code” คือการนำข้อมูลที่ซับซ้อนมาย่อยให้เข้าใจง่าย ผ่านการเล่าเรื่องด้วยภาพ กราฟิก และอินเทอร์แอกทีฟที่เปิดโอกาสให้ผู้ชมมีส่วนร่วมกับข้อมูลได้จริง
“ราคาน้ำมันไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นสิ่งที่กระทบต่อทุกคนในสังคม เราจึงอยากทำให้คนเห็นความเชื่อมโยงระหว่างเหตุการณ์ระดับโลกกับชีวิตประจำวันของตัวเอง ผ่าน Pain Point ที่กำลังเกิดขึ้นจริง ทั้งค่าครองชีพ การเดินทาง หรือราคาสินค้า เรามีการเก็บข้อมูลในหลากหลายมิติ ตั้งแต่เสียงสะท้อนของผู้คนบนโลกออนไลน์ ผ่าน Social Listening Data ที่รวบรวมเสียงพูดถึงประเด็น “น้ำมันแพง” บนโซเชียลมีเดีย ไปจนถึง Research ข้อมูลเปรียบเทียบราคาน้ำมันย้อนหลัง เพื่อให้เห็นภาพผลกระทบที่คนไทยต้องเผชิญต่อเนื่องนับตั้งแต่เกิดวิกฤตตะวันออก งานชิ้นนี้จึงไม่ได้เล่าแค่เรื่องน้ำมัน แต่กำลังอธิบายว่าโลกทุกวันนี้เชื่อมโยงกันอย่างไร”
คุณพฤษพล จันทาพูน เจ้าหน้าที่เนื้อหาดิจิทัล (Video Creative) สำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส กล่าวเสริมถึงความท้าทายของงานคือการออกแบบข้อมูลจำนวนมากให้เข้าใจง่าย เพราะผู้คนจำนวนมากรับรู้แค่เพียงว่า “น้ำมันแพงขึ้น” แต่ยังไม่เห็นภาพว่าปัจจัยเบื้องหลังนั้นเชื่อมโยงกันอย่างไร
“ทีมออกแบบนำข้อมูลตัวเลขจำนวนมากมาตีความใหม่ให้กลายเป็นกราฟ อินโฟกราฟิก และองค์ประกอบภาพที่สื่อสารง่าย พร้อมออกแบบ Mood & Tone ของงานให้มีบรรยากาศคล้ายหน้าหนังสือพิมพ์ในบางช่วง สะท้อนอารมณ์ของสถานการณ์ข่าวและสร้างประสบการณ์ร่วมกับผู้อ่าน ให้ค่อย ๆ เข้าใจตั้งแต่ต้นทางของวิกฤต จนถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นกับชีวิตของคนไทย ผสมผสาน Interactive และ Motion Graphic เพื่อให้ผู้อ่านมีส่วนร่วมกับข้อมูลมากขึ้น ไม่ใช่แค่อ่าน แต่สามารถทดลอง ค้นหา และทำความเข้าใจกับข้อมูลได้ด้วยตัวเอง”
9 ไฮไลต์ไขคำตอบ ทำไมคนไทยต้องจ่าย “น้ำมันแพง” ?
