ข้ามไปยังเนื้อหาหลัก

มาตรฐานสากลทำอย่างไร? ระบบผลิตน้ำประปา ให้ปราศจากสารหนู

17 พ.ย. 695 นาที3 ชั่วโมงที่แล้ว

จากกรณีตรวจพบสารหนู (Arsenic) ปนเปื้อนในแม่น้ำในภาคเหนือ ด้วยความห่วงใยพี่น้องในพื้นที่ซึ่งได้รับผลกระทบในเรื่องดังกล่าว

Thai PBS Sci & Tech จึงขอนำระบบผลิตน้ำประปา ให้ปราศจากสารหนูมาตรฐานสากลทำอย่างไรมาเป็นความรู้ให้ได้ทราบ เพื่อเป็นอีกหนึ่งกระบอกเสียงผลิตน้ำประปาปลอดภัยให้พี่น้องประชาชนได้ใช้กัน

มาตรฐานสากลทำอย่างไร? ระบบผลิตน้ำประปา ให้ปราศจากสารหนู

7 ขั้นตอนการผลิตน้ำประปาของการประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.)

น้ำประปา เป็นน้ำที่ผ่านขบวนการต่าง ๆ มากมาย กว่าจะมาเป็นน้ำประปาให้แก่ประชาชน ได้นั้น มีขั้นตอนการผลิตหลายขั้นตอน และต้องมีการลงทุนสูงมาก ดังนี้

1. โรงสูบน้ำแรงต่ำสูบน้ำจากแหล่งน้ำดิบ

การสูบน้ำดิบจากแหล่งน้ำธรรมชาติหรือแหล่งน้ำอื่น ที่จัดหาหรือจัดเตรียมไว้ ซึ่งจะมีการตรวจสอบ วิเคราะห์และควบคุมคุณภาพของน้ำดิบอย่างสม่ำเสมอ

2. การใช้ สารส้ม, ปูนขาว และถังกวน

การปรับปรุงคุณภาพน้ำดิบ โดยการใส่สารส้มหรือปูนขาวเพื่อช่วยในการตกตะกอน และปรับค่าความเป็นกรด-ด่างของน้ำดิบ

3. ถังตกตะกอน

น้ำที่ผสมสารส้มหรือปูนขาวแล้ว จะไหลเข้าสู่ถังตกตะกอน เพื่อให้ตะกอนที่มีขนาดเล็กรวมตัวเป็นตะกอนขนาดใหญ่และตกลงสู่ก้นถัง จนได้น้ำที่มีความใสสะอาด

4. ถังกรอง

การกรองเพื่อกำจัดตะกอนหรือสิ่งปนเปื้อนที่มีขนาดเล็กมากอีกครั้ง โดยการกรองด้วยทรายกรองและกรวดกรอง เพื่อให้ได้น้ำที่มีความใสสะอาดอย่างแท้จริง

5. คลอรีน

ใส่คลอรีนลงในน้ำที่ผ่านการกรองแล้ว ในอัตราส่วนที่พอเหมาะเพื่อฆ่าเชื้อโรค แต่ไม่ก่อให้เกิดอันตรายต่อร่างกาย แล้วนำไปเก็บในถังน้ำใสเพื่อรอการสูบจ่าย

6. การควบคุมคุณภาพน้ำประปา

การควบคุมคุณภาพน้ำประปา กปภ. จะตรวจสอบและควบคุมคุณภาพน้ำประปาที่ผลิตอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้ได้น้ำประปาที่ใสสะอาด ปลอดภัย

7. หอถังสูง

การสูบจ่ายน้ำประปาโดยการปล่อยน้ำจากหอถังสูง หรือสูบอัดน้ำเข้าระบบท่อจ่ายน้ำเพื่อเพิ่มแรงดันน้ำ ทำให้ส่งน้ำไปได้ไกลและให้บริการแก่ประชาชนได้อย่างทั่วถึงมากขึ้น

