เปิดค่ายวันแรก “Thai PBS Verify: Train the Trainer 2026” ติดอาวุธครูเข้มข้น รับมือข่าวปลอมยุค AI
ไทยพีบีเอสรวมพลังครูมัธยม 92 คน จาก 62 โรงเรียน ใน 32 จังหวัด อบรมวันแรกอย่างเข้มข้น Thai PBS Verify: Train the Trainer 2026 “ปั้นครูแกนนำ รู้ทันข่าวลวง” เรียนรู้กลโกงข่าวปลอมยุค AI ฝึกคิดแบบนักตรวจสอบข้อเท็จจริงด้วย SIFT Method พร้อมเวิร์กชอปใช้เครื่องมือตรวจสอบข้อมูลและภารกิจโต๊ะข่าวจำลอง เตรียมต่อยอดทักษะสู่ห้องเรียนรู้เท่าทันข่าวลวง
เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม 2569 ไทยพีบีเอสต้อนรับครูมัธยมจากทั่วประเทศทั้ง 92 คน เสริมศักยภาพการเรียนรู้ อัปสกิลทักษะตรวจสอบข้อเท็จจริง สู่การเป็นนักสืบดิจิทัล พร้อมร่วมสร้างห้องเรียนที่ปลอดภัยจากข่าวลวง อคติ และการกลั่นแกล้งบนโลกออนไลน์ ในค่ายอบรมเชิงปฏิบัติการ โครงการ Thai PBS Verify: Train the Trainer 2026 “ปั้นครูแกนนำ รู้ทันข่าวลวง” ภายใต้แนวคิด “สกัดข้อมูลเท็จ หยุดอคติ สยบบูลลี่ เพื่อพื้นที่ปลอดภัยในชั้นเรียน” ระหว่างวันที่ 29 – 30 ตุลาคม 2569 จัดโดย องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) โดย Thai PBS Verify ร่วมกับ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.), กรุงเทพมหานคร, กองบัญชาการตำรวจสอบสวนกลาง (CIB) และกรมสุขภาพจิต ณ โรงแรมไมด้า ดอนเมือง แอร์พอร์ต กรุงเทพมหานคร
คุณกนกพร ประสิทธิ์ผล ผู้อำนวยการสำนักสื่อดิทัล ไทยพีบีเอส กล่าวเปิดโครงการฯ ว่า “หลังจากไทยพีบีเอสจัดค่าย Thai PBS Verify Youth Camp เพื่อส่งเสริมทักษะรู้เท่าทันข่าวลวงให้แก่เยาวชนมาแล้ว 2 รุ่น ครั้งนี้เราได้ต่อยอดสู่การจัดอบรมครูเป็นครั้งแรก เพราะเราเล็งเห็นแล้วว่า “ครู” มีบทบาทสำคัญในการสร้างภูมิคุ้มกันข่าวลวงให้กับเยาวชน โดยเฉพาะในยุคที่ AI ทำให้ข่าวปลอมและข้อมูลบิดเบือนสร้างได้ง่ายและแนบเนียนขึ้น โครงการ Thai PBS Verify: Train the Trainer 2026 จึงเกิดขึ้น เพื่อให้ครูได้มีโอกาสพัฒนาศักยภาพ เรียนรู้วิธีคิด และฝึกใช้เครื่องมือตรวจสอบข้อเท็จจริง พร้อมฝึกออกแบบหลักสูตรร่วมกับผู้เชี่ยวชาญจากทีม Thai PBS Verify สพฐ. และ กทม. เพื่อนำไปใช้จริงในห้องเรียน
ทีมงานหวังเป็นอย่างยิ่งว่า การอบรมอย่างเข้มข้นตลอด 2 วัน 1 คืน จะช่วยให้ครูทุกท่านนำความรู้และทักษะไปต่อยอดในห้องเรียนได้จริง เพราะการรู้เท่าทันข่าวลวงไม่ใช่แค่การแยกแยะว่าอะไรจริงหรือเท็จ แต่ “นักเรียน” คือเยาวชนคนรุ่นใหม่ต้องรู้จักตั้งคำถามให้เป็น และตรวจสอบข้อมูลอย่างเป็นระบบก่อนเชื่อหรือแชร์ ป้องกันตนเองจากภัยออนไลน์ได้ และร่วมกันสร้างสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่ปลอดภัยสำหรับทุกคน”
