ไทยบันเทิง
ไทยบันเทิง

เพลงครูในยุค AI: ดนตรีดั้งเดิม ลิขสิทธิ์ และแพลตฟอร์มดิจิทัล

หน้ารายการ
19 มิ.ย. 69

กิจกรรมศิลป์สโมสรเสวนาในหัวข้อ "เพลงครูในยุค AI : ดนตรีดั้งเดิม ลิขสิทธิ์ และแพลตฟอร์มดิจิทัล" เป็นความร่วมมือของศูนย์สื่อศิลปวัฒนธรรม ไทยพีบีเอส, หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร, โครงการคีตนคร และกรมทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อเปิดพื้นที่รับฟังปัญหาและหาทางออกร่วมกันให้กับคนวงการดนตรีไทย หลังจากพบว่าระบบแพลตฟอร์มออนไลน์ในปัจจุบันมีการตรวจจับและอ้างสิทธิ์ใน "เพลงครู" ที่สืบทอดกันมาหลายยุคสมัย จนสร้างความกลัวและความกังวลให้กับคนดนตรีในการเผยแพร่ผลงานและแสดงฝีมือผ่านโลกดิจิทัล ซึ่งหากปล่อยไว้อาจกลายเป็นการแช่แข็งมรดกวัฒนธรรม เพราะคนรุ่นหลังไม่กล้าหยิบจับเนื่องจากความไม่เท่าทันเทคโนโลยี

ซีนเซอร์ไพรส์: เยาวชนคนดนตรีไทยรุ่นใหม่ท้าทายระบบ

ภายในกิจกรรมเสวนาครั้งนี้ ได้มีการแสดงสุดพิเศษที่สร้างความตื่นตาตื่นใจจากเยาวชนรุ่นใหม่ เพื่อแสดงให้เห็นว่าดนตรีไทยไม่ได้มีดีแค่เล่นเป็นหรือเล่นเก่ง แต่ยังสามารถสร้างสีสันให้น่าสนใจยิ่งขึ้น

  • ผู้แสดง: "น้องฟีโน่" อายุ 14 ปี นักดนตรีจากบ้านดนตรีไทยคุณพระอโยธยา
  • ไฮไลต์: โชว์ลีลาบรรเลงเพลง "จีนตอกไม้" ด้วยการ "ปิดตาตีฆ้องวง" อย่างแม่นยำทุกตัวโน้ต ซึ่งใช้เวลาฝึกฝนการปิดตามานานถึง 3 ปี

แผลสดวงการดนตรี: เมื่อ "เพลงครู-ดนตรีพื้นบ้าน" ถูก AI อ้างสิทธิ์

ปัญหาใหญ่ที่คนดนตรีไทยและดนตรีพื้นบ้านต้องเผชิญเมื่ออัปโหลดคลิปแสดงฝีมือลงบนแพลตฟอร์มออนไลน์ คือ การถูกแจ้งเตือนละเมิดลิขสิทธิ์ ทั้งที่เป็นบทเพลงโบราณที่นำมาบรรเลงใหม่ ตัวอย่างกรณีศึกษาที่เกิดขึ้น ได้แก่

  • เพจทำนองหลักเพลงไทย: เกิดกรณีคลิปประกวดบรรเลงดนตรีถูกระบบแจ้งเตือนละเมิดสิทธิ์ จนกลายเป็นกระแสวิพากษ์วิจารณ์ในวงการ และทำให้คนดนตรีจำนวนมากกังวลว่าช่องหรือเพจจะปลิว
  • วงการดนตรีพื้นบ้าน: เจอปัญหาในลักษณะเดียวกัน โดย "อานันท์ นาคคง" ยกตัวอย่างกรณี จังหวะ (Groove) ของหมอลำ "ดุง ดุง ดุง" ที่มีเสียงเบสเข้ามา แต่ระบบกลับตรวจจับและอ้างว่าเป็นสไตล์ดนตรีของ Santana

เสียงสะท้อนจากคนดนตรีไทยและดนตรีพื้นบ้าน

"ก็แอบกังวลเพราะว่า เวลาจะลงเพลงทีก็จะคอยคิดถึงว่าจะโดนอีกไหม จะเป็นยังไง ติดลิขสิทธิ์แบบนี้อีกไหม มันก็ไม่สบายใจครับ อยากให้เปิดกว้างกว่านี้" — ณัฐพล ขมวิลัย นักดนตรีบ้านดนตรีไทยคุณพระอโยธยา

"เราก็จะเห็นบ่อยครั้งที่โดนเตือนว่าละเมิดลิขสิทธิ์ เขาก็เลือกที่จะลบคลิปนั้นทิ้งไปเลย หรือบางคนก็เพิกเฉยต่อคำเตือนจนกระทั่งช่องปลิวไปเลย หรือหันหลังให้กับการทำคอนเทนต์ไปเลย ผมเชื่อว่ามี บางทีอาจจะต้องให้ความรู้ถึงแนวทางในการโต้แย้งว่าเป็น Public Domain อาจจะต้องละเอียด ด้วยการร่างคำอุทธรณ์ไว้ให้เขา Copy ไปวางใน Box เลย" — ปกป้อง ขำประเสริฐ ผู้ก่อตั้งเพจทำนองหลักเพลงไทย

