คลิปอ้าง “อิหร่านถล่มกรุงเทลอาวีฟ” แท้จริงเหตุแผ่นดินไหวในตุรกีปี 66

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาของข่าวปลอมจาก: Threads
ภาพบันทึกหน้าจอแสดงโพสต์อ้าง อิหร่านตอบโต้! เทลอาวีฟกลายเป็นเมืองร้าง
Thai PBS Verify พบโพสต์จากผู้ใช้บัญชี Threads ที่ชื่อ socraticvibes โพสต์คลิปสถานที่แห่งหนึ่งในสภาพพังเสียหาย โดยคลิปดังกล่าวระบุข้อความว่า
BREAKING Iran retaliates. Tel Aviv has just become a ghost town.See the scale of the destruction.
เมื่อนำมาแปลด้วย Google Translate จะได้ข้อความว่า
ด่วน! อิหร่านตอบโต้! เทลอาวีฟกลายเป็นเมืองร้างไปแล้ว ดูความเสียหายที่เกิดขึ้นได้ที่นี่
โพสต์ดังกล่าวถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 27 พ.ค. 69 ทำให้มียอดผู้เข้าชมไปกว่า 71,100 ครั้ง รวมถึงรีโพสต์นี้อีกกว่า 300 ครั้งอีกด้วย
คลิปอิหร่านโจมตีกรุงเทลอาวีฟจริงหรือไม่ ?
Thai PBS Verify นำภาพบันทึกหน้าจอของวิดีโอดังกล่าวไปตรวจสอบผ่าน Google Lens พบภาพดังกล่าวไปตรงกับเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในตุรกี
ภาพบันทึกหน้าจอแสดงคลิปอ้างอิหร่านตอบโต้กรุงเทลอาวีฟ (ซ้าย) เปรียบเทียบกับ เหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในตุรกี (ขวา)
โดยคลิปดังกล่าวถูกเผยแพร่โดยผู้ใช้บัญชี X ที่ชื่อ journoturk ซึ่งเป็นสื่อของตุรกี ได้โพสต์คลิปเหตุการณ์เดียวกันนี้ไว้ตั้งแต่เมื่อวันที่ 6 ก.พ. 66 พร้อมระบุข้อความว่า
The result of the powerful earthquake comes to light in this video from #Kahramanmaras, the epicenter of the magnitude 7.8 #eartquake in Turkey.
#eartquake #TurkeyEarthquake
เมื่อนำมาแปลด้วย Google Translate จะได้ข้อความว่า
วิดีโอนี้แสดงให้เห็นถึงผลกระทบจากแผ่นดินไหวรุนแรงจาก#Kahramanmarasซึ่งเป็นศูนย์กลางของแผ่นดินไหวขนาด 7.8 ในตุรกี #แผ่นดินไหว #แผ่นดินไหวตุรกี
นอกจากนี้เมื่อเรานำเอาคำสำคัญ โดยเฉพาะชื่อจังหวัดคาห์รามานมารัส (Kahramanmaras) มาตรวจสอบผ่าน Google Search พบข้อมูลจาก Thai PBS ยืนยันว่า เกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาด 7.8 ทางตะวันออกเฉียงใต้ของตุรกีจริง โดยแรงสั่นสะเทือนสามารถรับรู้ได้ถึงซีเรียและเลบานอน และมีรายงานผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 10 คน อาคาร-บ้านพังเสียหายอีกจำนวนมาก
Thai PBS รายงานข่าวเหตุการณ์แผ่นดินไหว ขนาด 7.8 ทางตะวันออกเฉียงใต้ของตุรกี
นอกจากนี้เมื่อนำภาพนิ่งในคลิปมาเปรียบเทียบกับแผ่นที่ Google Maps ทำให้ยืนยันได้ว่า สถานที่เกิดเหตุ คือ คาห์รามานมารัส ของตุรกี ไม่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ในกรุงเทวอาวีฟ ของอิสราเอล แต่อย่างใด
ภาพจากโพสต์อ้างอิหร่านตอบโต้เทลอาวีฟ (ซ้าย) เปรียบเทียบกับ ภาพจาก Google Street View จังหวัดคาห์รามานมารัส ตุรกี (ขวา)
แผนที่จริงของสถานที่ดังกล่าว
เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?
จากกรณีที่บัญชี Threads ชื่อ “socraticvibes” ได้เผยแพร่คลิปวิดีโอ (เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม 2569) แสดงภาพซากปรักหักพังของอาคารและเมืองที่พังเสียหายอย่างหนัก พร้อมระบุข้อความชวนช็อกว่า “ด่วน! อิหร่านแก้แค้นแล้ว เทลอาวีฟกลายเป็นเมืองร้าง” จนมียอดผู้เข้าชมพุ่งสูงกว่า 71,100 ครั้งนั้น “ข้อเท็จจริงคือ ข้อมูลและคลิปวิดีโอดังกล่าวเป็นข่าวปลอม 100%” โดยเรื่องจริงมีรายละเอียด ดังนี้
-
เป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติไม่ใช่สงคราม: ภาพความเสียหายยับเยินในคลิปไม่ได้เกิดจากการโจมตีด้วยอาวุธ ขีปนาวุธ หรือโดรนของอิหร่าน แต่เกิดจากเหตุการณ์ “แผ่นดินไหวครั้งใหญ่”
-
เป็นเหตุการณ์เก่าเมื่อปี พ.ศ. 2566 (3 ปีที่แล้ว): คลิปนี้เป็นบันทึกเหตุการณ์แผ่นดินไหวรุนแรงขนาด 7.8 ที่เกิดขึ้นตั้งแต่วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2566 * สถานที่เกิดเหตุคือประเทศตุรกี ไม่ใช่อิสราเอล: ศูนย์กลางของเหตุการณ์ในคลิปอยู่ที่จังหวัด คาห์รามานมารัส (Kahramanmaras) ประเทศตุรกี ซึ่งพังเสียหายจากแผ่นดินไหวครั้งนั้น และมีรายงานว่าแรงสั่นสะเทือนรับรู้ได้ไกลถึงซีเรียและเลบานอน ไม่มีความเกี่ยวข้องใด ๆ กับกรุงเทลอาวีฟ ประเทศอิสราเอลตามที่กล่าวอ้าง
กระบวนการตรวจสอบ
-
สืบค้นที่มาของภาพย้อนกลับ (Reverse Image Search): ทีมข่าวได้นำภาพบันทึกหน้าจอจากวิดีโอต้องสงสัยไปสืบค้นผ่าน Google Lens พบว่าภาพความเสียหายดังกล่าวไปตรงกับคลิปที่โพสต์โดยบัญชี X ชื่อ “journoturk” ซึ่งเป็นสื่อของตุรกี ที่ได้รายงานข่าวเหตุการณ์แผ่นดินไหวขนาด 7.8 ในพื้นที่จังหวัดคาห์รามานมารัส ประเทศตุรกี เอาไว้ตั้งแต่วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2566
-
สอบทานคำสำคัญร่วมกับฐานข้อมูลข่าว (Keyword Search): เมื่อนำคำสำคัญอย่างชื่อจังหวัด “Kahramanmaras” มาค้นหาเพิ่มเติม พบรายงานข่าวเก่าของ Thai PBS ยืนยันตรงกันว่าเกิดเหตุแผ่นดินไหวรุนแรงในพื้นที่ดังกล่าวจริง ส่งผลให้อาคารบ้านเรือนพังทลายจำนวนมาก
-
พิสูจน์ทราบพิกัดสถานที่ (Geolocation): เมื่อนำภาพนิ่งภายในคลิปไปเปรียบเทียบเชิงลึกกับสภาพแวดล้อมบน Google Maps ผลลัพธ์ยืนยันชัดเจนว่าสถานที่ในวิดีโอคือ จังหวัดคาห์รามานมารัส ของประเทศตุรกี ยืนยันได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ว่าเป็นการบิดเบือนข้อมูลสถานที่