จากข้อมูลจำนวนมหาศาลที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์พลังงานโลก ไทยพีบีเอสได้นำมาพัฒนาเป็นผลงาน Data Visualization “The Oil Code : ถอดรหัสราคาน้ำมัน ทำไมคนไทยจ่ายแพง” ที่ผสานทั้งข้อมูลเชิงลึก การออกแบบ และเทคโนโลยี Interactive เพื่อพาผู้ชมค่อย ๆ เข้าใจเส้นทางของ “ราคาน้ำมัน” ตั้งแต่ต้นตอของความขัดแย้งในระดับโลกไปจนถึงทำความเข้าใจว่าทำไม “น้ำมันในเมืองไทย” ถึงมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าประเทศอื่น ๆ ผ่าน 9 ไฮไลต์สำคัญ อาทิ
1. Social Listening Data : เจาะลึกเสียงสะท้อนจากโซเชียลมีเดีย ผ่านเครื่องมือ Zocial Eye ด้วยคำค้นหา “น้ำมันแพง” และ “น้ำมันหมด” ตั้งแต่วันแรกที่ชนวนสงครามตะวันออกกลางปะทุขึ้น สะท้อนอารมณ์ ความกังวล และผลกระทบที่ผู้คนกำลังเผชิญ
2. Historical Price Data : ย้อนรอยราคาน้ำมันย้อนหลังตั้งแต่ปี 2567 เปรียบเทียบความเปลี่ยนแปลงของราคา และวิเคราะห์ว่าคนไทยต้องแบกรับค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นมากน้อยเพียงใด
3. Interactive Calculator : ฟีเจอร์คำนวณปริมาณน้ำมันตามงบประมาณที่มี ให้ผู้ใช้งานทดลองได้ด้วยตนเองว่า เมื่อราคาน้ำมันปรับขึ้น เงินในกระเป๋าจะแลกน้ำมันได้กี่ลิตร
4. Timeline Recap : สรุปเหตุการณ์สำคัญของโลกตลอดรอบศตวรรษ ที่ส่งผลกระทบต่อราคาน้ำมันโลก ตั้งแต่สงคราม วิกฤตเศรษฐกิจ ไปจนถึงความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์
5. 10-Year Crude Oil Data : เปรียบเทียบข้อมูลการนำเข้าน้ำมันดิบของไทยย้อนหลัง 10 ปี พร้อมเจาะลึกแหล่งที่มาของน้ำมันที่ประเทศไทยพึ่งพา
6.Storytelling through Visuals : กระชับ เข้าใจง่าย! กับคลิปอธิบายเส้นทางของน้ำมันดิบตั้งแต่ต้นทางจนถึงมือผู้บริโภคผ่าน Motion Graphic และ Visual Graphic
7. Expert Analysis : ร่วมค้นหาทางออกของวิกฤตราคาน้ำมัน ผ่านมุมมองจากผู้เชี่ยวชาญระดับประเทศ เพื่อช่วยอธิบายผลกระทบและแนวทางรับมือในอนาคต
8. Price Breakdown : เปิดโครงสร้างราคาน้ำมันแบบละเอียด ตอบคำถามว่า “น้ำมันแพงตรงไหน?” ผ่านงานออกแบบที่ช่วยย่อยข้อมูลซับซ้อนให้เข้าใจง่าย
9. Open Data : ดาวน์โหลดชุดข้อมูลฟรีสำหรับนำไปต่อยอดใช้งาน สำหรับผู้ที่สนใจ นักเรียน นักศึกษา หรือสื่อมวลชน
ผลงาน The Visual by Thai PBS “The Oil Code : ถอดรหัสราคาน้ำมัน ทำไมคนไทยจ่ายแพง” ไม่ได้เป็นเพียงงาน Data Visualization ที่อธิบายวิกฤตราคาน้ำมันโลก แต่ยังสะท้อนบทบาทของไทยพีบีเอสในการใช้พลังของข้อมูล การออกแบบ และเทคโนโลยีดิจิทัล เพื่อเปลี่ยนเรื่องซับซ้อนให้กลายเป็นเรื่องที่ผู้คนเข้าถึงและเข้าใจได้ง่าย พร้อมชวนสังคมมองเห็นความเชื่อมโยงระหว่างสถานการณ์โลกกับผลกระทบที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวัน ทั้งด้านเศรษฐกิจ ค่าครองชีพ และการใช้พลังงาน
ท่ามกลางความผันผวนของโลกพลังงานในปัจจุบัน “The Oil Code” ยังเป็นอีกหนึ่งผลงานที่ช่วยสร้างความตระหนักรู้เรื่องการใช้พลังงานอย่างรู้คุณค่า และชวนผู้คนตั้งคำถามถึงอนาคตด้านพลังงานที่ยั่งยืนของสังคมไทย ผ่านประสบการณ์การรับชมข้อมูลในรูปแบบ Interactive Data Visualization ที่ทันสมัย เข้าถึงง่าย และมีส่วนร่วมได้จริง
รับชมผลงาน “The Oil Code : ถอดรหัสราคาน้ำมัน ทำไมคนไทยจ่ายแพง” ได้แล้ววันนี้ที่ www.thaipbs.or.th/TheVisualOilCode
