คาดปี 2026 เป็นปีร้อนที่สุด ไม่ก็อันดับ 2 ในประวัติศาสตร์ แต่ 96% ปี 2027 อาจร้อนกว่าปีนี้!

มีแนวโน้มสูงที่จะเป็นปีที่สองที่อุณหภูมิสูงขึ้นเกิน 1.5 องศาเซลเซียส นอกจากนี้ องค์กรตรวจสอบสภาพภูมิอากาศ Carbon Brief คาดว่าปี 2027 จะร้อนขึ้นกว่าเดิม โดยมีโอกาสถึง 96% ที่จะทำลายสถิติใหม่

ปี 2026 แทบจะแน่นอนแล้วว่าจะเป็นปีที่ร้อนที่สุดหรือร้อนเป็นอันดับสองในประวัติศาสตร์ และปีหน้าจะร้อนยิ่งกว่านี้อีก ตามการวิเคราะห์ข้อมูลอุณหภูมิโลกครั้งล่าสุดโดยองค์กรตรวจสอบสภาพภูมิอากาศ 3 หน่วยงานได้แก่ โครงการโคเปอร์นิคัส (Copernicus Programme), Carbon Brief และ Berkeley Earth

อุณหภูมิพื้นผิวทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อน โดยเส้นสีแดงแสดงบริเวณที่มีอุณหภูมิสูงกว่าค่าเฉลี่ย ภาพจาก NASA, JPL MUR SST

แม้ความแน่นอนจะแตกต่างกัน แต่ภาพรวมคล้ายกันว่าปีนี้จะร้อนที่สุด หรือร้อนที่สุดเป็นอันดับสอง

ปัจจุบัน มีหลายวิธีในการวัดอุณหภูมิโลก โดยแต่ละวิธีวิเคราะห์จะนำไปสู่การตัดสินใจที่แตกต่างกัน เช่น วิธีการประมาณอุณหภูมิในภูมิภาคที่มีข้อมูลการวัดไม่ครอบคลุม เช่น ทวีปแอนตาร์กติกา โดยจากการวิเคราะห์ของ Berkeley Earth พบว่ามีโอกาส 95% ที่ปีนี้จะเป็นปีที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์ ในขณะที่การวิเคราะห์ ERA5 ของ Copernicus ระบุว่าโอกาสอยู่ที่ประมาณ 20% แต่ก็ยังคาดการณ์ว่าปีที่ร้อนที่สุดเป็นอันดับสองนั้น “แทบจะแน่นอน”

ขณะที่ จากการนำค่าเฉลี่ยจากชุดข้อมูลหกชุดมาคำนวณ รวมถึงการบูรณาการการคาดการณ์และการวิเคราะห์ทางสถิติ Carbon Brief ได้ประเมินว่าปี 2026 มีโอกาส 67% ที่จะแซงหน้าปี 2024 ขึ้นเป็นปีที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์

Dr. Robert Rohde จาก Berkeley Earth กล่าวว่า ความแตกต่างส่วนหนึ่ง ขึ้นอยู่กับความแตกต่างเล็กน้อย (เศษ 1 ส่วน 100 ของ 1 องศา) ในการประเมินอุณหภูมิที่เพิ่มขึ้นตั้งแต่ต้นปีจนถึงปัจจุบัน รวมถึงอุณหภูมิสูงสุดเป็นประวัติการณ์ในปี 2024 ด้วย

สถานการณ์ที่คาดการณ์ไว้จากทุกการพยากรณ์คือ อุณหภูมิเฉลี่ยทั่วโลกในปีนี้จะสูงกว่าอุณหภูมิเฉลี่ยก่อนยุคอุตสาหกรรม 1.5 องศาเซลเซียส ซึ่งจะเป็นเพียงปีที่สองที่อุณหภูมิสูงกว่าเกณฑ์นี้ หลังจากปี 2024 ซึ่งมีอุณหภูมิเฉลี่ย 1.55 องศาเซลเซียสตามข้อมูลขององค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO)

