เพลงครูในยุค AI: ดนตรีดั้งเดิม ลิขสิทธิ์ และแพลตฟอร์มดิจิทัล
กิจกรรมศิลป์สโมสรเสวนาในหัวข้อ "เพลงครูในยุค AI : ดนตรีดั้งเดิม ลิขสิทธิ์ และแพลตฟอร์มดิจิทัล" เป็นความร่วมมือของศูนย์สื่อศิลปวัฒนธรรม ไทยพีบีเอส, หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร, โครงการคีตนคร และกรมทรัพย์สินทางปัญญา เพื่อเปิดพื้นที่รับฟังปัญหาและหาทางออกร่วมกันให้กับคนวงการดนตรีไทย หลังจากพบว่าระบบแพลตฟอร์มออนไลน์ในปัจจุบันมีการตรวจจับและอ้างสิทธิ์ใน "เพลงครู" ที่สืบทอดกันมาหลายยุคสมัย จนสร้างความกลัวและความกังวลให้กับคนดนตรีในการเผยแพร่ผลงานและแสดงฝีมือผ่านโลกดิจิทัล ซึ่งหากปล่อยไว้อาจกลายเป็นการแช่แข็งมรดกวัฒนธรรม เพราะคนรุ่นหลังไม่กล้าหยิบจับเนื่องจากความไม่เท่าทันเทคโนโลยี
ซีนเซอร์ไพรส์: เยาวชนคนดนตรีไทยรุ่นใหม่ท้าทายระบบ
ภายในกิจกรรมเสวนาครั้งนี้ ได้มีการแสดงสุดพิเศษที่สร้างความตื่นตาตื่นใจจากเยาวชนรุ่นใหม่ เพื่อแสดงให้เห็นว่าดนตรีไทยไม่ได้มีดีแค่เล่นเป็นหรือเล่นเก่ง แต่ยังสามารถสร้างสีสันให้น่าสนใจยิ่งขึ้น
- ผู้แสดง: "น้องฟีโน่" อายุ 14 ปี นักดนตรีจากบ้านดนตรีไทยคุณพระอโยธยา
- ไฮไลต์: โชว์ลีลาบรรเลงเพลง "จีนตอกไม้" ด้วยการ "ปิดตาตีฆ้องวง" อย่างแม่นยำทุกตัวโน้ต ซึ่งใช้เวลาฝึกฝนการปิดตามานานถึง 3 ปี
แผลสดวงการดนตรี: เมื่อ "เพลงครู-ดนตรีพื้นบ้าน" ถูก AI อ้างสิทธิ์
ปัญหาใหญ่ที่คนดนตรีไทยและดนตรีพื้นบ้านต้องเผชิญเมื่ออัปโหลดคลิปแสดงฝีมือลงบนแพลตฟอร์มออนไลน์ คือ การถูกแจ้งเตือนละเมิดลิขสิทธิ์ ทั้งที่เป็นบทเพลงโบราณที่นำมาบรรเลงใหม่ ตัวอย่างกรณีศึกษาที่เกิดขึ้น ได้แก่
- เพจทำนองหลักเพลงไทย: เกิดกรณีคลิปประกวดบรรเลงดนตรีถูกระบบแจ้งเตือนละเมิดสิทธิ์ จนกลายเป็นกระแสวิพากษ์วิจารณ์ในวงการ และทำให้คนดนตรีจำนวนมากกังวลว่าช่องหรือเพจจะปลิว
- วงการดนตรีพื้นบ้าน: เจอปัญหาในลักษณะเดียวกัน โดย "อานันท์ นาคคง" ยกตัวอย่างกรณี จังหวะ (Groove) ของหมอลำ "ดุง ดุง ดุง" ที่มีเสียงเบสเข้ามา แต่ระบบกลับตรวจจับและอ้างว่าเป็นสไตล์ดนตรีของ Santana
เสียงสะท้อนจากคนดนตรีไทยและดนตรีพื้นบ้าน
"ก็แอบกังวลเพราะว่า เวลาจะลงเพลงทีก็จะคอยคิดถึงว่าจะโดนอีกไหม จะเป็นยังไง ติดลิขสิทธิ์แบบนี้อีกไหม มันก็ไม่สบายใจครับ อยากให้เปิดกว้างกว่านี้" — ณัฐพล ขมวิลัย นักดนตรีบ้านดนตรีไทยคุณพระอโยธยา