มาตรฐานสากลทำอย่างไร? ระบบผลิตน้ำประปา ให้ปราศจากสารหนู

วิธีระบบผลิตน้ำประปาปราศจาก “สารหนู” ตามมาตรฐานสากล

ในเรื่องนี้ ดร.สนธิ คชวัฒน์ นักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ได้ให้ความรู้ไว้ว่า การผลิตน้ำประปาเพื่อกำจัดสารหนู (Arsenic) ให้ได้ความปลอดภัยสูงสุด ต้องอาศัยการทำงานร่วมกันเป็นลำดับขั้นตอน ตั้งแต่การดึงน้ำดิบ การปรับปรุงคุณภาพทางเคมี ไปจนถึงกระบวนการกรอง ซึ่งประกอบด้วย 4 ขั้นตอนหลัก ดังนี้

1. ขั้นตอนการปรับสภาพและเพิ่มการออกซิเดชัน

- การเปลี่ยนรูปสารหนู: เนื่องจากสารหนูในแหล่งน้ำธรรมชาติมักอยู่ในรูป As(III)) ซึ่งกำจัดออกได้ยาก จึงต้องเติมสารออกซิไดซ์ เช่น คลอรีน หรือด่างทับทิม เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างให้เป็น As(V)) ที่มีประจุลบ ทำให้จับตัวได้ง่ายขึ้น

- การควบคุมค่า pH: ปรับและควบคุมค่าความเป็นกรด-ด่าง ($\text{pH}$) ของน้ำให้อยู่ในช่วงประมาณ 6.5–7.5 เพื่อให้ปฏิกิริยาการจับตัวของสารเคมีในขั้นตอนถัดไปทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

2. ขั้นตอนการตกตะกอน

- การสร้างตะกอนขนาดเล็ก: เติมสารส้มหรือสารโพลีอลูมิเนียมคลอไรด์ (PAC) ลงในน้ำเพื่อสร้างประจุบวกสำหรับดึงดูดสารหนู (As(V)) และความขุ่นให้มารวมตัวกัน

- การกวนช้าเพื่อให้ตะกอนจับตัว (Flocculation): กวนน้ำอย่างช้า ๆ เพื่อให้ตะกอนขนาดเล็กเกาะกลุ่มรวมกันจนมีขนาดใหญ่และมีน้ำหนักมากพอที่จะจมตัวลงสู่ก้นถังตกตะกอน

มาตรฐานสากลทำอย่างไร? ระบบผลิตน้ำประปา ให้ปราศจากสารหนู

3. ขั้นตอนการกรองและดูดซับ

- การกรองผ่านชั้นทรายและสารกรองพิเศษ: ส่งน้ำใสส่วนบนผ่านถังกรองทรายเพื่อดักจับตะกอนที่ยังหลงเหลืออยู่ โดยมักเสริมด้วยสารกรองเฉพาะทางที่มีคุณสมบัติดูดซับสารหนูโดยเฉพาะ เช่น Ferric Hydroxide หรือ Activated Alumina

- การกรองด้วยเยื่อเมมเบรน: สำหรับระบบที่ต้องการความบริสุทธิ์สูง อาจใช้ระบบอาร์โอ (Reverse Osmosis) หรือนาโนฟิลเตรชัน (Nanofiltration) เพื่อกรองไอออนของสารหนูออกจากน้ำได้อย่างสมบูรณ์

4. ขั้นตอนการฆ่าเชื้อและจ่ายน้ำ (Disinfection & Distribution)

- การเติมคลอรีนฆ่าเชื้อโรค: เติมคลอรีนในปริมาณที่เหมาะสมก่อนส่งน้ำเข้าสู่ถังเก็บน้ำใส เพื่อกำจัดเชื้อโรคและคงเหลือคลอรีนอิสระไว้ป้องกันการปนเปื้อนภายในเส้นท่อ

- การตรวจสอบคุณภาพและสูบจ่าย: ตรวจวัดปริมาณสารหนูในน้ำให้ต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานสากลขององค์การอนามัยโลก (ไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร) ก่อนสูบจ่ายไปยังผู้ใช้น้ำ

หลักการสำคัญและแนวทางการนำไปใช้ หัวใจสำคัญของระบบนี้คือ "การเปลี่ยนรูปและดักจับ" โดยระบบจะไม่กำจัดสารหนูในสภาพเดิมโดยตรง แต่จะเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีให้จับตัวเป็นตะกอนได้ง่ายขึ้น แล้วจึงแยกออกจากน้ำด้วยการตกตะกอนและการกรองเฉพาะทาง การผสมผสานกระบวนการผลิตน้ำประปามาตรฐานเข้ากับการดูดซับสารหนูจะช่วยลดความเสี่ยงจากพิษสะสม ทำให้น้ำประปามีความปลอดภัยต่อการอุปโภคบริโภคตามมาตรฐานสากล

