นทธร เกตุชู

น้ำท่วมครานี้ ทำให้ภัยพิบัติแก้ยากและซับซ้อนมากขึ้น แต่คงไม่มีอะไรจะวิบัติไปกว่าการที่ปัญหาอยู่ตรงหน้า แต่รัฐบาลและครม. ยังยืนยันที่จะเสนอนโยบายให้ปัญหานี้บานปลายและควบคุมได้ยากกว่าเดิม

"อธึกกิต-สฤณี" ถาม "วันชัย" ตอบ เคลียร์ปมความโปร่งใส-ระบบอุปถัมภ์ ข้ามพ้นการเมืองสู่การปฏิรูปที่ควรจะเป็น

เพราะแหล่งที่มาของเงินเป็นส่วนหนึ่งของการจัดความสัมพันธ์ระหว่าง “สื่อสาธารณะ” กับ “อำนาจรัฐ” สื่อสาธารณะมีหน้าที่ตรวจสอบรัฐบาลและฝ่ายการเมือง หากทรัพยากรขององค์กรต้องกลับเข้าสู่กระบวนการตัดสินใจทางการเมืองทุกปี สื่อสาธารณะจะเป็นอิสระ?

แผลเป็นที่รัฐไทยฝากไว้ยังคงอยู่ ไม่ใช่แค่บนร่างกาย แต่เป็นในความทรงจำ ประวัติศาสตร์ รวมถึงอาจอยู่บนตึกรามบ้านช่องและสนามฟุตบอลที่ท่าพระจันทร์ด้วยเช่นกัน

ประเทศไทยรวมถึงอีกหลายประเทศในภูมิภาคอาเซียนกลายเป็นอีกหนึ่งหมุดหมายของบริษัทเทคขนาดใหญ่ทั่วโลก แต่ Data Center มาพร้อมผลประโยชน์และโอกาสมากมายจริงหรือ? เพราะโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่นี้ไม่ใช่แค่ทรัพยากรจำนวนมหาศาล แต่ยังหมายถึงผลกระทบต่อชุมชนรอบข้างและมลพิษที่อาจเกิดขึ้นตามมา โดยเฉพาะพื้นที่ EEC ในภาคตะวันออกที่ทุกวันนี้ยังติดกับดักในการพัฒนาที่แลกวิถีชีวิตเดิมของพื้นที่กับมลพิษหลากหลายรูปแบบของทุนหลายสัญชาติ

ปรากฏการณ์ลักลอบทิ้งขยะของเสียอันตราย ซึ่งเป็น ‘กากสุดท้าย’ ของขยะอิเล็กทรอนิกส์และกากอุตสาหกรรมจำนวนมากที่เกิดขึ้นในเวลาที่ผ่านมา นำไปสู่คำถามว่า แท้จริงแล้วต้นตอมาจากที่ใด แม้ว่ารัฐบาล จะประกาศใช้ ยาแรง ต่อผู้กระทำความผิด แต่จนถึงตอนนี้ยาแรงที่ว่ายังไม่มีออกมาเป็นรูปธรรมอย่างนโยบายหรือมาตรการอย่างชัดเจน และดูเหมือนหากยังเป็นเช่นนี้ต่อไป ยาแรง ที่ว่า อาจเป็นมลพิษที่เล็ดลอดเข้ามาอยู่กับประชาชนที่ต้องเผชิญกับมลพิษปนเปื้อนแทบทุกหย่อมหญ้าทั่วประเทศ

ไล่เรียงไทม์ไลน์จากการตามหาต้นตอน้ำดำสระบุรี สู่อำนาจ ข้อจำกัด และช่องโหว่ทางกฎหมายในการตามหาผู้ก่อมลพิษครั้งนี้ ภาพสะท้อนของการต่อสู้ระหว่างอำนาจตรวจสอบของรัฐ สิทธิในการอุทธรณ์ของเอกชน และข้อจำกัดในการเข้าถึงหลักฐาน ซึ่งสุดท้ายอาจเป็นตัวแปรสำคัญที่ทำให้การระบุต้นตอมลพิษและการนำผู้ก่อมลพิษมารับผิดชอบเกิดขึ้นได้ช้ากว่าความเสียหายที่เกิดกับประชาชนและสิ่งแวดล้อม

หรือคำพยากรณ์จะเป็นจริง! 'ปลาจะกินดาว' เป็นคำเปรียบเปรยถึงกลียุคในสังคมไทย ซึ่งถูกใช้มาหลายช่วงเวลาทั้งตอนเผชิญความรุนแรงทางการเมือง การทุจริตฉาวโฉ่ กระทั่งตอนนี้ที่เรากำลังเผชิญกับหายนะทางสิ่งแวดล้อม

รอข้อมูลแค่ 5% จากกรมโรงงานฯ หลังจากที่ข้อมูล 95% หลายฝ่ายชี้ชัดแล้วว่ามลพิษเริ่มต้นจากที่ใด หรือจริงๆแล้ว 'ไม่เคยมีผู้ร้ายฝ่ายเดียวในอาชญากรรมสิ่งแวดล้อม’

ครั้งแรกที่กมธ.ปภและหน่วยงานจากส่วนกลางและท้องถิ่นลงพื้นที่เพื่อค้นหาต้อตอของกรณีน้ำดำสระบุรีหลังจากปรากฏน้ำดำสระบุรีกินเวลากว่า 1 เดือน มีปัญหาหนักยิ่งขึ้นในช่วง 5 ปีหลัง และเรื้อรังมานานกว่า 28 ปี

คำสารภาพและการซัดทอด น้ำดำสระบุรียังไม่จบ! หากปิดโรงงาน ‘เล็ก’ ครั้งนี้ ยังไม่สามารถหยุดยั้งมลพิษได้

ปริศนาน้ำดำคลองห้วยตะเข้–คลองหนองน้ำเขียว ยังมีโรงงานรีไซเคิล บ่อหลุมฝังกลบไปจนถึงโกดังเก็บวัตถุระเบิด อีกกี่ครั้งที่ประชาชนต้อง ‘รอ’ แต่ผู้ก่อมลพิษลอยนวล