ลักษณะเด่นของซีรีส์ประเภทนี้คือการเดินเรื่องเร็ว มีจุดค้างทุก 1-2 นาที บังคับให้ผู้ชมต้องดูต่อเนื่อง พร้อมสอดแทรกความฝันของคนธรรมดาอย่างการรวยไว ความยุติธรรมแบบทันใจ และการได้รับการยอมรับจากสังคม ที่สำคัญคือพล็อตมักเดาไม่ยาก ดูเพลิน จึงหยุดดูได้ยากกว่าคอนเทนต์รูปแบบอื่น
นอกจากนี้การเติบโตของแพลตฟอร์มวิดีโอสั้นและละครสั้นแบบเป็นตอน ยังเปิดช่องให้กลุ่มมิจฉาชีพเข้าถึงผู้คนได้ง่ายขึ้นเช่นกัน
กลโกงที่ซ่อนอยู่หลังซีรีส์แนวตั้ง
- พล็อตเร้าอารมณ์ ทำให้อินเร็ว : เล่าเป็นตอนสั้น ๆ (Ep.1 / Ep.2 / Ep.3) ใช้พล็อตแก้แค้น คนธรรมดาที่ดิ้นรนหาเงิน เศรษฐีปลอมตัว หรือดราม่าความรักเข้มข้น เดินเรื่องเร็ว มีจุดค้างถี่ ทำให้ผู้ชมผูกพันกับตัวละครและลดความระมัดระวังลงโดยไม่รู้ตัว
- อัลกอริทึมดันวิดีโอ เกิดวงจรดูไม่รู้จบ : แพลตฟอร์มจะดันวิดีโอที่มีอัตราการดูจบ ดูซ้ำ และดูต่อเนื่องสูง ทำให้ผู้ชมไถดูยาว และเปิดช่องให้คอนเทนต์หลอกลวงแทรกซึมได้ง่าย
- ทิ้งลิงก์หลอก เก็บข้อมูล และพาไปหน้าชำระเงิน : มักมีลิงก์ใน bio หรือคอมเมนต์ เบื้องหลังอาจเก็บข้อมูลอุปกรณ์ (device fingerprinting) และใช้เทคนิค “แสดงเว็บไซต์คนละแบบให้คนละคน” ผู้ใช้ทั่วไปเห็นเว็บปกติ แต่กลุ่มเป้าหมายจะถูกพาไปหน้าเว็บพนันหรือหน้าชำระเงิน
- หลอกว่าดูซีรีส์แล้วได้เงินจริง: โฆษณาชวนเชื่อ เช่น รับคนดูซีรีส์ รายได้วันละ 500–1,000 บาท, ดูคลิปละ 100 บาท เหยื่อจะถูกชวนเข้าไลน์กลุ่มทำภารกิจ ช่วงแรกอาจได้เงินเล็กน้อย ก่อนถูกหลอกให้โอนเงินอัปเกรดเป็น VIP และสุดท้ายไม่สามารถถอนเงินได้
- ฝังลิงก์พนัน และดูดข้อมูลส่วนตัว: บางซีรีส์แฝงโฆษณาเว็บพนัน หรือพาเข้ากลุ่มพนัน LINE เมื่อกดลิงก์ อาจถูกขอข้อมูลส่วนตัว เช่น อีเมล เบอร์โทรศัพท์ หรือข้อมูลบัญชี เพิ่มความเสี่ยงถูกนำไปใช้ในทางผิดกฎหมาย
- แอปดูซีรีส์ปลอม ฝังมัลแวร์: หลอกให้ดาวน์โหลดแอปจากนอก Play Store / App Store ผ่านไฟล์ APK เมื่อติดตั้ง แอปจะขอสิทธิ์ควบคุมเครื่อง (Accessibility Service) เพื่อขโมยรหัสผ่าน ข้อมูลแอปธนาคาร หรือควบคุมมือถือจากระยะไกลและโอนเงินออก
