งานจักสานเตยหนาม ฝีมือกลุ่มแม่บ้าน จ.ยะลา
จังหวัดยะลา กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรสันติภาพวังพญา เปลี่ยนวัชพืชเตยหนามให้เป็นงานหัตถกรรมจักสานอันประณีต ภายใต้แนวคิด "สานด้วยใจ สืบสานด้วยรัก" สร้างรายได้และอาชีพยั่งยืนให้ชุมชน ด้วยมาตรฐาน มอก. และสินค้า OTOP ระดับห้าดาว
เตยหนามคือพืชอะไร ทำไมนำมาจักสานได้
พืชท้องถิ่นที่หลายคนมองว่าเป็นวัชพืช แต่กลับมีคุณค่าสูงในการนำมาใช้ประโยชน์ ขึ้นตามชายน้ำ ริมทะเล โดยในพื้นที่ตำบลวังพญา อำเภอรามัน จังหวัดยะลา มีขึ้นอยู่ตามทุ่งนาเป็นจำนวนมาก กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรสันติภาพวังพญาจึงเห็นโอกาสในการนำพืชชนิดนี้มาสร้างมูลค่า เนื่องจากเส้นเตยหนามมีความเหนียว แข็งแรง นุ่ม และระบายอากาศได้ดี เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการจักสาน
กระบวนการผลิตเตยหนามก่อนนำไปจักสาน
การแปรรูปเตยหนามให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์จักสานต้องผ่านกระบวนการที่ละเอียดอ่อน สะท้อนถึงภูมิปัญญาที่สืบทอดมาหลายชั่วคน มีขั้นตอนดังนี้:
- คัดเลือกใบ - เลือกใบที่มีขนาดเหมาะสม แข็งแรง
- รูดหนามออก - ใช้เส้นเอ็นรูดหนามออกจากใบให้เรียบร้อย
- รีดและต้ม - นำไปรีดแล้วต้มในน้ำเปล่าให้เส้นเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอ่อน
- แช่น้ำ ทิ้งไว้ 1 คืน
- ตากแดด 3-4 วัน เพื่อให้ได้สีธรรมชาติ
- ย้อมสี (ถ้าต้องการ) - นำไปย้อมสีตามความต้องการ โดยใช้ส้มแขกเป็นตัวช่วยให้สีแวววาว
- นวด/รีดซ้ำ - เพิ่มความอ่อนตัวและง่ายต่อการจักสาน
- จักสาน - สานเป็นผลิตภัณฑ์ตามต้องการ
ผลิตภัณฑ์เตยหนามจักสานยอดนิยม
ผลิตภัณฑ์จากกลุ่มแม่บ้านเกษตรกรสันติภาพวังพญามีความหลากหลาย ได้รับการรับรองคุณภาพด้วยมาตรฐาน มอก. และสินค้า OTOP ระดับห้าดาว ผลิตภัณฑ์ที่ได้รับความนิยมสูง ได้แก่ กล่องอเนกประสงค์ กล่องดินสอ ไดอารี่ ของใช้และของที่ระลึก - หลากหลายรูปแบบ นอกจากนี้ทางกลุ่มรับคำสั่งผลิตและจัดส่งสินค้าไปยังจังหวัดใหญ่ๆ เช่น เชียงใหม่ กรุงเทพฯ รวมถึงส่งออกไปยังประเทศมาเลเซีย
เตยหนามสร้างรายได้เสริมให้ชุมชน
ชาวบ้านควนกลาง อำเภอละงู จังหวัดสตูล นำภูมิปัญญาชาวบ้านสร้างอาชีพ ด้วยการนำเตยหนามที่มีอยู่มากไปสานเป็นของใช้และกระเป๋าเป็นรายได้เสริม โดยทางกลุ่มในยะลา เริ่มต้นจากสมาชิกเพียง 15 คน และเพิ่มขึ้นเป็น 30 คน สมาชิกส่วนใหญ่มีอาชีพหลักเป็นเกษตรกร ทำนา ทำสวน จึงใช้การจักสานเป็นกิจกรรมยามว่างที่สร้างรายได้เสริม
ข้อดีของผลิตภัณฑ์เตยหนามจักสาน
เตยหนามมีคุณสมบัติพิเศษที่ทำให้เหมาะกับการทำผลิตภัณฑ์จักสาน:
- เหนียวและแข็งแรง - ทนทานต่อการใช้งาน
- นุ่ม - สัมผัสดี ไม่บาดมือ
- ระบายอากาศได้ดี - เหมาะสำหรับสินค้าที่ต้องการความโปร่ง
- เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม - เป็นวัสดุธรรมชาติที่ย่อยสลายได้
วัสดุจักสานทำจากเตยหนาม มีน้ำหนักเบา เหนียวนุ่ม สามารถโค้งงอได้ ทนทานต่อการฉีกขาดและรอยขีดข่วนดี ต้านทานต่อแมลง มอด ปลวก ล้างทำความสะอาดได้ เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
เตยหนามจักสาน แนวทางอาชีพยั่งยืน
กลุ่มแม่บ้านเกษตรกรสันติภาพวังพญาเป็นตัวอย่างที่ดีของการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นสร้างอาชีพยั่งยืน การเปลี่ยนสิ่งที่หลายคนมองข้ามให้กลายเป็นสินค้าที่มีมูลค่า ไม่เพียงแต่สร้างรายได้ให้ชุมชน แต่ยังช่วยอนุรักษ์ภูมิปัญญาการจักสานให้คงอยู่สืบไป
ผลงานนี้แสดงให้เห็นว่า ภายใต้แนวคิด "สานด้วยใจ สืบสานด้วยรัก" สามารถสร้างสรรค์งานหัตถกรรมที่มีคุณภาพ มีมาตรฐาน และเป็นที่ต้องการของตลาดทั้งในและต่างประเทศได้อย่างยั่ง


























































