นักวิจัยพัฒนา “เสาเตือนน้ำท่วม” อุปกรณ์ตรวจจับระดับน้ำแบบเรียบง่ายที่ไม่ต้องใช้สัญญาณมือถือหรืออินเทอร์เน็ต แต่ส่งเสียงเตือนทันทีเมื่อน้ำสูงถึงระดับอันตราย ช่วยเพิ่มโอกาสอพยพในพื้นที่เสี่ยงน้ำหลากและน้ำท่วมฉับพลัน
แม้ปัจจุบันหลายประเทศจะมีระบบแจ้งเตือนภัยผ่านโทรศัพท์มือถือ แอปพลิเคชัน หรือไซเรนประจำชุมชน แต่เหตุการณ์น้ำท่วมฉับพลันยังคงคร่าชีวิตผู้คนจำนวนมาก เพราะบางพื้นที่ไม่มีสัญญาณสื่อสาร หรือระดับน้ำเพิ่มขึ้นเร็วกว่าที่ข้อมูลเตือนภัยจะส่งถึงประชาชน
ด้วยเหตุนี้ นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเท็กซัส ออสติน (The University of Texas at Austin) จึงพัฒนาอุปกรณ์ตรวจจับน้ำท่วมกลางแจ้งราคาประหยัดที่ทำงานได้อย่างอิสระ ไม่ต้องเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตหรือเครือข่ายโทรศัพท์มือถือ เป้าหมายคือทำให้การเตือนภัยเฉพาะจุดเข้าถึงผู้คนได้ง่ายขึ้น และลดความสูญเสียจากน้ำท่วมฉับพลัน
ออกแบบจากบทเรียนในพื้นที่น้ำหลาก
แนวคิดนี้เกิดขึ้นหลังเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ในรัฐเทกซัส เมื่อปี 2025 ซึ่งมีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก โดยเฉพาะเหตุการณ์ในค่ายเยาวชนที่ทำให้นักวิจัยตระหนักว่าหลายพื้นที่ยังขาด "ระบบเตือนภัยด่านสุดท้าย" ที่สามารถแจ้งเตือนได้ทันทีเมื่อระดับน้ำเพิ่มสูง
โครงการนี้นำโดย รองศาสตราจารย์ ดร. Daniella Rempe นักอุทกวิทยา ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญด้านทรัพยากรน้ำและการจัดการลุ่มน้ำจากหลายสถาบัน เพื่อออกแบบอุปกรณ์ที่ทุกคนสามารถติดตั้งเองได้ คล้ายกับเครื่องตรวจจับควันในบ้าน แต่ใช้สำหรับการเฝ้าระวังน้ำท่วมกลางแจ้งแทน
Daniella Rempe นักอุทกวิทยา ผู้พัฒนาเสาเตือนน้ำท่วม
ทำงานโดยไม่ต้องพึ่งอินเทอร์เน็ต
ตัวอุปกรณ์ใช้หลักการง่าย ๆ คือ การติดตั้งระบบเซนเซอร์วัดระดับน้ำ ไว้ในจุดเสี่ยง เช่น ริมลำธาร คูน้ำ หรือพื้นที่ลาดต่ำใกล้บ้าน เมื่อระดับน้ำสูงถึงค่าที่กำหนด เซนเซอร์จะสั่งให้ระบบส่งเสียงเตือนพร้อมไฟสัญญาณทันที เพื่อให้ผู้อยู่อาศัยรับรู้และอพยพได้อย่างรวดเร็ว
จุดเด่นคืออุปกรณ์ไม่ต้องเชื่อมต่อ Wi-Fi ไม่มีแอปพลิเคชัน และไม่พึ่งโครงข่ายโทรศัพท์มือถือ ทำให้ยังทำงานได้แม้ไฟฟ้าหรือระบบสื่อสารในพื้นที่เกิดความขัดข้องจากพายุหรืออุทกภัย นอกจากนี้ยังออกแบบให้ใช้พลังงานต่ำ มีอายุแบตเตอรี่นานราว 10 ปี ทนต่อสภาพอากาศและสัตว์รบกวน อีกทั้งสามารถติดตั้งกับเสา รั้ว หรือแม้แต่ต้นไม้ได้โดยไม่ต้องสร้างโครงสร้างพื้นฐานใหม่