- หลอกให้โอนเงินโดยตรง: หลังได้ข้อมูลแล้ว จะติดต่อให้โอนเงินเพื่อ “ยืนยันตัวตน” หรือ “ถอนกำไร” ก่อนตัดการติดต่อ ลักษณะเดียวกับคดีเว็บพนันปลอม
พ.ต.ท.วสุเทพ ใจอินทร์ กล่าวว่า คลิปลักษณะนี้มักเป็นแอปปลอม หลอกให้ดูคลิปแลกเงิน เข้าข่ายกลโกงหลอกลงทุน เช่น อ้างว่าดูครบกี่คลิปจึงถอนเงินได้ แต่หากต้องการถอนเพิ่มจะถูกบังคับให้จ่ายค่าประกันหรือวางมัดจำก่อน ซึ่งแม้ดูเหมือนไม่อันตราย แต่มีผู้เสียหายจำนวนมากเนื่องจากใครก็สามารถซื้อโฆษณาได้
รีวิวทดลองใช้แอปซีรีส์จีนแนวตั้ง โฆษณาแรงแต่ได้เงินจริงหรือไม่
หนึ่งในแอปที่ถูกโปรโมตคือ FreeFilck ซึ่งระบุว่าผู้ใช้สามารถรับเงินได้ทันทีจากการดูซีรีส์ ทีมงาน Thai PBS Verify จึงทดลองตรวจสอบด้วยการดาวน์โหลดและใช้งานจริง เพื่อดูว่าโมเดล “ดูคลิปแลกเงิน” นี้เป็นไปตามคำโฆษณาหรือไม่
เริ่มจากค้นหาใน Google Play พบแอปพลิเคชันชื่อ CashDrama ซึ่งมียอดดาวน์โหลดมากกว่า 5 ล้านครั้ง เมื่อติดตั้งและเปิดใช้งาน หน้าแรกของแอปจะแสดงสัญลักษณ์เงิน 600 บาท พร้อมข้อความแจ้งว่า ต้องสะสมยอดให้ครบ 1,400 บาท จึงจะสามารถถอนเงินได้
ภาพหน้าแรกของแอปฯ เมื่อทำการเปิดแอปฯ
ระหว่างรับชมคลิป จะมีข้อความวิ่งด้านล่างหน้าจอแสดงรายชื่อผู้ที่อ้างว่าได้รับเงินอยู่ตลอดเวลา คล้ายการสร้างบรรยากาศว่ามีคนถอนเงินได้จริง พร้อมกันนี้ เมื่อดูคลิปจบครบตามจำนวน ระบบจะแสดงยอดเงินที่สะสมได้ในช่องรายรับทันที
ภาพขณะชมซีรีย์จะมีตัวหนังสือวิ่งว่ามีคนได้รับเงินแล้ว
ภาพเมื่อชมซีรีส์ครบตามจำนวนที่แจ้งแล้วขึ้นว่ารับเงิน
อย่างไรก็ตาม จากการทดลองใช้งานต่อเนื่อง พบว่าต้องใช้เวลามากกว่า 5 ชั่วโมงจึงจะสะสมยอดครบตามเงื่อนไข 1,400 บาท และตลอดการใช้งาน จะมีข้อความแจ้งว่า “ผู้อื่นได้รับเงินจำนวนเท่าใด” ปรากฏขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นการกระตุ้นให้ผู้ใช้ดูคลิปต่อไปเรื่อย ๆ
ภาพเมื่อทำการกดรับเงิน 2 เท่าจะขึ้นโฆษณาให้ดูโดยมีการแฝงโฆษณาแอปฯ เงินกู้
นอกจากนี้ แม้จะระบุว่าเป็นแอปดูซีรีส์ แต่ภายในกลับมีโฆษณาแทรกจำนวนมาก เมื่อดูคลิปจบ ระบบจะชักชวนให้รับชมโฆษณาเพิ่มเติมเพื่อเพิ่มยอดเงินสะสม โดยโฆษณาที่พบมีหลากหลายประเภท ตั้งแต่แอปเงินกู้ เกม ไปจนถึงแอปสั่งซื้อสินค้า ทำให้การ “ดูซีรีส์” กลายเป็นการดูโฆษณาเป็นหลัก