ผลกระทบของข้อมูลเท็จนี้
-
สร้างความตื่นตระหนกและข่าวลือสงครามในวงกว้าง: การนำภาพความเสียหายจากภัยพิบัติระดับชาติที่มีผู้สูญเสียจำนวนมาก มาเคลมว่าเป็นผลจากการโจมตีทางทหาร เป็นการเจตนาปั่นกระแสข่าวลือสงคราม (War Propaganda) เพื่อสร้างความหวาดกลัวให้กับผู้คนทั่วโลก
-
ฉวยโอกาสเรียกยอดไลก์และผู้ติดตาม (Clickbait): โพสต์นี้มีผู้เข้าชมสูงถึง 71,100 ครั้ง และแชร์ต่ออีกกว่า 300 ครั้ง แสดงให้เห็นว่า ข่าวปลอมที่ใช้คำเร้าอารมณ์และภาพที่น่ากลัวมักจะดึงดูดความสนใจจากอัลกอริทึมของแพลตฟอร์มได้ดี ทำให้บัญชีผู้ปล่อยข่าวปลอมได้รับความนิยมและยอดการมองเห็นเพิ่มขึ้นจากข้อมูลเท็จ
-
บิดเบือนสถานการณ์ความมั่นคงในตะวันออกกลาง: ข้อมูลเท็จลักษณะนี้ส่งผลกระทบต่อการรับรู้ข่าวสารของประชาชน ทำให้เกิดความเข้าใจผิดเกี่ยวกับขีดความสามารถทางทหารและความรุนแรงในพื้นที่ความขัดแย้ง ซึ่งอาจนำไปสู่ความขัดแย้งที่ขยายตัวในโลกออนไลน์
ข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?
-
เช็กสำนักข่าวที่เป็นทางการก่อนเชื่อ: หากเกิดเหตุการณ์ใหญ่ขนาด “เมืองหลวงของประเทศหนึ่งกลายเป็นเมืองร้าง” สื่อหลักระดับโลกและในไทยจะต้องประโคมข่าวด่วน (Breaking News) ตลอด 24 ชั่วโมง หากมีเพียงโพสต์ลอย ๆ บน Threads หรือ X ให้ประเมินไว้ก่อนว่าเป็นข่าวปลอม
-
หัดใช้การค้นหาด้วยภาพ: เมื่อเห็นคลิปเมืองถล่มหรือภาพซากปรักหักพังที่ดูน่ากลัว ให้ลองแคปหน้าจอแล้วกดปุ่มค้นหาด้วย Google Lens ในสมาร์ตโฟนของตัวเอง บ่อยครั้งคุณจะพบว่ามันเป็นภาพภัยพิบัติหรืออุบัติเหตุเก่าในอดีตที่ถูกนำมาเล่าใหม่
-
สังเกตคำอ้างที่เกินจริง: โพสต์ที่จงใจใช้คำพิมพ์ใหญ่ทั้งหมด เช่น “BREAKING”, “WATCH THIS” หรือคำที่กระตุ้นให้เกิดความตื่นตระหนก มักมีแนวโน้มเป็นข่าวปลอมประเภทดักควาย (Clickbait) หรือเพื่อผลประโยชน์ทางการเมือง
-
อย่ากดแชร์และช่วยกันรีพอร์ต (Report): เมื่อทราบแล้วว่าเป็นข้อมูลเท็จ ห้ามส่งต่อหรือคอมเมนต์เพื่อเพิ่มยอดการมองเห็น (Engagement) ให้โพสต์นั้นเด็ดขาด และควรใช้ฟังก์ชัน “รายงานโพสต์” บน Threads ทันที เพื่อให้ระบบลบข้อมูลที่บิดเบือนออกจากสารบบ
บทความที่เกี่ยวข้อง

บทความที่ได้รับความนิยม