จากต้นแบบสู่เทคโนโลยีที่พร้อมต่อยอด
แม้เทคโนโลยีนี้ยังอยู่ในช่วงสร้างต้นแบบและทดสอบการใช้งานจริง แต่ทีมวิจัยได้ยื่นคำขอจดสิทธิบัตรเบื้องต้นแล้ว และได้รับการสนับสนุนด้านการพัฒนาเทคโนโลยีจากหน่วยงานของมหาวิทยาลัย เพื่อผลักดันให้อุปกรณ์สามารถผลิตในระดับอุตสาหกรรมได้ในอนาคต
ต่างจากระบบตรวจจับน้ำภายในบ้านที่มีขายทั่วไป ซึ่งออกแบบมาเพื่อตรวจจับน้ำรั่วหลังจากน้ำเข้าตัวอาคารแล้ว อุปกรณ์ชนิดใหม่นี้ถูกสร้างขึ้นสำหรับใช้งานกลางแจ้งโดยเฉพาะ เพื่อแจ้งเตือนตั้งแต่น้ำกำลังไหลเข้าพื้นที่ ช่วยเพิ่มเวลาในการตัดสินใจอพยพก่อนเกิดอันตราย
เทคโนโลยีราคาประหยัด อาจเป็นคำตอบของพื้นที่ห่างไกล
ผู้พัฒนามองว่าอุปกรณ์ลักษณะนี้ไม่ได้มีเป้าหมายแทนที่ระบบพยากรณ์อากาศหรือระบบเตือนภัยระดับประเทศ แต่ทำหน้าที่เป็น "ชั้นป้องกันด่านสุดท้าย" สำหรับบ้านเรือนหรือชุมชนที่อยู่ในพื้นที่เสี่ยง
การติดตั้งเสาเตือนภัยน้ำท่วม
ปัจจุบัน หลายพื้นที่ทั่วโลกยังไม่สามารถติดตั้งสถานีตรวจวัดน้ำมาตรฐานได้ เพราะมีต้นทุนสูง ขณะที่การแจ้งเตือนผ่านโทรศัพท์มือถือก็อาจไม่ครอบคลุมทุกคน โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบทหรือบริเวณที่สัญญาณสื่อสารไม่เสถียร นักวิชาการด้านการจัดการภัยพิบัติจึงมองว่า ระบบเตือนภัยที่มีประสิทธิภาพควรใช้หลายช่องทางร่วมกัน ทั้งการพยากรณ์อากาศ เซนเซอร์ตรวจวัดระดับน้ำ ไซเรน และอุปกรณ์เตือนภัยเฉพาะจุด เพื่อเพิ่มโอกาสให้ประชาชนได้รับการแจ้งเตือนทันเวลา
เสาเตือนน้ำท่วมอาจไม่ได้เป็นเทคโนโลยีที่ซับซ้อนที่สุด แต่สะท้อนแนวคิดสำคัญว่า นวัตกรรมที่ช่วยชีวิตไม่จำเป็นต้องพึ่งระบบดิจิทัลหรือระบบปัญญาประดิษฐ์เสมอไป การใช้อุปกรณ์ราคาประหยัด ติดตั้งง่าย และทำงานได้แม้ไม่มีสัญญาณสื่อสาร อาจช่วยเติมเต็มช่องว่างของระบบเตือนภัยในพื้นที่เสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากสามารถพัฒนาไปสู่การใช้งานจริงในวงกว้าง ก็อาจเป็นอีกเครื่องมือสำคัญที่ช่วยลดความสูญเสียจากน้ำท่วมฉับพลันในอนาคต
เรียบเรียงโดย ขนิษฐา จันทร์ทร
ที่มาข้อมูล: utexas, newatlas, phys
ที่มาภาพ: phys, utexas
อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech
