ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

แดดเดียวได้สองต่อ! แผงโซลาร์เซลล์สร้างร่มเงาให้พืช ปลูกพืชพร้อมผลิตไฟฟ้าให้พลังงาน

21 พ.ย. 695 นาที19 ชั่วโมงที่แล้ว

นักวิจัยพัฒนา "แผงโซลาร์เซลล์การเกษตร" (Agrivoltaics) ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ในพื้นที่เพาะปลูก เพื่อผลิตไฟฟ้าพร้อมสร้างร่มเงาให้พืช ลดความเครียดจากความร้อนและช่วยประหยัดน้ำ ใช้ที่ดินผืนเดียวสร้างทั้งอาหารและพลังงานสะอาดได้

ท่ามกลางวิกฤตสภาพภูมิอากาศที่ทวีความรุนแรงขึ้น ทั้งคลื่นความร้อนที่ยาวนานและปัญหาการขาดแคลนน้ำ นักวิทยาศาสตร์จากสหรัฐอเมริกาได้เดินหน้าศึกษาแนวทางแก้ไขปัญหานี้ด้วยเทคโนโลยี "แผงโซลาร์เซลล์การเกษตร" (Agrivoltaics) เพื่อพิสูจน์ว่าแสงแดดเพียงหนึ่งเดียวสามารถหล่อเลี้ยงพืชผลและสร้างพลังงานไฟฟ้าไปพร้อมกันได้

พื้นที่เกษตรที่ผลิตได้ทั้งอาหารและพลังงาน

เมื่ออุณหภูมิโลกสูงขึ้น แสงแดดที่เคยเป็นปัจจัยสำคัญในการเจริญเติบโตของพืชกลับกลายเป็นความท้าทาย เพราะหากพืชได้รับแสงแดดและความร้อนจัดเกินไป จะทำให้สูญเสียน้ำเร็วกว่าปกติ เกิดภาวะความเครียดจากความร้อน (Heat Stress) และส่งผลกระทบต่อปริมาณผลผลิต

การนำเทคโนโลยี "แผงโซลาร์เซลล์การเกษตร" (Agrivoltaics) เข้ามาผสานในพื้นที่เพาะปลูก จึงไม่ได้ทำหน้าที่แค่แปลงแสงแดดเป็นกระแสไฟฟ้าเท่านั้น แต่แผงโซลาร์เซลล์ยังทำหน้าที่เสมือนร่มเงาธรรมชาติ ช่วยกรองแสงส่วนเกิน ลดอุณหภูมิสะสมในดิน และช่วยลดความต้องการใช้น้ำของพืชลงได้ แนวทางนี้จึงช่วยเพิ่มประโยชน์ใช้สอยบนผืนดินเดียวกันให้คุ้มค่าสูงสุดในยุคที่ทรัพยากรเริ่มมีจำกัด

การใช้แผงโซลาร์เซลล์ในแปลงนา ไม่เพียงแต่เพื่อผลิตพลังงานจากแสงอาทิตย์เท่านั้น แต่ยังปกป้องพืชจากแสงแดดที่มากเกินไปด้วย Credit : Gregory Urquiaga/UC Davis

รับมือกับสภาพอากาศด้วยแผงโซลาร์เซลล์

งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เดวิส (University of California, Davis) นำโดย Majdi Abou Najm ศาสตราจารย์ด้านชีวฟิสิกส์ดิน (Soil Biophysics) ได้ศึกษาอย่างละเอียดว่าแผงโซลาร์เซลล์จะช่วยให้พืชรับมือกับอากาศร้อนและการขาดแคลนน้ำได้อย่างไร

โครงการดังกล่าวได้รับการสนับสนุนจากกระทรวงอาหารและเกษตรแห่งรัฐแคลิฟอร์เนีย (California Department of Food and Agriculture) โดยมีการแบ่งแปลงทดลองปลูกมะเขือเทศและพืชอื่น ๆ เพื่อเปรียบเทียบประสิทธิภาพ พร้อมทั้งมี Gavin Chaboya นักศึกษาปริญญาเอก เข้ามาศึกษาอัตราการคายน้ำของพืช เพื่อพัฒนาแบบจำลองคำนวณปริมาณน้ำที่เหมาะสมที่สุดสำหรับแปลงเกษตรที่มีแผงโซลาร์เซลล์ติดตั้งอยู่

