ติดตาม-นำเสนอข่าวสารอย่างไรให้โลกออนไลน์ปลอดภัย ช่วง ‘เลือกตั้ง 2569’ ?

การเลือกตั้ง 2569 และการออกเสียงประชามติใกล้เข้ามาทุกที และ ‘ข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง’ ถือเป็นสิ่งสำคัญที่สุดในการตัดสินใจของประชาชนก่อนเข้าคูหา 

อย่างไรก็ดี ในยุคที่ข่าวปลอม ข้อมูลบิดเบือน และเนื้อหาด้อยคุณภาพจาก AI จำนวนมากอยู่บนโซเชียลมีเดีย ก็อาจส่งผลเสียต่อสังคมประชาธิปไตย – โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงเลือกตั้ง ด้วยเหตุนี้ สมาคมผู้ดูแลเว็บไซต์และสื่อออนไลน์ไทย (TWA) จึงได้แนะนำแนวทางการติดตามและการนำเสนอข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการเลือกตั้ง 2569 บนสื่อออนไลน์และเว็บไซต์ ให้แก่ประชาชน รวมถึงสื่อมวลชนทุกระดับและพรรคการเมืองต่าง ๆ

คำแนะนำถึงประชาชนในการติดตามข้อมูล ‘เลือกตั้ง 69’

สมาคมผู้ดูแลเว็บไซต์และสื่อออนไลน์ไทย ได้คำแนะนำเบื้องต้นให้แก่ประชาชนถึงการตรวจสอบข้อมูลและรายละเอียดของพรรคการเมืองก่อนการเลือกตั้ง 2569 ประชาชนสามารถใช้เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เพื่อตรวจสอบข้อมูลต่อไปนี้ได้

• ตรวจสอบการเป็นสมาชิกพรรคการเมืองของตนเอง โดยใช้เลขบัตรประชาชน 13 หลัก ที่: party.ect.go.th/services/member-check
• ตรวจสอบข้อมูลพรรคการเมือง ได้แก่ คณะกรรมการบริหารพรรค ข้อบังคับพรรค/นโยบายพรรค และการเงินและบัญชี ที่: party.ect.go.th/party-info

สำหรับการติดตามข้อมูลจากพรรคการเมืองโดยตรงก่อนการเลือกตั้ง 2569 สมาคมฯ แนะนำให้ประชาชนติดตามข้อมูลจาก ‘เว็บไซต์อย่างเป็นทางการของพรรคการเมือง’ ที่นำเสนอข้อมูลโดยยึดหลักความซื่อสัตย์ ความถูกต้อง และประโยชน์สาธารณะ สิ่งที่ต้องพิจารณาก็คือ เว็บไซต์ของพรรคการเมืองนั้นจะต้องมีการตรวจสอบข้อมูลก่อนนำเสนอ (fact-check) คำนึงถึงผลกระทบทางลบที่อาจเกิดขึ้น เคารพความเป็นส่วนตัวและสิทธิผู้อื่น หลีกเลี่ยงความรุนแรงและข่าวปลอม (fake news) รวมถึงรับผิดชอบต่อผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น

แนวทางในการใช้ ‘สื่อออนไลน์’ อย่างสร้างสรรค์ในช่วงเลือกตั้ง 2569

สมาคมผู้ดูแลเว็บไซต์และสื่อออนไลน์ไทย ยังให้แนวทางการใช้สื่อออนไลน์และแพลตฟอร์มโซเชียลมีเดียต่าง ๆ ในช่วงเลือกตั้ง 2569 แก่พรรคการเมือง สื่อมวลชนทุกระดับ รวมถึงสาธารณชนไว้ว่า ต้องนำเสนอข้อมูลอย่างถูกต้อง ไม่บิดเบือนข้อเท็จจริง ไม่สร้างเนื้อหาที่ใส่ร้ายป้ายสีพรรคใดพรรคหนึ่ง ยิ่งไปกว่านั้น ทุกคนต้องเฝ้าระวังเนื้อหาที่ผ่านการตัดต่อหรือใช้ AI ซึ่งมุ่งหมายก่อให้เกิดความแตกแยกในสังคม หรือเป็นตัวแทนพรรคใดพรรคหนึ่งในการใส่ร้ายป้ายสีพรรคการเมืองอื่น

ว่าด้วยการจัดทำเนื้อหาประเภทวิดีโอ – ซึ่งเป็นรูปแบบที่ได้รับความนิยมในปัจจุบัน – ในช่วงเลือกตั้ง 2569 สื่อมวลชนและพรรคการเมืองต่าง ๆ ควรจัดทำซับไตเติลและเสียงบรรยายภาษาไทย เพื่อรองรับผู้ชมที่ไม่ได้เปิดเสียงอุปกรณ์หรือมีปัญหาทางการได้ยิน อีกทั้งรูปภาพ กราฟิก หรือปุ่มบนเว็บไซต์และสื่อออนไลน์ ควรมี ‘alt attribute’ เพื่ออธิบายเนื้อหาสำหรับผู้ที่มีปัญหาทางการมองเห็น และเนื้อหาที่เคลื่อนไหวจะต้องสามารถกดหยุด ปิดเสียง หรือปิดได้

ข้อกำหนดมาตรฐานการจัดทำ ‘เว็บไซต์’ ช่วงเลือกตั้ง 2569

อีกสิ่งหนึ่งที่สมาคมผู้ดูแลเว็บไซต์และสื่อออนไลน์ไทยได้เน้นย้ำคือ การจัดทำเว็บไซต์ในช่วงการเลือกตั้ง 2569 โดยเฉพาะเว็บไซต์ของพรรคการเมืองที่ต้องรักษาความปลอดภัยของข้อมูลองค์กร/พรรคการเมือง ตามหลักความปลอดภัยของข้อมูล วัตถุประสงค์การใช้งาน และการขอความยินยอมในการเก็บข้อมูลของผู้ใช้ตามจริง มีข้อคำนึงอยู่ 4 ข้อ ได้แก่

• Privacy (การเคารพความเป็นส่วนตัว)
• Accuracy (ความถูกต้องของข้อมูล)
• Accessibility (การแสดงผลที่รองรับผู้ชมในทุกกลุ่มประชากร)
• Security (มีความปลอดภัย ป้องกันภัยไซเบอร์)

จากข้อแนะนำของสมาคมฯ เว็บไซต์ที่รายงานหรือนำเสนอข้อมูลเกี่ยวกับการเลือกตั้ง 2569 จะต้องรองรับการแสดงผล ทั้งบนคอมพิวเตอร์ สมาร์ทโฟน แท็บเล็ต และรองรับทุก web browser เพื่อประโยชน์ของประชาชนที่ยังใช้อุปกรณ์รุ่นเก่า ต้องสร้างขึ้นให้สอดคล้องกับข้อกำหนดขององค์การมาตรฐาน World Wide Web Consortium (W3C), Web Accessibility Initiative (WAI) และ Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.2) ซึ่งอ้างอิงตามมาตรฐานของการจัดทำเว็บไซต์ และอยู่ภายใต้ข้อกำหนดและกฎหมายการเลือกตั้ง

ในส่วนของการออกแบบเว็บไซต์ สมาคมฯ ระบุว่า ควรตรวจสอบการรองรับการแสดงผลสำหรับอุปกรณ์สำหรับผู้ที่ปัญหาด้านสายตา มีการใช้ฟอนต์และสีที่เหมาะสม รวมถึงรองรับการแสดงผลในทุกอุปกรณ์ ทั้งโหมดปกติและโหมดมืด มีขนาดตัวอักษรที่มองเห็นได้ชัดเจน อ่านง่าย สบายตา และไม่กระทบต่อการใช้สายตาของผู้สูงอายุ หรือผู้มีปัญหาด้านสายตา หากมีบริการใด ที่มีความจำเป็นต้องใช้ cookies จะต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ และตระหนักถึงความปลอดภัย และความเป็นส่วนตัวของผู้ชมเว็บไซต์เป็นหลัก

อีกเรื่องหนึ่งที่สมาคมฯ ได้เน้นย้ำไว้คือ ‘การทำโพลออนไลน์บนเว็บไซต์’ ช่วงก่อนเลือกตั้ง 2569 สมาคมฯ กล่าวว่า การทำโพลเป็นเพียงรูปแบบการนำเสนอแบบหนึ่งที่ผู้ชมเว็บไซต์ได้มีส่วนร่วมเท่านั้น แต่ไม่ใช่การเป็นตัวแทนสะท้อนความเห็นจากประชาชนทุกคน

ท้ายที่สุดแล้ว เมื่อทุกคนมีและนำเสนอข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง ไม่เพียงแต่จะส่งผลดีต่อการเลือกตั้ง 2569 และการออกเสียงประชามติในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 แต่สังคมก็จะดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืนบนความเป็นเหตุเป็นผลและความสร้างสรรค์ด้วยเช่นกัน

อ้างอิง: สมาคมผู้ดูแลเว็บไซต์และสื่อออนไลน์ไทย – TWA [Facebook, 26 มกราคม 2569 เวลา 16:03 น.]

รู้ทุกเรื่อง ‘เลือกตั้ง 2569’ กับบทความจาก Thai PBS NOW

• เลือกตั้ง 2569 เปิดวิวัฒนาการ “หีบเลือกตั้ง”
• 27 ครั้ง “การเลือกตั้งไทย” เกิดอะไรขึ้นบ้าง?
• ส่อง “พรรคการเมือง” เลือกตั้ง 2569 ชื่อพรรคและสถิติ

เกาะติด ‘เลือกตั้ง 69’ กับไทยพีบีเอส เสียงของทุกคน ฝ่าวิกฤตประเทศไทย: www.thaipbs.or.th/Election69