ไรเดอร์

ขึ้นลิฟท์ไปชั้น 27 บนตึก T ONE หาคำตอบในทุกเม็ดเงินและโปรโมชั่นที่เกิดขึ้นเพื่อความ คุ้มค่า ใครบ้างที่คุ้มได้และใครบ้างที่ต้องรู้สึกว่าไม่คุ้มเอาเสียเลย แล้วกลไกหรือข้อจำกัดอะไรที่ทำให้ความคุ้มค่าของเราไม่เท่ากันกับ อิสริยะ ไพรีพ่ายฤทธิ์ รองประธานฝ่ายนโยบายสาธารณะและรัฐกิจสัมพันธ์ LINEMAN Wongnai หลายเรื่องที่ไรเดอร์อยากถามและหลายอย่างที่แพลตฟอร์มไลน์แมนอยากทำความเข้าใจกับสังคมให้ตรงกัน หรือเพราะความคุ้มค่าในแต่ละออเดอร์ของเราไม่เท่ากัน ทำให้วันนี้สังคมไทยยังไปไม่ถึงฝันเศรษฐกิจแพลตฟอร์มที่เป็นธรรมสักที

ส่องภาระที่ไรเดอร์ต้องแบกในชื่อของพาร์ทเนอร์-อาชีพอิสระ-คนส่งของ ในวันที่ค่ารอบเหลือเพียง 15 บาท ทางออกและกับดักของอาชีพไรเดอร์แพลตฟอร์ม กับการคำนวณจุดคุ้มทุนของบริษัทแพลตฟอร์ม  คุ้มทุนที่ว่าคือคุ้มทุนลูกค้า ร้านค้า ไรเดอร์ หรือเพียงแค่แพลตฟอร์ม

เตรียมตัวนับถอยหลังเข้าสู่เลือกตั้งเพื่อคน 99% แต่หนึ่งในอาชีพที่ว่ากันว่าเป็นอาชีพแห่งอนาคตอย่าง ‘ไรเดอร์’ วันนี้ยังไม่ถูกคุ้มครองหรือมองในฐานะแรงงาน อุบัติเหตุ การดูถูก คุกคาม ยังคงเกิดขึ้นกับพวกเขาแบบรายวัน เพราะพวกเขามีโต๊ะทำงานเป็นมอเตอร์ไซค์ มีออฟฟิศเป็นท้องถนน และมีความเสี่ยงถึงชีวิตเป็นโบนัส

เมื่อโรคระบาดผสมโรมเข้ากับการแย่งชิงส่วนแบ่งทางการตลาดอย่างเอาเป็นเอาตาย จากวันนั้นจนวันนี้ บางทีเราอาจได้รับข้าวเที่ยงในวันร้อนระอุจากไรเดอร์ผู้ไม่มีสัญชาติไทย หรือไร้สัญชาติกันอยู่ De/code คุยกับ อ.อรรคณัฐ วันทนะสมบัติ ในมุมมองเรื่องสิทธิแรงงานในโลกไร้พรมแดนและกับดักรัฐชาติ มรดกตกทอดจากยุคสงครามเย็น

ไม่น่าเกิน 5 เดือนข้างหน้าจะถึงวันเลือกตั้งที่เรารอคอย นโยบายของพรรคการเมืองที่มีแนวคิดในการสร้างความเป็นธรรมให้แรงงานแพลตฟอร์ม สำรวจจุดยืนและมุมมองของพรรคต่อสิทธิและสวัสดิการของแรงงานในสถานการณ์ปัจจุบัน รวมทั้งการเสนอนโยบายที่เป็นรูปธรรมในการแก้ปัญหา เป็นการรวบรวมแนวคิดจากพรรคการเมืองทั้งขนาดใหญ่และขนาดเล็กที่มีนโยบายในเรื่องนี้อย่างชัดเจน

เรื่องราวของ อำนาจ จิรปิยธรรม ชายวัย 58 ปี ไรเดอร์ของ Grab บริษัทแพลตฟอร์มรับ-ส่งอาหาร เขาทำงานอย่างทุ่มเทมาตลอด 3 ปี และอาจทำต่อไปจนถึงวัย 60 หรือมากกว่านั้น เหมือนคนสูงวัยส่วนใหญ่ที่ขาดหลักประกันด้านรายได้ในประเทศนี้ หากเขาไม่เสียชีวิตลงเสียก่อนในเดือนตุลาคม 2565 เพราะเส้นเลือดในสมองแตกระหว่างทำงาน

ไรเดอร์แกร็บ ชุมนุมเรียกร้องบริษัทที่ตึกธนภูมิยกเลิกระบบ “จองรอบ” และ “แบชคู่” หรืองานคู่ ขณะที่การเรียกร้องปัญหาเดิมอย่าง “ค่ารอบ” และการดูแลสวัสดิภาพทางถนนยังคงไม่มีความคืบหน้ามากนัก

พูดคุยกับตัวแทนไรเดอร์ ที่มองว่าอาชีพนี้ยังไม่ควรค่าแก่การทำมันเป็นงานประจำ และทางออกร่วมกันที่ทั้งบริษัทแพลตฟอร์ม และไรเดอร์จะอยู่ร่วมกันอย่างสมดุล ภายในโลกเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม

เปิดชีวิตคนงานแพลตฟอร์มหญิง ค่าแรงลดเพราะตลาดแข่งขันสูง แถมไม่มี/ไม่รู้รายละเอียดสัญญาจ้างงาน และแบกต้นทุนการทำงานเองทุกอย่าง เจอลูกค้าไม่ตรงปก-คุกคามทางเพศ แต่เรียกร้องอะไรไม่ได้ ต้องพึ่งพากันเอง เชื่อการรวมกลุ่มสร้างอำนาจต่อรองสิทธิแรงงานได้ ไม่สู้เพียงลำพัง

“ดราม่าฟู๊ดแพนด้า” ไม่สามารถทำให้คนตั้งคำถาม ถึงอำนาจของแพลตฟอร์มและสถานะคนงานของไรเดอร์?

เมื่อกฎเกณฑ์ไม่เป็นธรรม จึงเป็นธรรมดาที่การแข่งขันย่อมไม่เป็นธรรมตามไปด้วย และผู้เล่นที่กำลังเสียเปรียบในสนามรบอันป่าเถื่อนของธุรกิจแพลตฟอร์มกลับเป็นผู้มีส่วนได้เสียที่เหลือทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นคนงาน ผู้บริโภค หรือร้านค้า-ผู้ค้ารายย่อย

ลองจินตนาการกันว่าหากเวลาส่วนใหญ่ในการทำงานของคุณหมดไปกับการรอ เวลาที่ถูกใช้ในการทำงานอาจมีน้อย แต่ตราบเท่าที่คุณได้รับค่าตอบแทนจากเวลาที่คุณใช้ไปทั้งหมด ก็คงไม่มีปัญหาอะไรกับการต้องรอ