โพสต์อ้าง WHO พบผู้ติดเชื้อ Hantavirus 149 คน แท้จริงคลิปถูกตัดต่อ บิดเบือนตัวเลข

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาของข่าวบิดเบือนจาก: Thread

ภาพบัญชี Thread แชร์วิดีโอ พร้อมข้อความระบุว่า “World Health Organization confirmed 149 new cases of Hantavirus. Here we go again.”

Thai PBS Verify พบบัญชี Threads แชร์วิดีโอ พร้อมข้อความระบุว่า 

“World Health Organization confirmed 149 new cases of Hantavirus. Here we go again.”  

เมื่อนำข้อความดังกล่าวมาแปลด้วย Google Translate ระบุว่า 

“องค์การอนามัยโลกยืนยันพบผู้ติดเชื้อฮันตาไวรัสรายใหม่ 149 คน นี่เรากำลังจะเกิดเหตุการณ์แบบเดิมอีกครั้งแล้ว” 

ซึ่งโพสต์ดังกล่าวมีการแสดงความคิดรู้สึก 70,000 ครั้ง และการแสดงความคิดเห็น 625 ข้อความ รวมทั้งมีการรีโพสต์ 1,700 ครั้ง มีการแชร์ไปกว่า 32,000 ครั้ง และถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 7 พ.ค. 69 

WHO พบผู้ติดเชื้อฮันตาไวรัสรายใหม่ 149 คนจริงหรือไม่ ? 

Thai PBS Verify ตรวสอบคลิปวิดีโอดังกล่าวด้วยเครื่องมือตรวจสอบเสียง AI เช่น Hiya Voice Protector และ Hive moderation พบว่าคลิปดังกล่าวไม่ได้ถูกสร้างจาก AI 

ภาพการตรวจสอบด้วยเครื่องมือ Hiya Voice Protector

ภาพการตรวจสอบด้วยเครื่องมือ Hive moderation

ต่อมา Thai PBS Verify ตรวจสอบด้วยการใช้คำสำคัญ ด้วยคำว่า “World Health Organization”  พบคลิปวิดีโอที่ชื่อ Media briefing on #hantavirus hosted by Dr Tedros ถูกเผยแพร่ในช่องยูทูบของ World Health Organization (WHO) เผยแพร่เมื่อวันที่ 7 พ.ค. 69 ซึ่งเป็นคลิปเดียวกันกับที่ปรากฎในโพสต์ของผู้ใช้ Threads ที่ชื่อ echoesofstreet

โดยมีเนื้อหาดังนี้ 

1. การระบาดบนเรือ

World Health Organization แถลงผ่าน Tedros Adhanom Ghebreyesus ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลก ถึงการพบคลัสเตอร์ผู้ป่วยโรคทางเดินหายใจรุนแรงบนเรือสำราญ MV Hondius ซึ่งเดินทางจากอาร์เจนตินาไปยัง Cape Verde

มีผู้ป่วยทั้งหมด 8 ราย เสียชีวิต 3 ราย โดย 5 รายยืนยันติดเชื้อ Hantavirus สายพันธุ์ Andes virus และอีก 3 รายอยู่ระหว่างสอบสวน

สายพันธุ์นี้แตกต่างจากชนิดอื่น เพราะสามารถติดต่อจาก “คนสู่คน” ได้ แต่จำกัดเฉพาะการสัมผัสใกล้ชิดเป็นเวลานาน เช่น คนในครอบครัวหรือผู้ดูแล

ลำดับผู้เสียชีวิต

• รายแรก: เริ่มป่วย 6 เม.ย. เสียชีวิตบนเรือ 11 เม.ย. 69
• รายที่สอง: ภรรยา เสียชีวิตระหว่างเดินทางไป Johannesburg วันที่ 26 เม.ย. 69
• รายที่สาม: เริ่มป่วย 28 เม.ย. เสียชีวิต 2 พ.ค. 69

การสอบสวนพบว่า ผู้ป่วยกลุ่มแรกอาจติดเชื้อจากการท่องเที่ยวดูนกในอเมริกาใต้ ซึ่งมีโอกาสสัมผัสสัตว์ฟันแทะพาหะ

WHO ประเมินว่า “ความเสี่ยงต่อสาธารณะยังอยู่ในระดับต่ำ”

2. การดูแลผู้ป่วยและควบคุมโรค

ผู้ป่วยถูกส่งไปรักษาในหลายประเทศ เช่น แอฟริกาใต้ เนเธอร์แลนด์ เยอรมนี และสวิตเซอร์แลนด์

Spain อนุญาตให้เรือเข้าเทียบท่าที่ Canary Islands ด้วยเหตุผลด้านมนุษยธรรม โดย WHO ยืนยันว่าความเสี่ยงต่อประชาชนในพื้นที่ต่ำมาก

มาตรการบนเรือ:

