เอลนีโญปีนี้รุนแรงมาก! ทำสีมหาสมุทรเปลี่ยนไป สร้างผลกระทบใหญ่เป็นห่วงโซ่

ซึ่งสามารถตรวจจับได้จากอวกาศ โดยเรื่องนี้ส่งสัญญาณเตือนอย่างไรตามมาหาคำตอบไปพร้อมกัน

ข้อมูลจากดาวเทียม PACE แสดงให้เห็นว่า สีของมหาสมุทรแปซิฟิกบางส่วนเปลี่ยนไปอย่างมากในช่วงปีที่ผ่านมา จากสีเขียวอมฟ้ากลายเป็นสีน้ำเงินเข้มขึ้น ซึ่งการเปลี่ยนแปลงสีครั้งใหญ่เช่นนี้กำลังส่งผลกระทบที่ไม่พึงประสงค์ต่อระบบนิเวศทางทะเลของโลก เพราะมันหมายถึงการตายครั้งใหญ่ของสิ่งมีชีวิตที่สังเคราะห์แสงได้ในมหาสมุทรแปซิฟิก

การเปลี่ยนแปลงสีของน้ำทะเลเป็นผลมาจากปรากฏการณ์เอลนีโญในปีนี้ ซึ่งรุนแรงที่สุดเป็นประวัติการณ์ส่งผลให้น้ำทะเลที่อุ่นขึ้นส่งผลกระทบต่อประชากรแพลงก์ตอนพืช ซึ่งเป็นสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่อาศัยอยู่ในมหาสมุทรทั่วโลก ทำหน้าที่สังเคราะห์แสงและเป็นพื้นฐานของห่วงโซ่อาหารในทะเล

ข้อมูลจากโครงการ PACE เปรียบเทียบความยาวคลื่นที่มองเห็นได้ (AVW) ในช่วงเดือนเดียวกันของปี 2025 และ 2026 โดยทั่วไปแล้ว สีฟ้าของมหาสมุทรบ่งชี้ถึงพื้นที่ที่มีแพลงก์ตอนพืชน้อย ในขณะที่สีเขียวและสีเหลืองบ่งชี้ถึงความเข้มข้นที่สูงกว่า ภาพจาก NASA

“เอลนีโญ” ปัญหาใหญ่สำหรับแพลงก์ตอนพืช

ในมหาสมุทรแปซิฟิกบริเวณเส้นศูนย์สูตร จะมีแพลงก์ตอนพืชหลายพันชนิดที่สร้างเม็ดสีหลากสีสัน ตั้งแต่สีเขียวและสีน้ำเงินไปจนถึงสีแดงและสีน้ำตาล โดยทั่วไปแล้วแพลงก์ตอนพืชสีเขียวที่มีคลอโรฟิลล์สูงจะเป็นชนิดที่พบมากที่สุด เนื่องจากสิ่งมีชีวิตที่สังเคราะห์แสงเหล่านี้ ชอบน้ำเย็นและอุดมด้วยสารอาหาร พวกมันจึงได้รับผลกระทบอย่างหนักจากปรากฏการณ์เอลนีโญที่รุนแรงในปีนี้ ซึ่งทำให้อุณหภูมิในมหาสมุทรแปซิฟิกสูงขึ้นและลดการไหลขึ้นของน้ำที่อุดมด้วยสารอาหารจากใต้ทะเลลึก

การตายหมู่ของสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กนี้ ถูกบันทึกไว้โดยเครื่องมือ Ocean Color Instrument บนดาวเทียม PACE (Plankton, Aerosol, Cloud, ocean Ecosystem) ซึ่งเป็นเครื่องมือที่ตรวจจับการเปลี่ยนแปลงเล็กน้อยในความยาวคลื่นแสงที่มองเห็นได้ เพื่อวิเคราะห์การเจริญเติบโตและการลดลงของแพลงก์ตอนพืชในมหาสมุทร

Matthew Kehrli นักวิทยาศาสตร์ของทีมดาวเทียม PACE ศูนย์การบินอวกาศก็อดดาร์ดของนาซา (NASA) กล่าวในแถลงการณ์ว่า ในปี 2025 แถบแพลงก์ตอนพืชสีเขียวทอดยาวพาดผ่านใจกลางมหาสมุทรแปซิฟิก ตั้งแต่ละตินอเมริกาไปจนถึงเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ อย่างไรก็ตาม ในช่วงปรากฏการณ์เอลนีโญปี 2026 เส้นสีเขียวนั้นกลับไม่แข็งแกร่งเท่าเดิม โดยเฉพาะในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนกลางและตะวันตก

แผนที่อีกฉบับหนึ่งของมหาสมุทรแปซิฟิกบริเวณเส้นศูนย์สูตร แสดงความเข้มข้นของคลอโรฟิลล์เฉลี่ยรายเดือนสำหรับเดือนมิถุนายน ปี 2025 (ซ้าย) ภายใต้สภาวะปกติ และเดือนมิถุนายน ปี 2026 (สภาวะเอลนีโญ) ภาพจาก NASA Earth Observatory, Michala Garrison

“เอลนีโญ” สร้างผลกระทบในมหาสมุทรเป็นห่วงโซ่

สาเหตุก็เพราะ “แพลงก์ตอนพืช” มีความสำคัญต่อระบบนิเวศทางทะเล การเปลี่ยนแปลงสีเพียงเล็กน้อยจึงไม่ใช่ผลกระทบเพียงอย่างเดียว จากการตายของแพลงก์ตอนพืช กุ้ง เคย แพลงก์ตอนสัตว์ หอย รวมถึงสิ่งมีชีวิตในทะเลขนาดเล็กอื่น ๆ ซึ่งกินแพลงก์ตอนพืชเป็นอาหาร ก่อนถูกกินโดยสัตว์ขนาดใหญ่กว่าในห่วงโซ่อาหาร หากปราศจากแพลงก์ตอนที่มีคุณภาพ ห่วงโซ่อาหารก็จะล่มสลายและส่งผลกระทบไปทั่วทั้งมหาสมุทร

ปัจจัยนี้ ประกอบกับผลกระทบในวงกว้างจากน้ำทะเลที่อุ่นขึ้น คือเหตุผลที่ทำให้ปรากฏการณ์เอลนีโญสร้างความเสียหายอย่างหนักต่ออุตสาหกรรมการประมง โดยมีรายงานว่า เรือประมงลากอวนตามแนวชายฝั่งแปซิฟิกของลาตินอเมริกา (บราซิล คิวบา เปรู เม็กซิโก โคลอมเบีย ชิลี อาร์เจนตินา) เข้าฝั่งพร้อมกับอวนที่ว่างเปล่ากว่าครึ่งหนึ่ง เนื่องจากปลาทูน่า ปลาแอนโชวี่ และปลาชนิดอื่น ๆ ที่นิยมรับประทานกันอย่างแพร่หลาย ต่างพากันหนีไปยังน่านน้ำที่เย็นกว่า ส่งผลให้ราคาปลาทั่วโลกพุ่งสูงขึ้น

ผลกระทบของเอลนีโญไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในสิ่งแวดล้อมทางทะเลเท่านั้น แม้ว่ามันจะเริ่มต้นจากการที่อุณหภูมิน้ำในมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันออกและตอนกลางสูงขึ้น แต่การเปลี่ยนแปลงในระดับท้องถิ่นนี้ก็สร้างผลกระทบเป็นวงกว้างไปทั่วโลก ทั้งในด้านรูปแบบสภาพอากาศ สภาพภูมิอากาศ ไปจนถึงมนุษยชาติ

Dr. Josh Willis นักสมุทรศาสตร์และนักวิทยาศาสตร์อาวุโส ประจำห้องปฏิบัติการเจ็ตโพรพัลชัน (Jet Propulsion Laboratory: JPL) ของนาซา (NASA) กล่าวว่า ปรากฏการณ์เอลนีโญส่งผลกระทบต่อพวกเราเกือบทุกคนไม่ทางใดก็ทางหนึ่งทุกครั้งที่เกิดขึ้น ในขณะที่หลายคนได้เห็นผลกระทบแล้ว เราจึงต้องหันไปศึกษาดูมหาสมุทรเพื่อทำความเข้าใจว่าทำไมมันถึงเกิดขึ้น

จากการคาดการณ์ ดูเหมือนว่าปรากฏการณ์เอลนีโญในปีนี้จะเป็นครั้งที่รุนแรงที่สุดเท่าที่เคยบันทึกไว้โดยอุณหภูมิในมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อนจะสูงกว่าปกติประมาณ 4.0 องศาเซลเซียส (7.2 องศาฟาเรนไฮต์) เหตุการณ์ที่ใกล้เคียงกับระดับนี้ มีเพียงปรากฏการณ์เอลนีโญในปี 1997-1998 ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่ก่อให้เกิดความปั่นป่วนและมีผู้เสียชีวิตถึง 23,000 คน และสร้างความเสียหายต่อเศรษฐกิจโลกถึง 5.7 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐเลยทีเดียว