ดร.พิเชฐ คุณาธรรมรักษ์ ดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมการขนส่งทางราง ข้าราชการระดับสูงของกระทรวงคมนาคม ที่มีภูมิหลังทางวิชาการและประสบการณ์ตรงด้านวิศวกรรมขนส่ง สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิศวกรรมชลประทาน จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ปริญญาโทบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และปริญญาเอกสาขาวิศวกรรมขนส่ง (Transport Engineering) จากสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (AIT)
ส่วนของประสบการณ์การทำงานก่อนหน้านี้ ดร.พิเชฐ เคยปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักพัฒนากลุ่มโครงการรถไฟฟ้า สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีบทบาทสำคัญในการวางรากฐาน และจัดทำยุทธศาสตร์การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานระบบรางของประเทศไทย
บทบาทหน้าที่หลักในปัจจุบันของ ดร.พิเชฐ คือการเป็นแกนนำในการขับเคลื่อน พ.ร.บ.การขนส่งทางราง พ.ศ.2568 ซึ่งเป็นกฎหมายฉบับใหม่ที่มีโครงสร้างบทบัญญัติรวมทั้งสิ้น 165 มาตรา การตรากฎหมายฉบับนี้มีเป้าหมาย เพื่อปฏิรูประบบระเบียบการขนส่งทางรางของประเทศ โดยใช้แนวทางการแยกส่วนงาน เพื่อจัดแบ่งบทบาทหน้าที่ระหว่างผู้กำกับดูแล ผู้จัดการโครงสร้างพื้นฐาน และผู้ให้บริการเดินรถ ให้มีความชัดเจนและไม่ทับซ้อนกัน
โครงสร้างใหม่นี้ออกแบบมาเพื่อส่งเสริมให้เกิดสภาพแวดล้อมการแข่งขันที่เป็นธรรม และเปิดโอกาสให้ภาคเอกชนสามารถเข้ามามีส่วนร่วมในการเป็นผู้ให้บริการเดินรถ ตามกฎเกณฑ์ที่กำหนด
การส่งเสริมภาคเอกชนดังกล่าว ดำเนินการผ่านการวางกรอบโร้ดแมปจำนวน 5 ขั้นตอน ประกอบด้วย
- การศึกษาแถลงการณ์เครือข่ายโครงข่าย
- การจัดสรรสิทธิ์ช่วงเวลาเดินรถ
- การจัดทำข้อตกลงสัญญาใช้โครงข่าย
- การขอรับใบอนุญาตอย่างเป็นทางการจากกรมการขนส่งทางราง
- การเปิดให้บริการในเชิงพาณิชย์
นอกจากนี้ ควบคู่ไปกับการปรับปรุงกฎหมาย กรมการขนส่งทางราง ติดตามและเร่งรัดโครงการก่อสร้างรถไฟทางคู่ ซึ่งปัจจุบันมีการดำเนินการก่อสร้างและเปิดใช้งานแล้วเป็นระยะทางมากกว่า 1,070 กิโลเมตร โดยมีเป้าหมายระยะยาวในการขยายโครงข่าย ให้ครอบคลุมระยะทางรวมกว่า 7,000 กิโลเมตร ภายในปี พ.ศ.2578 เพื่อพัฒนาให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางเชื่อมโยงระบบรางในภูมิภาคอาเซียน
อย่างไรก็ตาม นอกเหนือจากภารกิจด้านการวางนโยบายและโครงสร้างพื้นฐานแล้ว หน่วยงานยังต้องดำเนินการแก้ไขวิกฤตการณ์ด้านความปลอดภัย และเสถียรภาพความเชื่อมั่นของสาธารณชน สืบเนื่องจากกรณีอุบัติเหตุขบวนรถไฟขนส่งสินค้าหมายเลข 2126 ประสบเหตุชนกับรถโดยสารประจำทาง ณ บริเวณจุดตัดทางรถไฟอโศก-ดินแดง เมื่อวันที่ 16 พ.ค.2569 ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจำนวน 8 คน
จากการตรวจสอบข้อมูลทางเทคนิคจากระบบบันทึกความเร็วขบวนรถหรือกล่องดำ พบข้อเท็จจริงว่าพนักงานขับรถทำการเบรกฉุกเฉินในระยะเพียง 100 เมตรก่อนถึงจุดปะทะ ซึ่งตามหลักวิศวกรรมไม่เพียงพอต่อการหยุดขบวนรถที่มีน้ำหนักมาก นอกจากนี้ ผลการตรวจพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์พบสารเสพติดในร่างกายของพนักงานขับรถ และพบว่าพนักงานคนดังกล่าวไม่มีใบอนุญาตผู้ประจำหน้าที่ที่ออกโดยกรมการขนส่งทางราง
จากเหตุนี้ อธิบดีกรมการขนส่งทางรา จึงประกาศใช้มาตรการควบคุมขั้นเด็ดขาด (Zero Tolerance) โดยสั่งการให้ รฟท. จัดตั้งจุดตรวจคัดกรองเพื่อวัดระดับแอลกอฮอล์และสารเสพติดในร่างกายของเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยทั้งหมดแบบ 100% ก่อนเริ่มปฏิบัติหน้าที่ในแต่ละผลัดงาน พร้อมทั้งสั่งการให้ขยายผลการสืบสวนเชิงลึกเพื่อเอาผิดทางวินัยแก่ผู้บังคับบัญชาที่มีส่วนรับผิดชอบในการปล่อยปละละเลย
นอกจากนี้ ยังมีการเสนอมาตรการเชิงป้องกันเพิ่มเติม เช่น การติดตั้งระบบกล้องวงจรปิดในพื้นที่เสี่ยง และการพัฒนาแอปพลิเคชัน "DRT Crossing" เพื่อแจ้งเตือนและเฝ้าระวังอุบัติเหตุบริเวณจุดตัดทางรถไฟ
นอกจากภารกิจด้านระบบราง ดร.พิเชฐ ยังได้รับแต่งตั้งจากที่ประชุมใหญ่วิสามัญของบริษัท วิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด (บวท.) เมื่อวันที่ 21 มี.ค.2567 ให้ดำรงตำแหน่งประธานกรรมการบริษัท เพื่อทำหน้าที่บูรณาการการบริหารจัดการจราจรทางอากาศ ให้สอดรับกับระบบขนส่งรูปแบบอื่น ๆ
สำหรับผลการดำเนินงานของกรมการขนส่งทางราง ในปีงบประมาณ พ.ศ.2567 พบว่ามีสถิติจำนวนผู้โดยสารในระบบรางรวมทั้งสิ้น 510.04 ล้านเที่ยว-คน และหน่วยงานได้รับคะแนนการประเมินความพร้อมรัฐบาลดิจิทัลอยู่ที่ 88.75 คะแนน ซึ่งเป็นผลมาจากการนำระบบดิจิทัล e-License R มาใช้ในกระบวนการพิจารณาใบอนุญาตและการจดทะเบียนรถขนส่งทางราง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความโปร่งใสในการกำกับดูแลตามมาตรฐานสากล
ที่มาข้อมูล : บริษัทวิทยุการบินแห่งประเทศไทย, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง แต่งตั้งข้าราชการพลเรือนสามัญ, Department of Rail Transport
รายงานโดย : น.ส.ฐิตินันท์ คุ้มตะสิน คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (นักศึกษาฝึกงาน)
อ่านข่าวอื่น :
อย่ารีบสรุป! “คนขับรถไฟไม่มีใบอนุญาต”
ไม่ใช่แค่เรื่องระบบ! อดีต ผู้ว่าฯ รฟท. ยันอุบัติเหตุทางรางเกิดจาก "คนฝ่าฝืนกฎ"
"สุชาติ" ยกมือไหว้ รุดขอโทษสื่อ หลังปะทะคารมปมถูกจี้ถามผลโพล กกร.
รมว.ท่องเที่ยวฯ เผย ครม.ยกเลิก “ฟรีวีซา 60 วัน” กลับไปใช้เกณฑ์เดิม