Kevin Logue ผู้จัดหาระบบพลังงานแสงอาทิตย์ที่ใช้ในการวิจัย ยืนอยู่ใต้แผงโซลาร์เซลล์ที่เปิดให้แสงสีแดงส่องผ่านไปยังพืช Credit : Gregory Urquiaga/UC Davis

แผงโซลาร์เซลล์ ปรับทิศทางรับแสงและสร้างร่มเงา

จุดเด่นสำคัญของการศึกษานี้คือการทดลองเปรียบเทียบแผงโซลาร์เซลล์ เพื่อค้นหาการออกแบบที่ลงตัวที่สุดกับพื้นที่เพาะปลูก ได้แก่

  • แผงโซลาร์เซลล์แนวตั้ง: ติดตั้งเรียงตามแนวแปลงปลูก มีเซลล์รับแสงทั้งสองด้าน ผลิตไฟฟ้าจากแสงที่เปลี่ยนทิศทางระหว่างวันได้ดี และเว้นระยะไม่ให้กีดขวางการทำงานของรถแทรกเตอร์
  • แผงโซลาร์เซลล์แบบปรับมุมตามดวงอาทิตย์: ใช้ระบบติดตามแสงเพื่อปรับองศาจากตะวันออกไปตะวันตก ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการรับพลังงานตลอดทั้งวัน
  • แผงโซลาร์เซลล์แบบกรองช่วงคลื่นแสง: ใช้แผงที่มีคุณสมบัติพิเศษ ยอมให้แสงสีแดงซึ่งจำเป็นต่อการสังเคราะห์แสงส่องผ่านลงมาได้ ขณะที่ช่วงคลื่นแสงอื่นถูกนำไปผลิตเป็นกระแสไฟฟ้า

การออกแบบเหล่านี้มุ่งสร้างความสมดุลระหว่างพลังงานที่ผลิตได้กับปริมาณแสงที่พืชต้องการ เพื่อป้องกันไม่ให้พืชได้รับร่มเงามากเกินไปจนเติบโตช้า หรือได้รับแสงแดดจัดจนเกิดความเสียหาย

Shabnam นักศึกษาปริญญาเอกในห้องปฏิบัติการของ Abou Najm Credit : Gregory Urquiaga/UC Davis

คุมปริมาณน้ำ และเลือกพืชให้เหมาะกับร่มเงา

ผลจากการทดลองพบว่า ร่มเงาจากแผงโซลาร์เซลล์ช่วยลดอัตราการระเหยของน้ำในดิน ทำให้พืชมีความต้องการน้ำลดลงอย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม นักวิจัยพบข้อสังเกตที่น่าสนใจว่า “ไม่ใช่พืชทุกชนิดที่จะเหมาะกับการปลูกใต้แผงโซลาร์เซลล์”

มะเขือเทศที่อยู่ในจุดอับแสงเกือบตลอดวันอาจได้ผลผลิตลดลงเพราะได้รับแสงไม่เพียงพอ ขณะที่พืชที่ทนร่มเงาได้ดีอย่าง "พริก" กลับเติบโตได้ดี ทำให้ผลผลิตใกล้เคียงหรือสูงกว่าแปลงปกติ และยังรอดพ้นจากการถูกแสงแดดแผดเผาจนเสียหาย นอกจากนี้ พืชเศรษฐกิจอื่น ๆ เช่น มะกอก องุ่น และแอปเปิล ก็มีแนวโน้มที่จะได้ประโยชน์จากร่มเงาในระดับที่เหมาะสมเช่นกัน

แผงโซลาร์เซลล์แนวตั้งเก็บเกี่ยวแสงจากทั้งสองด้านและให้ร่มเงาแก่ส่วนต่างๆ ของพืชผล Credit : Gregory Urquiaga/UC Davis

การเกษตรอัจฉริยะในยุคโลกร้อน

แม้เทคโนโลยีนี้จะแสดงให้เห็นถึงศักยภาพที่โดดเด่น แต่ทีมนักวิจัยยังคงเดินหน้าศึกษาในเชิงลึกเพื่อหาค่าความสมดุลที่เหมาะสมที่สุดสำหรับพืชแต่ละสายพันธุ์ รวมถึงการออกแบบโครงสร้างแผงโซลาร์เซลล์ที่ไม่เป็นอุปสรรคต่อการใช้เครื่องจักรกลการเกษตรขนาดใหญ่ เช่น การปรับมุมรับแสงอัตโนมัติ หรือการพัฒนาแผงโซลาร์เซลล์แบบกึ่งโปร่งแสงที่ยอมให้ช่วงคลื่นแสงที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืชส่องผ่านลงมาได้มากขึ้น