เปรียบเทียบปี 2026 กับปีที่ร้อนที่สุดเป็นประวัติการณ์

องค์การอุตุนิยมวิทยาโลก (WMO) ได้เผยแพร่รายงานฉบับหนึ่ง ซึ่งระบุว่า อุณหภูมิเฉลี่ยของปี 2026 จนถึงเดือนกันยายนอยู่ที่ 1.47 องศาเซลเซียส และคาดว่าจะสูงขึ้นในช่วงสองเดือนสุดท้ายของปีเนื่องจากอิทธิพลของปรากฏการณ์เอลนีโญที่กำลังทำลายสถิติ แม้ว่าก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) และก๊าซเรือนกระจกอื่น ๆ จะเป็นสาเหตุหลักของการภาวะโลกร้อนในระยะยาว แต่ปรากฏการณ์เอลนีโญซึ่งเป็นช่วงที่อากาศอบอุ่นในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อนและปล่อยความร้อนจากมหาสมุทรสู่ชั้นบรรยากาศเป็นระยะ ๆ ก็มีผลกระทบทวีคูณในช่วงปีที่ปรากฏการณ์นี้เกิดขึ้น

Zeke Hausfather นักวิจัยด้านสภาพภูมิอากาศ กล่าวว่า ในเดือนกันยายน ที่ผ่านมา อุณหภูมิเฉลี่ยรายเดือนของผิวน้ำทะเลในบริเวณมหาสมุทรที่รู้จักกันในชื่อ Niño 3.4 ซึ่งเป็นตัวชี้วัดความรุนแรงของปรากฏการณ์เอลนีโญที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุด ได้สูงกว่าสถิติเดิมที่ 2.72 องศาเซลเซียสจากเดือนพฤศจิกายน ปี 2015 และยังคงสูงกว่าสถิตินั้นทุกวันนับตั้งแต่นั้นมา

ปรากฏการณ์เอลนีโญครั้งนี้พัฒนาอย่างรวดเร็วและส่งผลให้อุณหภูมิผิวน้ำทะเลสูงขึ้นอย่างน่าตกใจ นักวิทยาศาสตร์ไม่เคยเห็นปรากฏการณ์เช่นนี้มาก่อนในประวัติศาสตร์ และนี่อาจกลายเป็นปรากฏการณ์เอลนีโญที่รุนแรงที่สุดในรอบพันปีที่ผ่านมา

แบบจำลองการพยากรณ์เกือบทั้งหมดคาดการณ์ว่าปรากฏการณ์เอลนีโญจะถึงจุดสูงสุดในเดือนพฤศจิกายนหรือธันวาคม โดยอุณหภูมิจะอยู่ที่ประมาณ 4 องศาเซลเซียสหรือต่ำกว่านั้น ซึ่งจะสูงกว่าสถิติเดิมประมาณหนึ่งองศาฯ

และเนื่องจากอุณหภูมิโลกจะตามหลังจุดสูงสุดของปรากฏการณ์เอลนีโญประมาณสามเดือน นั่นหมายความว่าปี 2027 คาดว่าจะร้อนขึ้นอีก โดย Carbon Brief คาดการณ์ว่าอุณหภูมิจะสูงกว่าระดับก่อนยุคอุตสาหกรรมที่ 1.74 องศาเซลเซียส

เนื่องจากการคาดการณ์ดังกล่าวเป็นการมองไปข้างหน้าในระยะไกล จึงอยู่ในช่วงความไม่แน่นอนที่ค่อนข้างกว้าง แต่ทางองค์กรยังคงมั่นใจถึง 90% ว่าตัวเลขสุดท้ายจะอยู่ระหว่าง 1.54-1.95 องศาเซลเซียส เหนือระดับเฉลี่ยก่อนยุคอุตสาหกรรม

รายงาน “สถานการณ์สภาพภูมิอากาศ” ของ Carbon Brief ระบุว่า ปี 2027 มีโอกาส 96% ที่จะร้อนกว่าปีใด ๆ ในอดีต รวมถึงปี 2026 ด้วย และมีโอกาส 98% ที่อย่างน้อยหนึ่งปี ระหว่างปี 2026 หรือ 2027 จะทำลายสถิติใหม่

Dr. Robert Rohde กล่าวเพิ่มเติมว่า ปัญหาคือภาวะโลกร้อนที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วและทวีความรุนแรงขึ้น ซึ่งจะดำเนินต่อไป จนกว่าเราจะสามารถลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากฝีมือมนุษย์ได้อย่างมีนัยสำคัญ ตราบใดที่สถานการณ์เช่นนี้ยังคงดำเนินต่อไป คาดว่าจะมีสถิติใหม่เกิดขึ้นอีกมากมาย

คาดปี 2026 เป็นปีร้อนที่สุด ไม่ก็อันดับ 2 ในประวัติศาสตร์ แต่ 96% ปี 2027 อาจร้อนกว่าปีนี้!

