รู้ทันกันได้ : "ภาวะมดลูกแตก" เสี่ยงถึงชีวิตแม่ - ลูกในครรภ์
ภาวะมดลูกแตกเป็นภาวะฉุกเฉินทางสูติกรรมที่อันตรายถึงชีวิต เกิดจากผนังมดลูกฉีกขาด ทำให้เลือดออกในช่องท้องอย่างรวดเร็ว คุณแม่อาจเกิดภาวะช็อกจากการเสียเลือดมาก ขณะเดียวกันทารกในครรภ์ก็เสี่ยงต่อการขาดออกซิเจนอย่างเฉียบพลัน ส่งผลให้มีโอกาสเสียชีวิตได้ทั้งคู่
มดลูกแตกคืออะไร และเกิดขึ้นได้อย่างไร
ภาวะมดลูกแตกเป็นภาวะที่ผนังมดลูกฉีกขาด โดยมักเกิดขึ้นในช่วงอายุครรภ์ 32 - 36 สัปดาห์ เมื่อมดลูกมีการขยายตัวอย่างมาก หากมีแผลเป็นจากการผ่าตัดเดิม เช่น แผลผ่าตัดคลอดหรือแผลจากการผ่าตัดเอาเนื้องอกมดลูกออก บริเวณที่มีแผลเป็นจะมีความตึงมากกว่าปกติ ทำให้มีโอกาสปริหรือแตกได้ง่ายขึ้น การตั้งครรภ์เป็นปัจจัยเสี่ยงที่สูงที่สุด เพราะมดลูกมีการขยายตัวมากที่สุดในช่วงนี้ ผนังมดลูกต้องรับน้ำหนักและแรงกดจากทารกที่เจริญเติบโตอย่างต่อเนื่อง
สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของมดลูกแตก
ปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่ทำให้เกิดภาวะมดลูกแตก ได้แก่:
1. ประวัติการผ่าตัดเนื้องอกมดลูก ขนาดและจำนวนของเนื้องอกมีความสำคัญมาก หากเนื้องอกมีขนาดใหญ่ แผลจากการผ่าตัดจะลึกและกว้าง หรือหากมีเนื้องอกหลายก้อน ความเสี่ยงในการแตกจะมากขึ้น ทั้งการผ่าตัดเปิดหน้าท้องและการผ่าตัดส่องกล้องต่างก็มีความเสี่ยงเท่ากัน ขึ้นอยู่กับเทคนิคการผ่าตัดและการเย็บแผล
2. ประวัติมดลูกแตกหรือมดลูกแยกมาก่อน หากเคยเกิดภาวะนี้มาก่อน โอกาสที่จะเกิดซ้ำอยู่ที่ประมาณ 10% ซึ่งสูงกว่าปกติมาก
3. อายุของคุณแม่ คุณแม่ที่มีอายุมาก ความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อมดลูกจะลดลง ทำให้มีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น
4. การตั้งครรภ์แฝด โดยเฉพาะจากการทำ IVF หรือ GIFT ที่อาจท้องแฝดสองหรือสาม มดลูกจะถ่างขยายมากกว่าปกติ ทำให้โอกาสแตกสูงขึ้น
อัตราการเกิดภาวะมดลูกแตก
ภาวะมดลูกแตกไม่ได้เกิดขึ้นบ่อยนัก อัตราการเกิดอยู่ที่ประมาณ 0.5 - 1% ในกรณีที่เคยผ่าตัดเนื้องอกมดลูกหรือผ่าตัดคลอดมาก่อน อย่างไรก็ตาม หากเคยมีประวัติมดลูกแตกมาก่อน โอกาสที่จะเกิดซ้ำจะเพิ่มขึ้นเป็น 10% ซึ่งถือว่าสูงมาก
อาการและสัญญาณเตือนของมดลูกแตก
คุณแม่สามารถสังเกตอาการเบื้องต้นได้ด้วยตนเอง โดยเฉพาะหลังอายุครรภ์ 30 สัปดาห์ขึ้นไป อาการสำคัญที่ต้องระวัง ได้แก่:
อาการปวดท้องผิดปกติ หากเจ็บครรภ์แล้วอาการไม่ดีขึ้นเมื่อพัก มดลูกไม่ค่อยคลายตัว เจ็บต่อเนื่องไม่หยุด และเจ็บมากขึ้นเรื่อย ๆ แนะนำให้รีบมาโรงพยาบาลทันที อาการปกติของเจ็บครรภ์เตือนจะเป็นแบบมดลูกบีบตัวแล้วคลายตัวเป็นรอบ เมื่อนั่งพักอาการจะดีขึ้น