วันแรกเข้มข้น! เจาะข่าวลวงยุค AI ปรับ Mindset ตะลุยเครื่องมือ พร้อมรับมือภัยคุกคามในโรงเรียน
จัดเต็ม 6 Sessions วันแรกครอบคลุมตั้งแต่การทำความเข้าใจภูมิทัศน์ข่าวลวงยุค AI การปรับวิธีคิดเพื่อรับมือข้อมูลบิดเบือน ไปจนถึงการฝึกใช้เครื่องมือตรวจสอบข้อเท็จจริง Fact-Checking และลงมือปฏิบัติผ่านเวิร์กช็อปตรวจสอบภาพ วิดีโอ และกิจกรรมโต๊ะข่าวจำลอง
เริ่มต้นหัวข้อแรก “ผ่าภูมิทัศน์ข่าวปลอม/ข้อมูลลวง ต้องรู้อะไร? ให้รอดในยุค AI” โดย คุณกนกพร ประสิทธิ์ผล ผู้อำนวยการสำนักสื่อดิจิทัล ไทยพีบีเอส ชวนครูมัธยมทั้ง 92 คน จาก 62 โรงเรียน ใน 32 จังหวัด เรียนรู้ปรากฏการณ์ข้อมูลลวงในยุค AI (Infodemic) และความแตกต่างระหว่าง “AI Slop” ขยะข้อมูลจาก AI สร้างความสับสน ทำให้หาข้อมูลจริงได้ยากขึ้น และ “Deepfake” เนื้อหาภาพ เสียงที่ดัดแปลงด้วย AI ให้ดูเหมือนจริงอย่างแนบเนียน ถูกนำไปใช้สร้างข่าวปลอมและหลอกลวง ส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นและการตัดสินใจในหลายมิติ ทั้งการเมือง ภัยพิบัติ สังคม และสุขภาพ เช่น สร้างความแตกแยก บิดเบือนการรับรู้ และบั่นทอนความไว้วางใจ ก่อนทิ้งท้ายเน้นย้ำให้รู้จักตั้งคำถาม ตรวจสอบแหล่งที่มา และพิจารณาข้อมูลอย่างรอบคอบก่อนเชื่อหรือแชร์
ต่อด้วย Session 2 “เปิดห้องเรียน Fact-Checking สากล ปรับ Mindset สู้ข่าวลวง ด้วยเครื่องมือ SIFT 4 สเต็ป” โดย รศ. ดร.วิไลวรรณ จงวิไลเกษม ที่ปรึกษาโครงการ Thai PBS Verify ถ่ายทอดแนวคิดการตรวจสอบข้อมูลตามหลัก SIFT ประกอบด้วย
- S – Stop: ชะงักก่อนแชร์ หยุดคิด ตั้งคำถามกับข้อมูล และสำรวจอารมณ์ของตนเอง
- I – Investigate: ตรวจสอบแหล่งที่มา ผู้เผยแพร่ และบริบทของข้อมูล
- F – Find: ค้นหาข้อมูลจากหลายแหล่ง เปรียบเทียบข้อเท็จจริง และใช้เครื่องมือช่วยตรวจสอบ เช่น Google Lens
- T – Trace: ตรวจสอบย้อนกลับไปยังต้นทางของภาพ วิดีโอ หรือคำกล่าวอ้าง เพื่อดูบริบทและความน่าเชื่อถือ
4 สเต็ปดังกล่าวจะฝึกให้ครูรู้จักหยุดคิด ตรวจสอบแหล่งที่มา เพื่อเปลี่ยนจากการรับข้อมูลเพียงอย่างเดียว สู่การคิดวิเคราะห์และตรวจสอบข้อเท็จจริงอย่างเป็นระบบ พร้อมเน้นการปรับ Mindset ให้รู้จักหยุดคิด ไม่ปล่อยให้อารมณ์นำการตัดสินใจ และไม่แชร์ข้อมูลที่ยังไม่ได้ตรวจสอบ เพื่อสร้างทักษะรู้เท่าทันข่าวลวงและการสื่อสารอย่างรับผิดชอบในยุค AI
เจาะลึกภัยสแกมเมอร์–ไซเบอร์บูลลี่ สร้างห้องเรียนปลอดภัย
นอกจากการรู้เท่าทันข่าวลวง ครูผู้เข้าอบรมยังได้เรียนรู้แนวทางรับมือภัยออนไลน์ที่ส่งผลต่อเยาวชน โดย พ.ต.อ.เนติ วงษ์กุหลาบ รอง ผบก.ปอท. (CIB) บรรยายในหัวข้อ “สแกนสนามรบดิจิทัล เจาะลึกคดีภัยคุกคามในโรงเรียน” เจาะลึกอาชญากรรมทางเทคโนโลยี 6 กลุ่มที่พบในปัจจุบัน พร้อมเผยข้อมูลกลุ่มผู้เสียหายที่พบมากที่สุด คือเพศหญิง อายุ 21–30 ปี ซึ่งมักตกเป็นเหยื่อการหลอกลวงด้านสินค้าและบริการ การแอบอ้างบุคคลอื่น และการหลอกลวงด้านการจ้างงาน
นอกจากนี้ ยังถอดแผนประทุษกรรมของมิจฉาชีพที่ใช้วิธี “ล้วง ลึก ล่า” เพื่อรวบรวมข้อมูลส่วนบุคคลของเหยื่อไปใช้ประโยชน์หรือขายต่อ โดยอาศัยจิตวิทยากระตุ้นความกลัว ความโลภ ความรัก มาเร่งรัดให้เหยื่อรีบตัดสินใจจนขาดความระมัดระวัง เนื้อหานี้ช่วยให้ครูเห็นภาพกลวิธีของมิจฉาชีพและตระหนักถึงความเสี่ยงในโลกดิจิทัลที่เยาวชนใช้งานอยู่ทุกวัน
ต่อด้วย ดร.นพ.วรตม์ โชติพิทยสุนนท์ โฆษกกรมสุขภาพจิต กับหัวข้อ “ถอดชนวนอารมณ์ สยบไซเบอร์บูลลี่ในโรงเรียน” ชวนครูทำความเข้าใจวงจรการกลั่นแกล้งบนโลกออนไลน์ ผลกระทบทางจิตใจของผู้ถูกกระทำ และสัญญาณที่อาจบ่งบอกว่านักเรียนกำลังเผชิญปัญหา โดยไม่ด่วนสรุปจากพฤติกรรมภายนอก พร้อมเรียนรู้แนวทางช่วยเหลือเบื้องต้นตามหลัก
Look–Listen–Link ตั้งแต่ประเมินสถานการณ์เร่งด่วน เข้าใจความกังวลของเด็กผู้ถูกกระทำ และการเชื่อมโยงส่งต่อความช่วยเหลือที่เหมาะสม เพื่อให้ครูรับมือกับสถานการณ์ไซเบอร์บูลลี่ในโรงเรียนได้อย่างเข้าใจและร่วมสร้างพื้นที่ปลอดภัยสำหรับนักเรียนทุกคน
ลงมือจริง! ฝึกใช้เครื่องมือตรวจสอบข่าว จำลองโต๊ะข่าวสืบหาความจริง
ช่วงบ่ายเข้าสู่การเวิร์กชอปลงมือทำจริงกับ Session “ห้องปฏิบัติการเครื่องมือตรวจสอบ (How to Fact-check)” โดย คุณกานต์ธิดา คุณพาที และคุณณัฐพล ธรรมมา ทีม Thai PBS Verify ร่วมถ่ายทอดวิธีใช้เครื่องมือสืบค้นและตรวจสอบภาพ วิดีโอ และข้อมูล เพื่อฝึกพิสูจน์ข้อเท็จจริงจากหลักฐานแทนการตัดสินด้วยความรู้สึกหรือความเชื่อส่วนบุคคล
ปิดท้ายอบรมวันแรกด้วยกิจกรรม “ห้องปฏิบัติการโต๊ะข่าวจำลอง” ให้ครูแบ่งกลุ่มทำภารกิจสืบสวนจากเคสข่าวปริศนา ฝึกกระบวนการคิด วิเคราะห์ ตรวจสอบหลักฐาน และทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ ก่อนนำองค์ความรู้ที่ได้รับจากวันแรกไปต่อยอดออกแบบ “หลักสูตร 5 ชั่วโมง” ด้วยแนวทาง Active Learning ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญจาก สพฐ. และ กทม. ในการอบรมวันที่สองต่อไป
หลังจบการอบรม ครูจะนำหลักสูตรดังกล่าวไปจัดกิจกรรมในห้องเรียนช่วงภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2569 พร้อมส่งรายงานและผลงานเข้าร่วมประกวด “ครูต้นแบบห้องเรียนรู้ทันข่าวลวง” ชิงโล่เกียรติยศและเงินรางวัลรวม 100,000 บาท มีกำหนดประกาศผลและมอบรางวัลในวันที่ 1 เมษายน 2570 ต่อไป ติดตามบรรยากาศอบรมตลอดโครงการได้ที่ www.thaipbs.or.th/VerifyTrainer