• ให้ผู้โดยสารอยู่ในห้องพัก
• สวมหน้ากากเมื่อออกจากห้อง
• แยกกักผู้มีอาการทันที
• มีการฆ่าเชื้ออย่างต่อเนื่อง

3. ไม่ใช่การระบาดใหญ่แบบโควิด

WHO ย้ำว่าเหตุการณ์นี้ ไม่ใช่การเริ่มต้นของโรคระบาดใหญ่ แบบ COVID-19

เนื่องจาก:

• ไม่แพร่ทางอากาศแบบง่าย
• ต้องสัมผัสใกล้ชิดมากจึงติดได้
• เป็นเพียงคลัสเตอร์ในพื้นที่ปิด

ลักษณะใกล้เคียงเหตุการณ์ในอาร์เจนตินาช่วงปี 2018–2019 ที่มีผู้ติดเชื้อจำกัด

4. การติดตามผู้สัมผัส

ระยะฟักตัวของเชื้อยาวได้ถึง 6 สัปดาห์ (42 วัน)

ผู้สัมผัสจึงต้อง:

• เฝ้าระวังอาการอย่างใกล้ชิด
• ไม่จำเป็นต้องกักตัวเข้มงวดตลอดเวลา

มีการติดตามผู้โดยสารร่วมเที่ยวบินและบุคลากรทางการแพทย์ โดยผลตรวจยังไม่พบผู้ติดเชื้อเพิ่ม

WHO ยังแจ้งเตือน 12 ประเทศที่มีผู้โดยสารลงจากเรือ เพื่อเตรียมมาตรการรองรับ

5. ความร่วมมือระหว่างประเทศ

แม้ United States จะมีประเด็นกับ WHO แต่ยังคงร่วมมือกับ Centers for Disease Control and Prevention อย่างใกล้ชิดในการแลกเปลี่ยนข้อมูลและควบคุมโรค

6. การรักษาและวัคซีน

ปัจจุบันยัง:

• ไม่มียาต้านไวรัสเฉพาะ
• ไม่มีวัคซีนที่ได้รับการรับรอง

แนวทางหลักคือ:

• การรักษาประคับประคอง
• การดูแลในห้อง ICU อย่างรวดเร็ว

สำหรับเนื้อหาในคลิปทีมีการโพสต์ ถูกตัดตอนมาจากคลิปเต็ม Media briefing on #hantavirus hosted by Dr Tedros ในท่อนที่กล่าวว่า 

“Given the incubation period of the Andes virus, which can be up to six weeks, it’s possible that more cases may be reported. While this is a serious incident, WHO assesses the public health risk as low.

It also shows why the international health regulations exist and how they work. WHO is working with multiple governments and partners on the response under those regulations. Our priorities are to ensure the affected patients receive care, that the remaining passengers on the ship are kept safe and treated with dignity, and to prevent any further spread of the virus.” ในนาทีที่ 07.17- 08.21 

เมื่อนำมาแปลเป็นภาษาไทยโดยใช้ Google Translate ระบุว่า 

“เนื่องจากระยะฟักตัวของไวรัส อาจจะนานถึง 6 สัปดาห์ จึงมีความเป็นไปได้ว่า อาจมีรายงานผู้ติดเชื้อมากกว่า แม้ว่านี่จะเป็นเหตุการณ์ร้ายแรง แต่องค์การอนามัยโลกประเมินว่า ความเสี่ยงต่อสุขภาพ ของประชาชนอยู่ในระดับต่ำ นอกจากนี้ยังแสดงให้เห็นถึงเหตุผลที่ต้องมีกฎระเบียบ ด้านสุขภาพระหว่างประเทศ และวิธีการทำงานของกฎระเบียบเหล่านั้น องค์การอนามัยโลกกำลังทำงานร่วมกับรัฐบาลและพันธมิตรหลายฝ่ายในการตอบสนองภายใต้กฎระเบียบเหล่านี้  เราให้ความสำคัญเป้นอันดับแรกของการดูแลผู้ป่วยที่ได้รับผลกระทบ ให้ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม รักษาความปลออดภัยและให้เกียรติผู้โดยสารที่เหลืออยู่บนเรือ และป้องกันการแพร่กระจายของไวรัสเพิ่มเติม”

ภาพเปรียบเทียบคลิปในโพสต์ (ซ้าย) และภาพจากยูทูบ World Health Organization (WHO) (ขวา)

สถานการณ์ปัจจุบันเป็นอย่างไร ?

รายงานจาก World Health Organization ระบุว่า พบผู้ติดเชื้อ Hantavirus อย่างน้อย 5 ราย ที่เชื่อมโยงกับเหตุผู้เสียชีวิตบนเรือสำราญในมหาสมุทรแอตแลนติก และยังมีผู้ป่วยต้องสงสัยอีก 3 ราย รวมทั้งหมด 8 ราย เสียชีวิตแล้ว 3 ราย แม้จะเป็นเหตุการณ์ที่น่ากังวล แต่ WHO ประเมินว่าความเสี่ยงต่อประชาชนโดยรวมยังอยู่ในระดับต่ำ เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นบนเรือสำราญ Hondius ที่กำลังเดินทางจาก Cape Verde ไปยังเกาะเตเนรีเฟของสเปน โดย Tedros Adhanom Ghebreyesus เปิดเผยว่า ได้รับแจ้งจากสหราชอาณาจักรเกี่ยวกับผู้โดยสารกลุ่มหนึ่งที่มีอาการป่วยทางเดินหายใจรุนแรงบนเรือลำดังกล่าว

เชื้อที่พบคือสายพันธุ์ Andes virus ซึ่งพบในแถบลาตินอเมริกา และมีลักษณะพิเศษคือสามารถติดต่อจากคนสู่คนได้ในวงจำกัด ต่างจากฮันตาไวรัสทั่วไปที่มักติดจากสัตว์ฟันแทะ เช่น หนู ผ่านการสัมผัสสารคัดหลั่ง โดยการติดจากคนสู่คนมักเกิดเมื่อมีการใกล้ชิดกันเป็นเวลานาน เช่น คนในครอบครัว คู่รัก หรือบุคลากรทางการแพทย์

สำหรับผู้เสียชีวิต รายแรกเป็นชายที่เริ่มมีอาการวันที่ 6 เมษายน และเสียชีวิตในอีก 5 วันถัดมา โดยช่วงแรกยังไม่ตรวจพบเชื้อเพราะอาการคล้ายโรคอื่น ต่อมาภรรยาของเขาซึ่งลงจากเรือที่เกาะเซนต์เฮเลนาเริ่มมีอาการและเสียชีวิตในวันที่ 25 เมษายน ส่วนผู้เสียชีวิตรายที่สามเป็นผู้หญิงที่เริ่มป่วยช่วงปลายเดือนเมษายนและเสียชีวิตภายในหนึ่งสัปดาห์

WHO ระบุว่า ระยะฟักตัวของเชื้ออาจนานถึง 6 สัปดาห์ ทำให้ยังมีโอกาสพบผู้ป่วยเพิ่มในช่วงนี้ ก่อนขึ้นเรือ ผู้เสียชีวิตสองรายแรกเคยเดินทางไปดูนกใน Chile Argentina และ Uruguay ซึ่งเป็นพื้นที่ที่พบสัตว์ฟันแทะพาหะของโรค จึงคาดว่าอาจเป็นจุดที่ได้รับเชื้อ

ขณะเดียวกัน WHO ได้แจ้งเตือนไปยัง 12 ประเทศที่มีพลเมืองลงจากเรือที่เกาะเซนต์เฮเลนา ให้เฝ้าระวังอาการอย่างใกล้ชิด โดยย้ำว่าสถานการณ์นี้ยังควบคุมได้ และไม่ใช่การระบาดใหญ่ แต่ยังต้องติดตามอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากอาจมีผู้ป่วยเพิ่มขึ้นในช่วงระยะฟักตัวของโรค

เรื่องจริงเป็นอย่างไร ? 

Thai PBS Verify ตรวนสอบโพสต์ดังกล่าวด้วยเครื่องมือตรวจสอบเสียง AI และการค้นหาคำสำคัญไม่พบหลักฐานว่า World Health Organization รายงาน “ผู้ติดเชื้อฮันตาไวรัสรายใหม่ 149 คน” ตามที่ถูกกล่าวอ้างในคลิปไวรัล

ข้อมูลที่ถูกต้องคือ WHO รายงานเพียง “คลัสเตอร์ผู้ป่วยบนเรือสำราญ” จำนวน 8 ราย แบ่งเป็นผู้ติดเชื้อยืนยัน 5 ราย และผู้ต้องสงสัย 3 ราย โดยมีผู้เสียชีวิต 3 ราย ซึ่งเกี่ยวข้องกับเชื้อ Hantavirus สายพันธุ์ Andes virus เท่านั้น

นอกจากนี้ คลิปที่ถูกแชร์นั้นเป็นการ ตัดต่อบางช่วงจากการแถลงของ WHO ทำให้เกิดความเข้าใจผิดว่าเป็นการระบาดขนาดใหญ่ ทั้งที่เนื้อหาจริงกล่าวถึง “ความเป็นไปได้ที่จะพบผู้ป่วยเพิ่ม” เนื่องจากระยะฟักตัวของโรคอาจยาวถึง 6 สัปดาห์ ไม่ได้หมายความว่ามีผู้ติดเชื้อเพิ่มขึ้นหลักร้อยแต่อย่างใด

WHO ยังย้ำว่า เหตุการณ์นี้เป็นเพียงการระบาดในวงจำกัดบนเรือสำราญ ไม่ใช่โรคระบาดใหญ่แบบ COVID-19 และความเสี่ยงต่อสาธารณสุขโดยรวมยังอยู่ในระดับต่ำ