"คงจะต้องมาทบทวนกัน เรื่องของความไม่รู้ เรื่องของความไม่สู้ และก็ไม่ต่อรอง เราไม่มีลักษณะของที่ปรึกษาช่วยคนดนตรีไทย คนดนตรีพื้นบ้าน วันนี้เพิ่งได้ยินว่ามี Hot Line ซึ่งผมก็ไม่แน่ใจว่า เมื่อโทร. เข้าไปแล้วจะสามารถได้รับคำแนะนำหรือความมั่นใจ" — อานันท์ นาคคง ศิลปินศิลปาธร สาขาดนตรี พ.ศ. 2562

แนวทางแก้ไขและทางออกในระยะยาวจากผู้เชี่ยวชาญ

ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายและการบริหารจัดการลิขสิทธิ์ระบุว่า จะโทษระบบเอไอหรือ Content ID อย่างเดียวไม่ได้ แต่ต้องแก้ไขที่ต้นทางและร่วมมือกันระหว่างบ้านดนตรีและหน่วยงานรัฐบาล โดยมีข้อเสนอแนะดังนี้

1. การสร้างองค์กรและระบบฐานข้อมูลสากล

วรพจน์ นิ่มวิจิตร ตัวแทนจากสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เสนอว่า ในระยะยาวต้องอาศัยการสร้างองค์กรเพื่อจัดทำระบบข้อมูลเพลงที่สามารถสื่อสารกับแพลตฟอร์มต่างประเทศได้ โดยจะต้องมีให้ครบทั้งรหัสประจำตัวเพลง และ รหัสประจำตัวบันทึกเสียง (RSWC และ RSUC), การลิสต์รายชื่อเพลงที่เป็นสาธารณะ (Public Domain) ที่สามารถใช้ได้โดยไม่ติดลิขสิทธิ์ และการสนับสนุนให้คนไทยเข้าเป็นสมาชิกองค์กรจัดเก็บลิขสิทธิ์เพลงที่เป็นมาตรฐานสากลและเข้าถึงได้ง่าย

2. บทบาทของหน่วยงานภาครัฐและการเผยแพร่ความรู้

  • นิธิ กฤษณพันธุ์ นักวิชาการพาณิชย์ชำนาญการพิเศษ กรมทรัพย์สินทางปัญญา: ทางกรมฯ จะกลับไปดูเรื่องการเผยแพร่ความรู้ในส่วนนี้ เพื่อให้ผู้สร้างสรรค์ เจ้าของเพลง และนักแต่งเพลงได้รับรู้สิทธิ์ของตนเอง
  • พิเศษ จียาศักดิ์ รองผู้อำนวยการ ส.ส.ท. ด้านบริหาร และผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา: ชี้ว่าเทคโนโลยีไม่ได้สมบูรณ์แบบ 100% เมื่อเกิดการตรวจจับจะต้องมีฝ่ายเทคโนโลยี หน่วยงานรัฐ เจ้าของสิทธิ์ และนักดนตรี มาร่วมมือกันบริหารจัดการให้เป็นระเบียบ และใช้เวทีสาธารณะนี้ในการพูดคุยเพื่อหาทางออกร่วมกันต่อไป

3. ข้อเสนอแนะจากผู้ชมและคนในวงการ

เนื่องจากระบบสิทธิ์บนแพลตฟอร์มออนไลน์รวมถึงประสบการณ์ตรงในการขอลิขสิทธิ์เพลงมีความซับซ้อน ไม่ชัดเจน และอาจสร้างความสับสนให้กับผู้ที่ไม่ได้เชี่ยวชาญกฎหมาย จึงมีการเสนอให้ "จัดทำคู่มือ" เพื่อเปลี่ยนเรื่องยากให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น