จากการทดลองใช้งาน พบว่าแอปถูกออกแบบให้ผู้ใช้ใช้เวลาอยู่ในระบบให้นานที่สุด ผ่านการแสดงตัวเลขรายได้ ยอดเงินสะสม และข้อความอ้างว่ามีผู้อื่นได้รับเงินจริงอย่างต่อเนื่อง แม้จะดูเหมือนมีรายได้เพิ่มขึ้นตลอดเวลา แต่ในทางปฏิบัติกลับต้องใช้เวลาจำนวนมาก และยังถูกพาไปเจอกับโฆษณาและแพลตฟอร์มอื่น ๆ ตลอดกระบวนการ
วิธีสังเกตและป้องกันตัวจากกลโกงซีรีส์แนวตั้ง
- อย่าคลิกลิงก์ที่อ้างว่าได้เงินจริงง่าย ๆ : โฆษณาหรือโพสต์ที่ชวนเชื่อในลักษณะ “ดูคลิปได้เงิน”, “ดูซีรีส์รับรายได้”, หรือ “คลิกแล้วรวย” มักเป็นกับดักของมิจฉาชีพ ควรตั้งข้อสงสัยไว้เสมอว่าไม่มีงานใดให้ผลตอบแทนสูงจากการดูคลิปเพียงอย่างเดียว
- หลีกเลี่ยงการกรอกข้อมูลส่วนตัวในเว็บไซต์ที่ไม่น่าเชื่อถือ: อย่ากรอกชื่อ–นามสกุล เบอร์โทรศัพท์ อีเมล หรือข้อมูลบัญชีธนาคาร ในเว็บที่ไม่รู้ที่มา และควรตรวจสอบ URL ให้แน่ใจว่าเป็นเว็บไซต์ทางการ ระวังเว็บปลอมที่เลียนแบบชื่อแบรนด์หรือหน่วยงานรัฐ
- ระวังลิงก์จาก bio และคอมเมนต์ในวิดีโอ: ลิงก์ที่ปรากฏในช่องแสดงความคิดเห็นหรือหน้าโปรไฟล์ อาจถูกออกแบบให้พาไปยังหน้าเว็บพนัน หน้าชำระเงิน หรือหน้าเก็บข้อมูล ควรหลีกเลี่ยงการกดลิงก์ลักษณะดังกล่าว
- ตรวจสอบสิทธิ์ของแอปพลิเคชันอย่างสม่ำเสมอ: หากพบว่าแอปบันเทิงหรือแอปดูวิดีโอร้องขอสิทธิ์ควบคุมเครื่อง ดูหน้าจอ หรือเข้าถึงข้อมูลสำคัญ ให้ปฏิเสธและลบทันที เพราะอาจเป็นแอปปลอมที่ฝังมัลแวร์
- ใช้ระบบยืนยันตัวตนสองขั้นตอน (2FA): เปิดใช้งาน 2FA กับบัญชีโซเชียลมีเดีย อีเมล และแอปการเงินทุกบัญชี เพื่อลดความเสี่ยงหากข้อมูลรั่วไหล
- อย่าดาวน์โหลดแอปจากนอกสโตร์ทางการ: หลีกเลี่ยงการติดตั้งไฟล์ APK จากลิงก์ใน SMS หรือ LINE และควรดาวน์โหลดแอปจาก Play Store หรือ App Store เท่านั้น
- ระวังการขอให้โอนเงินเพื่อยืนยันตัวตนหรือถอนกำไร: หากมีการเรียกเก็บค่าประกัน ค่ามัดจำ หรือค่าปลดล็อกก่อนถอนเงิน ให้ถือว่าเป็นสัญญาณอันตราย และหยุดติดต่อทันที
- พบความผิดปกติ รีบแจ้งเจ้าหน้าที่: หากสงสัยว่าถูกหลอกลวงหรือพบพฤติกรรมเข้าข่ายมิจฉาชีพ สามารถแจ้งสายด่วนตำรวจไซเบอร์ 1441 เพื่อขอคำแนะนำและดำเนินการต่อไป