ลูกดิ้นน้อยหรือไม่ดิ้น การนับลูกดิ้นเป็นสิ่งสำคัญมาก โดยแนะนำให้นับหลังอายุครรภ์ 28 สัปดาห์ทุกวัน วิธีการนับคือ เมื่อลูกกระแทกครั้งหนึ่งนับเป็น 1 ครั้ง ปกติในหนึ่งชั่วโมงต้องมีมากกว่า 4 ครั้ง หากชั่วโมงแรกน้อยกว่า 4 ครั้ง ให้นับต่อในชั่วโมงที่สอง ถ้าชั่วโมงที่สองยังน้อยกว่า 4 ครั้ง ควรรีบมาโรงพยาบาลทันที เพราะการดิ้นของลูกบ่งบอกถึงสุขภาพและระดับออกซิเจนที่ลูกได้รับ
อันตรายของภาวะมดลูกแตก
ภาวะมดลูกแตกเป็นภาวะฉุกเฉินที่มีอันตรายถึงชีวิต เมื่อตั้งครรภ์เลือดจะไปเลี้ยงบริเวณมดลูกเป็นจำนวนมาก หากเกิดการปริหรือแตก เลือดจะออกอย่างรวดเร็วในช่องท้อง คุณแม่อาจเกิดภาวะตกเลือดและช็อก ซึ่งอาจนำไปสู่การเสียชีวิตได้
สำหรับทารกในครรภ์ เมื่อคุณแม่เสียเลือดมาก ทารกจะได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ ทารกไม่สามารถทนต่อภาวะขาดเลือดได้นาน จึงมีโอกาสเสียชีวิตในครรภ์ได้เช่นกัน
การวางแผนการตั้งครรภ์หลังผ่าตัดเพื่อป้องกันมดลูกแตก
สำหรับคุณแม่ที่เคยผ่าตัดมดลูกมาแล้ว การวางแผนการตั้งครรภ์อย่างถูกต้องเป็นสิ่งสำคัญ:
หลังผ่าตัดเนื้องอกมดลูก ควรเว้นระยะอย่างน้อย 6 เดือน เพื่อให้แผลสมานได้ดีและกล้ามเนื้อมดลูกเรียงตัวได้แข็งแรง
หลังมีแผลแยกหรือมดลูกแตก ควรเว้นระยะอย่างน้อย 18 - 24 เดือน เนื่องจากความเสี่ยงในการเกิดซ้ำสูงถึง 10%
การให้เวลาแผลหายอย่างเพียงพอจะช่วยลดความเสี่ยงของภาวะมดลูกแตกในการตั้งครรภ์ครั้งต่อไป
ข้อควรปฏิบัติสำหรับคุณแม่ที่มีความเสี่ยงต่อภาวะมดลูกแตก
1. เฝ้าระวังอาการอย่างใกล้ชิด หลังอายุครรภ์ 30 สัปดาห์ ให้สังเกตอาการปวดท้องที่ผิดปกติ
2. นับลูกดิ้นทุกวัน หลังอายุครรภ์ 28 สัปดาห์ เพื่อติดตามสุขภาพของลูก
3. พบแพทย์ตามนัด และแจ้งประวัติการผ่าตัดครบถ้วน
4. ไม่ปล่อยให้อาการนานเกินไป หากสงสัยว่ามีอาการผิดปกติ ควรรีบมาโรงพยาบาลทันที
สรุป: ความสำคัญของการรู้ทันภาวะมดลูกแตก
ภาวะมดลูกแตกเป็นภาวะฉุกเฉินที่มีอันตรายถึงชีวิตทั้งคุณแม่และลูก แม้จะเกิดขึ้นไม่บ่อยนัก แต่การรู้ทันอาการและสัญญาณเตือนเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง คุณแม่ที่มีประวัติการผ่าตัดมดลูกหรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง ควรให้ความสำคัญกับการเฝ้าระวังอาการ การนับลูกดิ้น และการรีบไปพบแพทย์เมื่อมีอาการผิดปกติ การวางแผนการตั้งครรภ์อย่างเหมาะสม โดยเว้นระยะเวลาให้แผลหายสนิทก่อนตั้งครรภ์ครั้งใหม่ จะช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างมีนัยสำคัญ