ไทยบันเทิง

2,016
ม.ค. 2,017
พ.ค. 2,017
ส.ค. 2,017
ก.ย. 2,017
ต.ค. 2,017
พ.ย. 2,017
ธ.ค. 2,017
ม.ค. 2,018
ก.พ. 2,018
มี.ค. 2,018
เม.ย. 2,018
พ.ค. 2,018
มิ.ย. 2,018
ก.ค. 2,018
ส.ค. 2,018
ก.ย. 2,018
ต.ค. 2,018
พ.ย. 2,018
ธ.ค. 2,018
ม.ค. 2,019
ก.พ. 2,019
มี.ค. 2,019
เม.ย. 2,019
พ.ค. 2,019
มิ.ย. 2,019
ก.ค. 2,019
ส.ค. 2,019
ก.ย. 2,019
ต.ค. 2,019
พ.ย. 2,019
ธ.ค. 2,019
ม.ค. 2,020
ก.พ. 2,020
มี.ค. 2,020
เม.ย. 2,020
พ.ค. 2,020
มิ.ย. 2,020
ก.ค. 2,020
ส.ค. 2,020
ก.ย. 2,020
ต.ค. 2,020
พ.ย. 2,020
ธ.ค. 2,020
ม.ค. 2,021
ก.พ. 2,021
มี.ค. 2,021
เม.ย. 2,021
พ.ค. 2,021
มิ.ย. 2,021
ก.ค. 2,021
ส.ค. 2,021
ก.ย. 2,021
ต.ค. 2,021
พ.ย. 2,021
ธ.ค. 2,021
ม.ค. 2,022
ก.พ. 2,022
มี.ค. 2,022
เม.ย. 2,022
พ.ค. 2,022
มิ.ย. 2,022
ก.ค. 2,022
ส.ค. 2,022
ก.ย. 2,022
ต.ค. 2,022
พ.ย. 2,022
ธ.ค. 2,022
ม.ค. 2,023
ก.พ. 2,023
มี.ค. 2,023
เม.ย. 2,023
พ.ค. 2,023
มิ.ย. 2,023
ก.ค. 2,023
ส.ค. 2,023
ก.ย. 2,023
ต.ค. 2,023
พ.ย. 2,023
ธ.ค. 2,023
ม.ค. 2,024
ก.พ. 2,024
มี.ค. 2,024
เม.ย. 2,024
พ.ค. 2,024
มิ.ย. 2,024
ก.ค. 2,024
ส.ค. 2,024
ก.ย. 2,024
ต.ค. 2,024
พ.ย. 2,024
ธ.ค. 2,024
ม.ค. 2,025
ก.พ. 2,025
มี.ค. 2,025
เม.ย. 2,025
พ.ค. 2,025
มิ.ย. 2,025
ก.ค. 2,025
ส.ค. 2,025
ก.ย. 2,025
ต.ค. 2,025
พ.ย. 2,025
ธ.ค. 2,025
ม.ค. 2,026
ก.พ. 2,026
มี.ค. 2,026
เม.ย. 2,026
พ.ค. 2,026
มิ.ย. 2,026

ไทยบันเทิง

2,016
ม.ค. 2,017
พ.ค. 2,017
ส.ค. 2,017
ก.ย. 2,017
ต.ค. 2,017
พ.ย. 2,017
ธ.ค. 2,017
ม.ค. 2,018
ก.พ. 2,018
มี.ค. 2,018
เม.ย. 2,018
พ.ค. 2,018
มิ.ย. 2,018
ก.ค. 2,018
ส.ค. 2,018
ก.ย. 2,018
ต.ค. 2,018
พ.ย. 2,018
ธ.ค. 2,018
ม.ค. 2,019
ก.พ. 2,019
มี.ค. 2,019
เม.ย. 2,019
พ.ค. 2,019
มิ.ย. 2,019
ก.ค. 2,019
ส.ค. 2,019
ก.ย. 2,019
ต.ค. 2,019
พ.ย. 2,019
ธ.ค. 2,019
ม.ค. 2,020
ก.พ. 2,020
มี.ค. 2,020
เม.ย. 2,020
พ.ค. 2,020
มิ.ย. 2,020
ก.ค. 2,020
ส.ค. 2,020
ก.ย. 2,020
ต.ค. 2,020
พ.ย. 2,020
ธ.ค. 2,020
ม.ค. 2,021
ก.พ. 2,021
มี.ค. 2,021
เม.ย. 2,021
พ.ค. 2,021
มิ.ย. 2,021
ก.ค. 2,021
ส.ค. 2,021
ก.ย. 2,021
ต.ค. 2,021
พ.ย. 2,021
ธ.ค. 2,021
ม.ค. 2,022
ก.พ. 2,022
มี.ค. 2,022
เม.ย. 2,022
พ.ค. 2,022
มิ.ย. 2,022
ก.ค. 2,022
ส.ค. 2,022
ก.ย. 2,022
ต.ค. 2,022
พ.ย. 2,022
ธ.ค. 2,022
ม.ค. 2,023
ก.พ. 2,023
มี.ค. 2,023
เม.ย. 2,023
พ.ค. 2,023
มิ.ย. 2,023
ก.ค. 2,023
ส.ค. 2,023
ก.ย. 2,023
ต.ค. 2,023
พ.ย. 2,023
ธ.ค. 2,023
ม.ค. 2,024
ก.พ. 2,024
มี.ค. 2,024
เม.ย. 2,024
พ.ค. 2,024
มิ.ย. 2,024
ก.ค. 2,024
ส.ค. 2,024
ก.ย. 2,024
ต.ค. 2,024
พ.ย. 2,024
ธ.ค. 2,024
ม.ค. 2,025
ก.พ. 2,025
มี.ค. 2,025
เม.ย. 2,025
พ.ค. 2,025
มิ.ย. 2,025
ก.ค. 2,025
ส.ค. 2,025
ก.ย. 2,025
ต.ค. 2,025
พ.ย. 2,025
ธ.ค. 2,025
ม.ค. 2,026
ก.พ. 2,026
มี.ค. 2,026
เม.ย. 2,026
พ.ค. 2,026
มิ.ย. 2,026

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย