เพจข่าวออนไลน์แชร์คลิปวงจรปิดสุดระทึกเหตุโคลนถล่มเนปาล ! พบที่แท้คลิป AI หลอกคลิก
Thai PBS Verify พบที่มาของข่าวปลอมจาก: Facebook
คลิปปลอมที่ทำการตรวจสอบ
Thai PBS Verify พบโพสต์ของผู้ใช้บัญชี Facebook ที่ชื่อ ข่าวทันกระแส จับตาบ้านเมือง โพสต์คลิปเหตุการณ์โคลนถล่ม พร้อมข้อความระบุว่า
ภาพจากกล้อง CCTV น้ำท่วมเนปาล ที่เกิดจาก การพังทลายของธารน้ำแข็งและดินถล่มขนาดมหึมาบนเทือกเขาหิมาลัย Watching this CCTV footage of the horrific flood on August 26 breaks the heart, seeing how everything was swept away in an instant 💔 #NepalFlood #น้ําท่วมเนปาล #NepalFlooding #nepal
โพสต์ดังกล่าวถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 29 ส.ค. 69 ที่ผ่านมา โดยโพสต์ดังกล่าวมีผู้เข้าชมกว่า 12,000 ครั้ง รวมถึงถูกแชร์ถึง 76 ครั้งอีกด้วย ซึ่งผู้ที่เข้ามาแสดงความคิดเห็นส่วนใหญ่เชื่อว่า คลิปดังกล่าวเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง
การแสดงความคิดเห็นของผู้ชมคลิปส่วนใหญ่เชื่อว่าเรื่องดังกล่าวเป็นเรื่องจริง
คลิปที่ทำการตรวจสอบ
บัญชีนี้เชื่อถือได้หรือไม่ ?
จากการตรวจสอบพบว่า บัญชีดังกล่าวปัจจุบันมีผู้ติดตามถึง 60,000 คน ที่ผ่านมาเคยเปลี่ยนชื่อมาแล้ว 3 ครั้ง โดยเพจที่โพสต์คลิปนี้ถูกสร้างมาตั้งแต่ปี 2565 และเคยเป็นเพจขายเฉาก๊วยมาก่อน โดยใช้ชื่อว่า เฉาก๊วย นายทำถูก เฉาก๊วยแท้ๆ 100% ก่อนที่จะเปลี่ยนมารายงานข่าวต่าง ๆ เมื่อวันที่ 24 ส.ค. 69 ที่ผ่านมา
นโยบายความโปร่งใสของเพจ
คลิปโคลนถล่มหมู่บ้านในเนปาลจริงหรือไม่ ?
เรานำคลิปดังกล่าวไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI จาก Hive Moderation ผลการตรวจสอบพบว่า คลิปดังกล่าวมีโอกาสถูกสร้างจาก AI อยู่ที่ 33%
ผลการตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI
อย่างไรก็ตามเมื่อนำภาพบันทึกหน้าจอจากคลิปดังกล่าวมาทำการขยายด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพของ InVID-WeVerify พบจุดสังเกต โดยเฉพาะคนที่อยู่ในคลิป ที่สามารถวิ่งทะลุแนวรั้วกั้นขอบทางออกไปอย่างผิดปกติในนาทีที่ 00.08 น. ของคลิป
ภาพบันทึกการขยายภาพด้วย InVID-WeVerify
ขณะที่คลิปในฉากที่สอง เรานำคลิปดังกล่าวไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI จาก Hive Moderation ผลการตรวจสอบพบว่า คลิปดังกล่าวมีโอกาสถูกสร้างจาก AI อยู่ที่ 93.3%
ผลการตรวจสอบภาพ AI ด้วย Hive Moderation
ส่วนฉากที่สามของคลิป หากสังเกตที่รถคันสีขาวในคลิปจะพบว่า ในนาทีที่ 01.06 น. รถคันสีขาวในคลิป เมื่อถูกน้ำพัดกลับทะลุลงพื้นที่ไปอย่างผิดปกติ
ความผิดปกติที่พบในคลิป
จากข้อมูลทั้งหมดจึงสรุปได้ว่า คลิปดังกล่าวเป็นเพียงคลิป AI ที่สร้างมาเพื่อเรียกยอดคลิก ยอดไลก์เพียงเท่านั้น
เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?
จากกรณีที่เพจเฟซบุ๊กชื่อ “ข่าวทันกระแส จับตาบ้านเมือง” ได้โพสต์คลิปวิดีโอ (เมื่อวันที่ 29 ส.ค. 69) อ้างว่าเป็นภาพจากกล้องวงจรปิด (CCTV) บันทึกเหตุการณ์น้ำท่วมฉับพลันและมวลโคลนถล่มในเนปาล จากการพังทลายของธารน้ำแข็งบนเทือกเขาหิมาลัย จนมียอดเข้าชมกว่า 12,000 ครั้ง นั้น “ข้อเท็จจริงคือ คลิปดังกล่าวก่อขึ้นจาก AI ทั้งหมด และเพจดังกล่าวมิใช่เพจข่าวที่น่าเชื่อถือ” โดยมีรายละเอียดเรื่องจริงดังนี้
-
คลิปวิดีโอเป็น AI สังเคราะห์ทั้งหมด: วิดีโอชุดนี้เกิดจากการใช้โปรแกรม Gen-AI สังเคราะห์ภาพเคลื่อนไหวขึ้นมาเพื่อเลียนแบบมุมกล้องวงจรปิด โดยพบจุดบกพร่องทางกายภาพชัดเจน เช่น คนวิ่งทะลุแนวรั้วกั้นขอบทาง (นาที 00.08 และ 00.16) และรถสีขาวจมทะลุลงไปในพื้นดินอย่างผิดธรรมชาติ (นาที 01.06)
-
เพจข่าวปลอมแปลงตัวมาจาก “เพจขายเฉาก๊วย”: จากการตรวจสอบประวัติเพจ พบว่าเพจนี้ถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ปี 2565 ในชื่อ “เฉาก๊วย นายทำถูก เฉาก๊วยแท้ๆ 100%” ก่อนจะเคยเปลี่ยนชื่อมาแล้ว 3 ครั้ง และเพิ่งเปลี่ยนชื่อมาเป็นเพจข่าวเมื่อวันที่ 24 ส.ค. 69 (ก่อนลงคลิปปลอมเพียง 5 วัน) เพื่อเปลี่ยนคอนเทนต์มาปั่นข่าวลวงเรียกยอดคลิกและยอดไลก์
กระบวนการตรวจสอบ
-
ตรวจสอบความโปร่งใสของเพจ (Page Transparency Check): เช็กประวัติการเปลี่ยนชื่อเพจ (Page History) บน Facebook พบว่าเดิมทีเป็นเพจธุรกิจขายเฉาก๊วย และเพิ่งเปลี่ยนชื่อเป็นเพจข่าวออนไลน์เพื่อเรียกยอดการมองเห็น (Engagement)
-
สแกนสื่อสังเคราะห์ AI (AI Detection Tools): ส่งวิดีโอเข้าวิเคราะห์ผ่าน Hive Moderation พบว่าในฉากที่สองมีดัชนีสร้างด้วย AI สูงถึง 93.3%
-
ตรวจสอบจุดผิดพลาดของ AI: วิเคราะห์ภาพทีละเฟรมโดยใช้ InVID-WeVerify ขยายสแกนภาพ พบว่า จุดบกพร่องทางกายภาพชัดเจนโดยเฉพาะคนวิ่งในคลิปที่วิ่งทะลุแนวรั้วกั้นขอบทาง และภาพรถตู้ที่จมหายทะลุลงไปใต้พื้นดิน
ผลกระทบของข้อมูลเท็จนี้
-
หลอกลวงสาธารณชนด้วยบัญชีสวมรอย: การนำ “เพจขายสินค้าเดิม” มาเปลี่ยนชื่อเป็นเพจรายงานข่าว แล้วนำคลิป AI มาอ้างว่าเป็น “กล้อง CCTV” เป็นการตั้งใจหลอกลวงประชาชนเพื่อสร้างฐานผู้ติดตามโดยไม่คำนึงถึงจริยธรรมสื่อ
-
สร้างความตื่นตระหนกหลอกลวงซ้ำเติมภัยพิบัติ: การนำภาพที่สร้างด้วย AI มาสวมรอยเป็นเหตุการณ์จริง ทำให้ผู้รับสารเกิดความหวาดกลัวและเข้าใจผิดเกี่ยวกับความรุนแรงของสถานการณ์ในเนปาล
-
ทำลายความไว้วางใจต่อการรับรู้ข่าวสาร: ปรากฏการณ์เพจเฉาก๊วยเปลี่ยนเป็นเพจข่าวปล่อยคลิป AI สะท้อนว่าโลกออนไลน์เต็มไปด้วยเพจสร้างคอนเทนต์ขยะ (Spam/Clickbait Page) ที่ลดทอนคุณค่าของข่าวสารจริง
ข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?
เพื่อป้องกันไม่ให้ตกเป็นเหยื่อของ “เพจข่าวปลอม” และคลิปวิดีโอ AI ควรปฏิบัติตามแนวทางต่อไปนี้
-
กดดู “ความโปร่งใสของเพจ” (Page Transparency): ก่อนจะเชื่อข่าวจากเพจแปลก ๆ ให้กดเข้าไปที่ชื่อของเพจนั้น แล้วเช็กประวัติการเปลี่ยนชื่อ หากพบว่าเคยเป็นเพจขายของ หรือเปลี่ยนชื่อบ่อย ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นเพจปั่นยอดวิว
-
สังเกตความผิดธรรมชาติในคลิปวิดีโอ (AI Glitch): วิดีโอ AI มักมีจุดหลุดเรื่องกฎฟิสิกส์ ให้สังเกตคนเดินทะลุสิ่งกีดขวาง วัตถุจมหายลงไปในพื้น หรือสายน้ำที่หยุดนิ่ง
-
อย่าเชื่อคำอ้างว่า “ภาพจากกล้อง CCTV”: คำว่า CCTV มักถูกนำมาใช้เป็นคีย์เวิร์ดสร้างความน่าเชื่อถือเท็จ หากไม่มีชื่อหน่วยงานหรือพิกัดกล้องระบุชัดเจน ให้ระวังไว้ว่าเป็นคลิป AI
-
กด Report ทั้งตัวคลิปและตัวเพจ: ช่วยกันกดรายงาน “ข้อมูลเท็จ” (Report Fake News) และรายงานเพจสวมรอยบน Facebook เพื่อปิดกั้นไม่ให้เพจขยะลักษณะนี้สร้างความสับสนแก่ผู้อื่นอีกต่อไป
ความโปร่งใสด้านการใช้ AI
| วันที่ | การใช้ AI | รายละเอียด |
|---|---|---|
| ใช้ AI ช่วยในการผลิต | ชิ้นงานที่มีการใช้ AI เป็นผู้ช่วยในบางขั้นตอน เช่น ช่วยค้นหาข้อมูล ตรวจคำผิด หรือปรับแต่งรายละเอียด โดยมนุษย์ยังคงเป็นผู้ควบคุมการตรวจสอบหรือเลือกใช้เนื้อหา และการตัดสินใจก่อนการเผยแพร่ |