เทคโนโลยีแผงโซลาร์เซลล์การเกษตร (Agrivoltaics) ถือเป็นจุดเปลี่ยนที่ผสานความมั่นคงทางอาหารเข้ากับความมั่นคงทางพลังงานได้อย่างลงตัว ด้วยการเปลี่ยนข้อจำกัดของสภาพอากาศที่ร้อนจัดให้กลายเป็นโอกาสในการผลิตพลังงานสะอาดควบคู่กับการทำเกษตรกรรม

ที่มาของข้อมูล: ucdavis.edu, ucdavis.edu, phys.org, capradio.org

ที่มาของภาพ: UC Davis

อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS

“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech

พลังงานแสงอาทิตย์
เขียนโดย

นักเขียนอิสระ สนใจเทคโนโลยี เชื่อว่าคอนเทนต์และ Storytelling ที่ดี สามารถเชื่อมโยงผู้คนกับข้อมูลได้

บทความที่เกี่ยวข้อง

“สารหนู” วิกฤตมากับน้ำ! ผลจากการทำเหมืองแร่ทองคำ-แรร์เอิร์ธ ไทยทำอะไรได้บ้าง?สิ่งแวดล้อม

“สารหนู” วิกฤตมากับน้ำ! ผลจากการทำเหมืองแร่ทองคำ-แรร์เอิร์ธ ไทยทำอะไรได้บ้าง?

ด้วยความเป็นห่วงพี่น้องประชาชนที่ได้รับผลกระทบสารหนูปนเปื้อนในแม่น้ำสาย-แม่น้ำกก ในจังหวัดเชียงราย ผลจากการทำเหมืองแร่ทองคำ-แรร์เอิร์ธ

21 พ.ย. 69|1 วันที่แล้ว
อ่านต่อ →
หลับดีขึ้นด้วยคลื่นเสียง! แผ่นแปะอัลตราซาวนด์ เพิ่มเวลาช่วงหลับฝัน เสริมการทำงานของสมองวิทยาศาสตร์

หลับดีขึ้นด้วยคลื่นเสียง! แผ่นแปะอัลตราซาวนด์ เพิ่มเวลาช่วงหลับฝัน เสริมการทำงานของสมอง

นักวิทย์พัฒนา “แผ่นแปะอัลตราซาวนด์” กระตุ้นช่วงหลับฝัน แปะขนาดเล็กติดหน้าผากที่ใช้คลื่นเสียงความถี่สูง ส่งตรงเข้ากระตุ้นสมองส่วนลึกอย่างปลอดภัย ช่วยเพิ่มระยะเวลาการหลับฝัน (REM) ซึ่งเป็นช่วงสำคัญในการฟื้นฟูความจำและอารมณ์

21 พ.ย. 69|1 วันที่แล้ว
อ่านต่อ →
ใบไม้สังเคราะห์สร้างพลังงาน! เปลี่ยนน้ำทะเลปนเปื้อนเป็นก๊าซไฮโดรเจน พร้อมกำจัดสารพิษวิทยาศาสตร์

ใบไม้สังเคราะห์สร้างพลังงาน! เปลี่ยนน้ำทะเลปนเปื้อนเป็นก๊าซไฮโดรเจน พร้อมกำจัดสารพิษ

นักวิทยาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีนันยาง ประเทศสิงคโปร์ พัฒนา “ใบไม้สังเคราะห์” ผลิตไฮโดรเจนสะอาดจากน้ำทะเลพร้อมกำจัดสารพิษในคราวเดียว ได้รับแรงบันดาลใจมาจากใบไม้จริง

21 พ.ย. 69|1 วันที่แล้ว
อ่านต่อ →
Anthropic เข้าตลาดหุ้นวันแรก ส่งราคาซื้อขายพุ่งAI

Anthropic เข้าตลาดหุ้นวันแรก ส่งราคาซื้อขายพุ่ง

Anthropic จากผู้พัฒนา Claude สู่บริษัท AI ซึ่งก่อตั้งมาเพียง 5 ปี เข้าซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ Nasdaq เป็นวันแรก พร้อมสร้างความสนใจจากนักลงทุน หลังราคาหุ้นพุ่งขึ้นสูงสุด 38% และมูลค่าตลาด

20 พ.ย. 69|1 วันที่แล้ว
อ่านต่อ →