หมายเหตุ: ข้อมูลในบทความนี้มาจากการให้ความรู้โดยแพทย์หญิงธาริณี อธิบธานนท์ สูตินรีแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์ โรงพยาบาลพญาไท 2
อ่านเนื้อหาที่เกี่ยวข้องสำหรับคุณแม่ตั้งครรภ์
รู้ทันกันได้ : "ภาวะมดลูกแตก" เสี่ยงถึงชีวิตแม่ - ลูกในครรภ์
2 ก.พ. 69- 05:19
พอดีพอเพียง : วางแผนวัยเกษียณ บนเส้นทางสวนอินทผลัมของตัวเอง
2 ก.พ. 69 - 29:00
สีสันวาไรตี้ (2 ก.พ. 69)
2 ก.พ. 69 - 10:03
รู้ทันกันได้ : เตือน Gen Y วัยเดอะแบก เสี่ยงป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือดมากขึ้น
3 ก.พ. 69 - 05:00
พอดีพอเพียง : เกษตรกรเลี้ยงนกกระทา ทางเลือกอาชีพต้นทุนน้อย สร้างรายได้มั่นคง
3 ก.พ. 69 - 27:10
สีสันวาไรตี้ (3 ก.พ. 69)
3 ก.พ. 69 - 12:22
รู้ทันกันได้ : เตือนภัย! 3 ภาชนะต้องห้าม ใส่น้ำมันร้อน - ของร้อนจัด เสี่ยงระเบิด
4 ก.พ. 69 - 04:36
พอดีพอเพียง : จากวิศวกรโยธา สู่อีกบทบาทหนึ่งบนวิถีเกษตรผสมผสาน
4 ก.พ. 69 - 28:34
สีสันวาไรตี้ (4 ก.พ. 69)
4 ก.พ. 69 - 30:07
สีสันวาไรตี้ | 5 ก.พ. 69
5 ก.พ. 69 - 06:18
เปลี่ยนแม่บ้านสู่เกษตรกร เลี้ยงไส้เดือนสร้างรายได้ยั่งยืน
5 ก.พ. 69 - 12:07
รู้ทันกันได้ : ส่องปม Gen Z รู้สึกเกะกะในโลกการทำงาน
6 ก.พ. 69 - 05:58
พอดีพอเพียง : จากเกษตรอินทรีย์ สู่เส้นทางใหม่บนวิถีเกษตรผสมผสานเดียวกัน
6 ก.พ. 69 - 28:54
สีสันวาไรตี้ (6 ก.พ. 69)
6 ก.พ. 69 - 23:52
เปลี่ยนวิถีชีวิต หันทำเกษตรปลอดสารเคมี ใส่ใจสุขภาพและสิ่งแวดล้อม
9 ก.พ. 69 - 12:00
ไขปม อุดหนุนภาษีพรรคการเมืองมีผลต่อเงินคืนภาษีหรือไม่?
9 ก.พ. 69 - 07:03
สีสันวาไรตี้ | 9 ก.พ. 69
9 ก.พ. 69 - 08:59
วัคซีน IPD จำเป็นกับเด็กไทยอย่างไร?
10 ก.พ. 69 - 29:27
สีสันวาไรตี้ | 10 ก.พ. 69
10 ก.พ. 69 - 04:36
จากเซลล์ขายเครื่องมือช่าง สู่เส้นทางชีวิตเกษตรกรเลี้ยงปลาทอง
10 ก.พ. 69 - 04:52
จากความรักผสานความชอบ เปลี่ยนชีวิตสู่เกษตรกรยุคใหม่
11 ก.พ. 69 - 11:39
อินการเมืองมากไป เสี่ยงเป็นภาวะ PSS โรคเครียดทางการเมือง
11 ก.พ. 69 - 00:30
สีสันวาไรตี้ | 11 ก.พ. 69
11 ก.พ. 69 - 31:05
สีสันวาไรตี้ | 12 ก.พ. 69
12 ก.พ. 69 - 09:19
นับคะแนนใหม่ ทำได้แค่ไหน ตามกฎหมาย
12 ก.พ. 69 - 05:36
วิกฤตพลิกชีวิต สู่เส้นทางสร้างรายได้จากปลากระเบน
12 ก.พ. 69 - 04:35
Ve-Chick ไก่เทียมจากโปรตีนพืช
13 ก.พ. 69 - 31:55
สีสันวาไรตี้ | 13 ก.พ. 69
13 ก.พ. 69 - 06:10
ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ เลี้ยงปูนาต่อยอดรายได้
13 ก.พ. 69 - 08:32
รู้ก่อนเสี่ยง! ภาวะพิษตะกั่วจากการใช้แก้วเก็บอุณหภูมิ
13 ก.พ. 69 - 14:32
รู้ทันกันได้ : คบซ้อน - มีโลก 2 ใบ ผู้เสียหายมีสิทธิฟ้องร้องได้หรือไม่ ?
