องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือ ไทยพีบีเอส โดย The Visual by Thai PBS ร่วมกับ The Active Thai PBS เปิดตัวผลงานใหม่ DATA Interactive เรื่อง “ตายดี…เราเลือกได้” ชวนคนไทยทุกช่วงวัยสำรวจความพร้อมและวางแผนชีวิตก่อนวาระสุดท้าย ผ่านประสบการณ์รูปแบบ Interactive Scrollytelling ที่เปลี่ยนเรื่อง “ความตาย” ที่หลายคนหลีกเลี่ยงการพูดถึง ให้กลายเป็นบทสนทนาที่เข้าใจง่ายและทุกคนมีส่วนร่วมได้
จุดเด่นของผลงานคือการเปลี่ยนผู้ชมจาก “คนอ่าน” เป็น “ผู้เล่น” ผ่านการเลื่อนหน้าจอและตอบคำถามในสถานการณ์จำลอง (Interactive Scrollytelling) ให้ผู้ใช้งานได้ทบทวนความต้องการของตนเอง ทั้งการเลือกสถานที่ดูแลในช่วงสุดท้ายของชีวิต การจัดการทรัพย์สิน การวางแผนการรักษา ตลอดจนการดูแลคนที่รัก เพื่อค้นหาคำตอบว่า คุณเตรียมพร้อมสำหรับวาระสุดท้ายมากแค่ไหน เนื้อหาแบ่งออกเป็น 3 มิติสำคัญ ได้แก่
- ตายดีแบบคนมี (ข้าว) ของ วางแผนทรัพย์สิน มรดก และสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ เพื่อลดข้อกังวลใจของครอบครัวและเตรียมความพร้อมสำหรับอนาคตอย่างสมบูรณ์แบบ
- ตายดีแบบคนมีความรู้ ทำความเข้าใจการดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) และการวางแผนรักษาล่วงหน้า
- ตายดีแบบคนมีความรัก เตรียมความพร้อมให้คนใกล้ชิด ทั้งการมอบหมายผู้ตัดสินใจด้านการรักษา การดูแลครอบครัว และสัตว์เลี้ยง เพื่อให้การจากไปเป็นไปอย่างหมดห่วง
คุณปุณยอาภา ศรีคิรินทร์ Transmedia Journalist และคุณอนวัช มีเพียร Content Strategy & Analytics Officer จากศูนย์สื่อสารวาระทางสังคมและนโยบายสาธารณะ หรือ The Active Thai PBS กล่าวว่า “แนวคิดของผลงานเริ่มต้นจากการตั้งคำถามว่า แม้สังคมจะพูดถึงเรื่องการเกิด การแก่ และการเจ็บป่วยอยู่เสมอ แต่กลับไม่ค่อยพูดถึง ‘ความตาย’ ทั้งที่เป็นช่วงเวลาที่ส่งผลกระทบต่อคนข้างหลังทั้งในด้านจิตใจ กฎหมาย ทรัพย์สิน และการจัดการชีวิต ดังนั้น หัวใจหลักคือต้องการสื่อสารเรื่อง ‘การวางแผนก่อนวาระสุดท้าย’ เพราะที่ผ่านมาผู้คนส่วนใหญ่มักทำได้เพียงการเตรียมใจ แต่ยังขาดการเตรียมพร้อมในมิติอื่น ๆ
