น้ำท่วม

หลังผ่านน้ำท่วมใหญ่ที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ที่เชียงรายสองครั้ง เชียงใหม่  จนมาสามจังหวัดใต้  มาถึงภาคใต้ตอนกลางเมื่อไม่กี่วัน่าน  ซึ่งมีตัวเลขผู้เสียชีวิตไม่น้อย  การรับมือของรัฐบาลก็ยังเป็นอย่างเดิม  เหมือนเคยเป็นมาตลอดทุกรัฐบาล  …ทองไม่รู้ร้อน  

การรับมือภัยพิบัติของวารินชำราบจะมีประชาชนเป็นด้านหน้าก็จริง แต่รัฐเป็นหน่วยสนับสนุนที่รับฟัง และลงมาทำข้อมูลร่วมกับประชาชน ความร่วมมือนี้จะไม่เกิดขึ้นหากเรายังฟังเสียงกันและกันในพื้นที่เสี่ยงภัยพิบัติกันมากพอ และมันอาจไม่ใช่ใครต้องเป็นคนนำหรือคนตาม หัวใจสำคัญของการก้าวข้ามภัยพิบัติคือแต่ละฝ่ายรู้หน้าที่ของตัวเองว่าจะต้องปฏิบัติอย่างไรเมื่อภัยมา

“ถี่ขึ้น พยากรณ์ได้ยากขึ้น แต่มีความเป็นไปได้ที่จะไม่รุนแรง” คำอธิบายปรากฏการณ์เอลนีโญ ที่ส่งผลให้เกิดปริมาณฝนที่เพิ่มมากขึ้นของประเทศไทย De/code ชวนถอดประเด็นจากเสวนา เวทีเสวนาเชิงนโยบาย Dialogue Forum 1 l Year 5: โลกรวนในโลกร้อน: ไต้ฝุ่นยางิ Monsoons และความท้าทายด้านภูมิอากาศในภูมิภาค

ทุกวันนี้เราได้ข่าวน้ำท่วมแทบจะทุกวันจากแทบทุกมุมโลก เฉพาะช่วงอาทิตย์ที่ผ่านมาเกิดน้ำท่วมใหญ่ที่รัฐฟลอริดา ฮ่องกง สเปน และกรีซ หรือแม้แต่พื้นที่กลางทะเลทรายอย่างลาสเวกัส เหตุผลสำคัญคือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศทำให้เกิดฝนตกหนักรุนแรงในระยะเวลาสั้น ๆ ส่งผลให้มีโอกาสน้ำท่วมได้มากขึ้น ความรุนแรงจากน้ำท่วมมีหลายระดับ ตั้งแต่ทำลายทรัพย์สิน บ้านเรือน ทำให้การคมนาคมและเศรษฐกิจหยุดชะงัก ไปจนถึงทำลายที่อยู่อาศัย พื้นที่ทำกิน วิถีชีวิต และอาจนำมาซึ่งการบาดเจ็บล้มตายของผู้คนจำนวนมาก

ในน้ำมีปลา แต่ในนายังมองไม่เห็นรัฐ มากกว่าความเสียหายต่อที่นา บ้านทรงสูง และส่งผลตรงถึงรายได้ของชุมชนอย่างเกษตรกรรมและวิสาหกิจชุมชน คือชาวบ้านเริ่มทยอยกันโยกย้ายออกจากหมู่บ้านเพื่อหนีน้ำ นิเวศวัฒนธรรมของชุมชนชนบทในจังหวัดขอนแก่นกำลังจะหายไป เพราะภัยพิบัติจากธรรมชาติที่ควบคุมไม่ได้หรือรัฐไม่ได้ควบคุม

หนังสือเล่มนี้ได้เปิดประตูบานแรกให้ฉันค้นหาผู้คนที่ตกอยู่ในสถานการณ์ ไม่เหมือนแต่ก็คล้ายจะ “จมน้ำ” ห่างไกลออกไปจาก “ประเทศกรุงเทพ” และนอกชายฝั่งทางตอนใต้ของไอซ์แลนด์ สู่ความเวิ้งว้างใต้บาดาลมานานเกินเดือน