16 ก.พ. 69 - 34:34
สีสันวาไรตี้ (16 ก.พ. 69)
16 ก.พ. 69 - 28:42
สีสันวาไรตี้ | 17 ก.พ. 69
17 ก.พ. 69 - 04:53
จากความชอบสู่สวนผลไม้ สร้างรายได้และความสุข
17 ก.พ. 69 - 10:59
รู้ทันภาษีหลังเกษียณ ก่อนโดนเรียกเก็บย้อนหลัง
17 ก.พ. 69 - 05:25
ปลูกความปลอดภัยจากหัวใจคนรุ่นใหม่ สู่โรงเรือนแนวตั้ง
18 ก.พ. 69 - 27:53
สีสันวาไรตี้ | 18 ก.พ. 69
18 ก.พ. 69 - 12:52
ปิดตำนานหวาน 100..หวานปกติ = 50% สกัด NCDs
18 ก.พ. 69 - 10:33
เจาะกลุ่ม Gen Z เป้าหมายใหม่ของมิจฉาชีพ!
19 ก.พ. 69 - 05:16
พลิกชีวิตมนุษย์เงินเดือน สู่เกษตรกรปลูกไผ่บงหวานเพชรน้ำผึ้ง สร้างรายได้ยั่งยืน
19 ก.พ. 69 - 32:15
สีสันวาไรตี้ | 19 ก.พ. 69
19 ก.พ. 69 - 11:28
ตัวคุ่น หรือริ้นดำ แมลงจิ๋วกัดเจ็บกว่ายุง ถูกกัดแล้วอันตรายแค่ไหน
20 ก.พ. 69 - 29:09
สีสันวาไรตี้ | 20 ก.พ. 69
20 ก.พ. 69 - 04:08
เมื่อรายได้สะดุด สู่เส้นทางผักสลัดสร้างอนาคต
20 ก.พ. 69 - 09:38
รู้ทันกันได้ : ลับไม่ลับ Laser ID รหัสหลังบัตรประชาชน สำคัญแค่ไหน ?
23 ก.พ. 69 - 32:06
สีสันวาไรตี้ | 23 ก.พ. 69
23 ก.พ. 69 - 04:27
จากไร่อ้อยไร่มัน สู่ฟาร์มเป็ดไข่ ทางเลือกใหม่เลี้ยงครอบครัว
23 ก.พ. 69 - 09:17
ลับไม่ลับ Laser ID รหัสหลังบัตรประชาชน สำคัญแค่ไหน?
23 ก.พ. 69 - 11:09
รู้ทันกันได้ : ไวรัสร้ายจากเห็บ โดนกัดเสี่ยงสมองอักเสบอันตรายถึงชีวิตจริงหรือ ?
24 ก.พ. 69 - 05:08
พอดีพอเพียง : จากรั้วโรงเรียนสู่ผืนดิน ปลูกผักหวานป่าสร้างชีวิตหลังเกษียณ
24 ก.พ. 69 - 25:26
สีสันวาไรตี้ (24 ก.พ. 69)
24 ก.พ. 69 - 07:54
รู้ทันกันได้ : ตากระตุกไม่ใช่เรื่องของโชคชะตา แต่คือสัญญาณเตือนปัญหาสุขภาพ
25 ก.พ. 69 - 05:13
พอดีพอเพียง : พลิกชีวิตนักธุรกิจ สู่เกษตรกรสวนฝรั่งไส้แดง สร้างอาชีพมั่นคง รายได้ยั่งยืน
25 ก.พ. 69 - 33:02
สีสันวาไรตี้ (25 ก.พ. 69)
25 ก.พ. 69 - 08:36
รู้ทันกันได้ : ซ้อนท้ายไรเดอร์ ฝ่าไฟแดง ชนสาหัส เคลมอะไรได้บ้าง ?
26 ก.พ. 69 - 05:28
พอดีพอเพียง : มะเดื่อฝรั่งผลไม้แห่งโอกาสของคนรุ่นใหม่
26 ก.พ. 69 - 32:11
สีสันวาไรตี้ (26 ก.พ. 69)
26 ก.พ. 69 - 10:51
รู้ทันกันได้ : โรค LD ภาวะการเรียนรู้บกพร่อง ที่ซ่อนอยู่ในเด็ก IQ ปกติ
27 ก.พ. 69 - 05:14
ไทยประดิษฐ์คิดเก่ง : ขนมกรุบกรอบจากโปรตีนจิ้งหรีด
27 ก.พ. 69 - 28:38
สีสันวาไรตี้ (27 ก.พ. 69)
27 ก.พ. 69