การออกแบบสถานการณ์จำลอง ได้เปิดพื้นที่ให้ผู้เล่นได้มีโอกาสทบทวนและพูดคุยกับตัวเอง ผ่านตัวการ์ตูนที่จะคอยชวนคุยและตั้งคำถามเพื่อทำแบบสำรวจกับตัวเอง ด้วยกระบวนการนำเสนอในเชิงบวก แทนที่จะเป็นการชี้นำไปสู่ความตายโดยตรง การเลือกใช้รูปแบบเกมที่เล่นง่าย จึงเป็นแนวทางการสื่อสารที่ช่วยให้ทุกคนสามารถเข้าถึงเนื้อหาได้ อย่างน้อยผลงานเรื่องนี้จะช่วยกระตุ้นให้ผู้เล่นได้ฉุกคิดและตระหนักว่า ‘ตนเองควรจัดเตรียมสิ่งใดไว้บ้าง’ หรือยังมีสิ่งใดที่ยังขาดตกบกพร่อง เพื่อในอนาคตเมื่อวันนั้นมาถึง จะลดความกังวลและเบาใจด้วยกันทั้งฝ่ายคนที่อยู่และคนที่จากไป”
ด้านการออกแบบ คุณชลกันต์ มาศิริ เจ้าหน้าที่กราฟิกและวิดีโอสื่อดิจิทัล และคุณพฤษพล จันทาพูน เจ้าหน้าที่เนื้อหาดิจิทัล (Video Creative) สำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส กล่าวว่า “ทีมงานตั้งใจลดภาพจำของความเศร้า ด้วยการใช้ชมพูอ่อนและสีขาว เพื่อสื่อสารความหมายถึงความอ่อนโยน ความสงบ และความเข้าใจต่อเรื่องความตายได้ง่ายยิ่งขึ้น ควบคู่กับการเลือกใช้ตัวละครท่ามกลางบรรยากาศที่อบอุ่น เพื่อลดทอนความรู้สึกน่ากลัว นอกจากนี้ยังใช้ภาพสัญลักษณ์อย่าง ใบสั่งยา เพื่อเป็นตัวแทนสื่อถึงช่วงเวลาของชีวิต ความทรงจำ ตลอดจนมุมมองด้านการเตรียมความพร้อมก่อนวาระสุดท้าย ควบคู่ไปกับงาน Data Visualization และ Interactive Design เพื่อถ่ายทอดข้อมูลที่ซับซ้อนให้เข้าใจง่าย สร้างประสบการณ์การเรียนรู้ที่เข้าถึงผู้คนทุกวัย”
ผลงาน “ตายดี…เราเลือกได้” ยังนำ Data Insights จากหน่วยงานด้านสุขภาพและการดูแลผู้ป่วยระยะท้าย มาถ่ายทอดผ่าน Data Visualization และ Interactive Storytelling เพื่อย่อยข้อมูลที่ซับซ้อนให้เข้าใจง่ายและนำไปใช้ได้จริง ผู้ใช้งานจะได้รับผลลัพธ์ในรูปแบบ “ใบสั่งยา” เปรียบเสมือนคู่มือเฉพาะบุคคลสำหรับการวางแผนชีวิตในมิติต่าง ๆ พร้อมช่องทางดาวน์โหลด “สมุดเบาใจ” เครื่องมือสำคัญสำหรับการวางแผนชีวิตและแสดงเจตนาการรักษาล่วงหน้า เพื่อช่วยให้ทุกคนเริ่มต้นเตรียมความพร้อมก่อนวาระสุดท้ายได้อย่างเป็นรูปธรรม
ไทยพีบีเอสในฐานะสื่อสาธารณะเดินหน้านำข้อมูลมาสร้างการเรียนรู้ผ่านรูปแบบการเล่าเรื่องที่เข้าถึงง่าย หวังชวนสังคมพูดคุยและทำความเข้าใจประเด็นสำคัญที่ส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของประชาชน ผลงานเรื่องนี้จึงไม่ได้มุ่งสื่อสารเรื่องความตายเพียงอย่างเดียว แต่ต้องการสร้างความตระหนักถึงคุณค่าของการวางแผนชีวิตล่วงหน้า เพื่อให้ทุกคนมีโอกาสเลือกกำหนดวาระสุดท้ายของตนเองได้อย่างที่ตั้งใจ
ร่วมสำรวจและออกแบบการวางแผนชีวิตไปกับผลงาน “ตายดี…เราเลือกได้” พร้อมดาวน์โหลดสมุดเบาใจได้แล้ววันนี้ที่ www.thaipbs.or.th/TheVisualGoodDeath