อุณหภูมิยิ่งร้อนขึ้นเท่าไร ยิ่งส่งผลกระทบร้ายแรงตามเป็นเงา

จากรายงานล่าสุดของ WMO ได้มีการกล่าวถึงผลกระทบจากเหตุการณ์รุนแรงที่เกิดจากคลื่นความร้อนในปีนี้ต่อชีวิตและความเป็นอยู่ของผู้คน โดยมีการระบุว่า เฉพาะคลื่นความร้อนในยุโรปเพียงอย่างเดียว เป็นสาเหตุให้มีผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้นมากกว่า 30,000 คน และคาดว่าประชาชนในอินเดียประมาณ 146.5 ล้านคน ต้องเผชิญกับความร้อนจัดในเดือนเมษายน นอกจากนี้ คาดการณ์ว่าปีหน้าจะเกิดเหตุการณ์สภาพอากาศอันตรายมากขึ้นอันเนื่องมาจากปรากฏการณ์เอลนีโญด้วย

Zeke Hausfather กล่าวในประเด็นนี้ว่า คาดว่าผลกระทบที่น่ากังวลที่สุด คือการเปลี่ยนแปลงของปริมาณน้ำฝนในเขตร้อน ซึ่งเป็นผลกระทบที่รุนแรงและต่อเนื่องจากปรากฏการณ์เอลนีโญที่รุนแรง โดยรวมถึงปริมาณน้ำฝนที่ลดลงอย่างมาก เช่น ในอินโดนีเซีย หมู่เกาะชายฝั่งทะเลของประเทศฟิลิปปินส์ และแอฟริกาใต้ ภัยแล้งเหล่านี้ยังเชื่อมโยงกับไฟป่ารุนแรงในอินโดนีเซียและแอมะซอน ซึ่งส่งผลให้เกิดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและมลพิษทางอากาศตามมา

ขณะที่ รายงาน Lancet Countdown on Health and Climate Change ปี 2026 เมื่อเดือนตุลาคม ที่ผ่านมา ซึ่งจัดทำร่วมกับองค์การอนามัยโลก (WHO) ได้มีเรียกร้องให้มีการยอมรับอย่างเป็นทางการว่า การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศเป็น “ภาวะฉุกเฉินด้านสุขภาพระดับโลก”

แนวทางแก้ไขและรับมือวิกฤตโลกร้อน

แนวทางแก้ไขและรับมือวิกฤตโลกร้อน (หรือสภาวะโลกเดือด) ต้องอาศัยความร่วมมือในทุกระดับ ตั้งแต่ระดับบุคคล ชุมชน ไปจนถึงนโยบายระดับประเทศและระหว่างประเทศ โดยแบ่งแนวทางสำคัญออกเป็นดังนี้คือ

- เลิกใช้เชื้อเพลิงฟอสซิลและเร่งเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาด

- ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างจริงจัง

- หยุดการทำลายป่าและเพิ่มพื้นที่สีเขียว

- ลดการใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง หันมาใช้ถุงผ้า พกแก้วน้ำส่วนตัว และคัดแยกขยะเพื่อนำไปรีไซเคิล

- การปรับตัวต่อสภาพอากาศสุดขั้วในระดับเมืองและชุมชน โดยการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานรองรับคลื่นความร้อน ภัยแล้ง และน้ำท่วมฉับพลัน พร้อมวางระบบเตือนภัยล่วงหน้า

ทั้งนี้ ประเทศไทยได้ประกาศเป้าหมายมุ่งสู่ความเป็นกลางทางคาร์บอน (Carbon Neutrality) ภายในปี พ.ศ. 2593 และการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ภายในปี พ.ศ. 2608 โดยขับเคลื่อนผ่านแผนแม่บทและแผนปฏิบัติการด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในภาคพลังงาน คมนาคม อุตสาหกรรม ของเสีย และการเกษตร

ขณะที่ ความร่วมมือระดับนานาชาติ อย่างเช่น การประชุมสมัชชาประเทศภาคีอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ครั้งที่ 31 หรือ COP31 จัดขึ้นระหว่างวันที่ 9–20 พฤศจิกายนนี้ ที่เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี เพื่อเจรจาผลักดันให้ลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล สนับสนุนพลังงานสะอาด และจัดสรรเงินทุนช่วยเหลือประเทศกำลังพัฒนาในการเปลี่ยนผ่านและรับมือกับความเสียหายจากภัยพิบัติ คาดหวังว่าจะเกิดแนวทางปฏิบัติ เพื่อให้เห็นผลการแก้ปัญหาโลกร้อนอย่างเป็นรูปธรรม