"เราก็จะเห็นบ่อยครั้งที่โดนเตือนว่าละเมิดลิขสิทธิ์ เขาก็เลือกที่จะลบคลิปนั้นทิ้งไปเลย หรือบางคนก็เพิกเฉยต่อคำเตือนจนกระทั่งช่องปลิวไปเลย หรือหันหลังให้กับการทำคอนเทนต์ไปเลย ผมเชื่อว่ามี บางทีอาจจะต้องให้ความรู้ถึงแนวทางในการโต้แย้งว่าเป็น Public Domain อาจจะต้องละเอียด ด้วยการร่างคำอุทธรณ์ไว้ให้เขา Copy ไปวางใน Box เลย" — ปกป้อง ขำประเสริฐ ผู้ก่อตั้งเพจทำนองหลักเพลงไทย
"คงจะต้องมาทบทวนกัน เรื่องของความไม่รู้ เรื่องของความไม่สู้ และก็ไม่ต่อรอง เราไม่มีลักษณะของที่ปรึกษาช่วยคนดนตรีไทย คนดนตรีพื้นบ้าน วันนี้เพิ่งได้ยินว่ามี Hot Line ซึ่งผมก็ไม่แน่ใจว่า เมื่อโทร. เข้าไปแล้วจะสามารถได้รับคำแนะนำหรือความมั่นใจ" — อานันท์ นาคคง ศิลปินศิลปาธร สาขาดนตรี พ.ศ. 2562
แนวทางแก้ไขและทางออกในระยะยาวจากผู้เชี่ยวชาญ
ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายและการบริหารจัดการลิขสิทธิ์ระบุว่า จะโทษระบบเอไอหรือ Content ID อย่างเดียวไม่ได้ แต่ต้องแก้ไขที่ต้นทางและร่วมมือกันระหว่างบ้านดนตรีและหน่วยงานรัฐบาล โดยมีข้อเสนอแนะดังนี้
1. การสร้างองค์กรและระบบฐานข้อมูลสากล
วรพจน์ นิ่มวิจิตร ตัวแทนจากสมาคมดนตรีแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เสนอว่า ในระยะยาวต้องอาศัยการสร้างองค์กรเพื่อจัดทำระบบข้อมูลเพลงที่สามารถสื่อสารกับแพลตฟอร์มต่างประเทศได้ โดยจะต้องมีให้ครบทั้งรหัสประจำตัวเพลง และ รหัสประจำตัวบันทึกเสียง (RSWC และ RSUC), การลิสต์รายชื่อเพลงที่เป็นสาธารณะ (Public Domain) ที่สามารถใช้ได้โดยไม่ติดลิขสิทธิ์ และการสนับสนุนให้คนไทยเข้าเป็นสมาชิกองค์กรจัดเก็บลิขสิทธิ์เพลงที่เป็นมาตรฐานสากลและเข้าถึงได้ง่าย
2. บทบาทของหน่วยงานภาครัฐและการเผยแพร่ความรู้
- นิธิ กฤษณพันธุ์ นักวิชาการพาณิชย์ชำนาญการพิเศษ กรมทรัพย์สินทางปัญญา: ทางกรมฯ จะกลับไปดูเรื่องการเผยแพร่ความรู้ในส่วนนี้ เพื่อให้ผู้สร้างสรรค์ เจ้าของเพลง และนักแต่งเพลงได้รับรู้สิทธิ์ของตนเอง
- พิเศษ จียาศักดิ์ รองผู้อำนวยการ ส.ส.ท. ด้านบริหาร และผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา: ชี้ว่าเทคโนโลยีไม่ได้สมบูรณ์แบบ 100% เมื่อเกิดการตรวจจับจะต้องมีฝ่ายเทคโนโลยี หน่วยงานรัฐ เจ้าของสิทธิ์ และนักดนตรี มาร่วมมือกันบริหารจัดการให้เป็นระเบียบ และใช้เวทีสาธารณะนี้ในการพูดคุยเพื่อหาทางออกร่วมกันต่อไป
3. ข้อเสนอแนะจากผู้ชมและคนในวงการ
เนื่องจากระบบสิทธิ์บนแพลตฟอร์มออนไลน์รวมถึงประสบการณ์ตรงในการขอลิขสิทธิ์เพลงมีความซับซ้อน ไม่ชัดเจน และอาจสร้างความสับสนให้กับผู้ที่ไม่ได้เชี่ยวชาญกฎหมาย จึงมีการเสนอให้ "จัดทำคู่มือ" เพื่อเปลี่ยนเรื่องยากให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น
ไทยบันเทิง
- 05:28
อิ่มมนต์รส : "มะไฟ" ผลไม้ภูมิปัญญาสวนเมืองนนท์
5 มิ.ย. 69 - 13:28
"รัศมีแข" ดาราตัวแม่ที่หลงรักกีฬา
8 มิ.ย. 69 - 09:40
เรื่องนี้มีตำนาน : แสงเงาดาวเมืองลับแล
9 มิ.ย. 69 - 05:37
เบื้องหลังกว่าจะเป็น "ใบเตย สุธีวัน"
10 มิ.ย. 69 - 07:12
แลโลกศิลปะ : เปิดใจ “วิค วันชนะ” หลังดรามาแอนิเมชัน AI เขย่าวงการ
10 มิ.ย. 69 - 04:39
ส่องปรากฏการณ์ จากหนัง "Backrooms" ตำนานสยองขวัญออนไลน์สู่ฮอลลีวูด
11 มิ.ย. 69 - 05:48
ปรับขบวน Ayutthaya Pride ร่วมถวายอาลัย
14 มิ.ย. 69 - 06:59
หัวใจในลายผ้า : น้อมรำลึก...เจ้าฟ้าผู้รักผ้าไทย
15 มิ.ย. 69 - 01:53
กรุงเทพฯ ในฝันของ "โอ อนุชิต" และ "เมฆ จุติ"
16 มิ.ย. 69 - 05:27
เรื่องนี้มีตำนาน : พระป่าเลไลยก์ของเมืองลับแล
16 มิ.ย. 69 - 05:12
"เขตต์ ฐานทัพ" เคลียร์ข่าวถูกอ้างบิดเงิน โดนข่มขู่กระทบชื่อเสียง
17 มิ.ย. 69 - 03:15
"ไข่มุก รุ่งรัตน์ - กัน นภัทร" วาดภาพกรุงเทพฯ เส้นทางปลอดภัย ไร้มลพิษ
19 มิ.ย. 69 - กำลังเล่น...
เพลงครูในยุค AI: ดนตรีดั้งเดิม ลิขสิทธิ์ และแพลตฟอร์มดิจิทัล
19 มิ.ย. 69
ไทยบันเทิง
- 05:28
อิ่มมนต์รส : "มะไฟ" ผลไม้ภูมิปัญญาสวนเมืองนนท์
5 มิ.ย. 69 - 13:28
"รัศมีแข" ดาราตัวแม่ที่หลงรักกีฬา
8 มิ.ย. 69 - 09:40
เรื่องนี้มีตำนาน : แสงเงาดาวเมืองลับแล
9 มิ.ย. 69 - 05:37
เบื้องหลังกว่าจะเป็น "ใบเตย สุธีวัน"
10 มิ.ย. 69 - 07:12
แลโลกศิลปะ : เปิดใจ “วิค วันชนะ” หลังดรามาแอนิเมชัน AI เขย่าวงการ
10 มิ.ย. 69 - 04:39
ส่องปรากฏการณ์ จากหนัง "Backrooms" ตำนานสยองขวัญออนไลน์สู่ฮอลลีวูด
11 มิ.ย. 69 - 05:48
ปรับขบวน Ayutthaya Pride ร่วมถวายอาลัย
14 มิ.ย. 69 - 06:59
หัวใจในลายผ้า : น้อมรำลึก...เจ้าฟ้าผู้รักผ้าไทย
15 มิ.ย. 69 - 01:53
กรุงเทพฯ ในฝันของ "โอ อนุชิต" และ "เมฆ จุติ"
16 มิ.ย. 69 - 05:27
เรื่องนี้มีตำนาน : พระป่าเลไลยก์ของเมืองลับแล
16 มิ.ย. 69 - 05:12
"เขตต์ ฐานทัพ" เคลียร์ข่าวถูกอ้างบิดเงิน โดนข่มขู่กระทบชื่อเสียง
17 มิ.ย. 69 - 03:15
"ไข่มุก รุ่งรัตน์ - กัน นภัทร" วาดภาพกรุงเทพฯ เส้นทางปลอดภัย ไร้มลพิษ
19 มิ.ย. 69 - กำลังเล่น...
เพลงครูในยุค AI: ดนตรีดั้งเดิม ลิขสิทธิ์ และแพลตฟอร์มดิจิทัล
19 มิ.ย. 69




























