ทั้งนี้ สำหรับพื้นที่แม่สาย หากต้องการลดปริมาณสารหนูในน้ำประปาให้เหลือไม่เกิน 0.01 มิลลิกรัมต่อลิตร จำเป็นต้องดำเนินการตามขั้นตอนทั้งหมดข้างต้นเป็นอย่างน้อย

อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS

ที่มาข้อมูล: กปภ., ดร.สนธิ คชวัฒน์

“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech

เขียนโดย

"เซบา บาสตี้" นิสิตสาขาวิชาภาษาเพื่อการสร้างสรรค์งานสื่อสิ่งพิมพ์ ม.มหาสารคาม เจ้าหน้าที่เนื้อหาดิจิทัล สำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส คนทำงานด้านการเขียน : Specialist Contents / Journalist / Writer / Creative Copywriter / Proofreader Lover

บทความที่เกี่ยวข้อง

"เกาหลีใต้" ตรวจแว่นตาทุกคู่ผู้สอบเอนทรานซ์ หวั่นใช้แว่นตาอัจฉริยะโกงสอบAI

"เกาหลีใต้" ตรวจแว่นตาทุกคู่ผู้สอบเอนทรานซ์ หวั่นใช้แว่นตาอัจฉริยะโกงสอบ

แว่นตาอัจฉริยะก่อให้เกิดความกังวลไปทั่วโลก เนื่องจากสามารถนำไปใช้บันทึกภาพ วิดีโอ เสียง หรือข้อมูลได้ ล่าสุดเกิดเหตุโกงสอบขึ้นที่เกาหลีใต้ ส่งผลให้รัฐบาลออกมาตรการเข้มงวดในการสอบเข้ามหาวิทยาลัย

16 พ.ย. 69|22 ชั่วโมงที่แล้ว
อ่านต่อ →
งานวิจัยจาก Anthropic เผย AI สามารถชี้นำการตัดสินใจของนักวิเคราะห์ได้เกือบ 9 ใน 10 ครั้งAI

งานวิจัยจาก Anthropic เผย AI สามารถชี้นำการตัดสินใจของนักวิเคราะห์ได้เกือบ 9 ใน 10 ครั้ง

Anthropic ได้ทดลองเกี่ยวกับการตัดสินใจกับนักวิเคราะห์ข้อมูล 50 ราย พบว่า 86% ของการตัดสินใจตรงกับคำแนะนำของ Claude

15 พ.ย. 69|1 วันที่แล้ว
อ่านต่อ →
ทำไมไฟป่าอินโดฯ ดับยาก? เมื่อเอเชียอาคเนย์กำลังลุกเป็นไฟ จากผลกระทบของภาวะโลกเดือดสิ่งแวดล้อม

ทำไมไฟป่าอินโดฯ ดับยาก? เมื่อเอเชียอาคเนย์กำลังลุกเป็นไฟ จากผลกระทบของภาวะโลกเดือด

หนึ่งในปัญหาจากภัยแล้งในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้คือ ปัญหาไฟป่าและหมอกควันพิษจากประเทศอินโดนีเซียที่มักจะเป็นวิกฤตซ้ำซากที่ส่งผลกระทบข้ามพรมแดนไปถึงประเทศเพื่อนบ้าน

14 พ.ย. 69|2 วันที่แล้ว
อ่านต่อ →
จบแล้ว! Microsoft กู้ Outlook-Teams กลับมาใช้ได้ หลังล่มทั่วโลกนานกว่า 1 วันเทคโนโลยี

จบแล้ว! Microsoft กู้ Outlook-Teams กลับมาใช้ได้ หลังล่มทั่วโลกนานกว่า 1 วัน

Microsoft ประกาศกู้บริการกลับมาเป็นปกติแล้วเมื่อ 14 พ.ย. หลังเหตุขัดข้องเริ่มตั้งแต่ 13 พ.ย. ทำให้ผู้ใช้หลายร้อยล้านคนส่งอีเมลและประชุมออนไลน์ไม่ได้ หลายหน่วยงานหันพึ่งแฟกซ์-กระดาษแทน

14 พ.ย. 69|2 วันที่แล้ว
อ่านต่อ →