วันนี้ (6 ธ.ค.2561) ไทยพีบีเอสสำรวจกรณีมีการตั้งข้อสังเกตว่า"บุกสด" กำลังถูกกว้านซื้อโดยผู้ประกอบการชาวจีน สาเหตุหลักมาจากบุกใน จ.แม่ฮ่องสอน เป็นที่ต้องการของตลาด จึงมีความพยายามนำพันธุ์ไปทดลองปลูก ขณะที่ผู้ค้าและปลูกพืชชนิดนี้บางส่วน แย้งว่า ไม่น่าจะเป็นไปได้ เนื่องจากสภาพแวดล้อมที่ต่างกัน
จากการลงพื้นที่โรงงานโรงงานของบริษัท สยามคอนยัค จำกัด หนึ่งในเอกชน ที่ได้รับสัมปทานรับซื้อบุกในจังหวัดแม่ฮ่องสอน พบว่าเครื่องอบบุกสดมูลค่ากว่า 30 ล้านบาท หยุดเดินเครื่องมานานกว่า 1 เดือนหลังผู้ค้าบุก ไม่ส่งบุกให้กับโรงงาน เพราะเห็นว่ามีการกดราคารับซื้อเพื่อเอากำไร
ผู้บริหารบอกว่าในการได้รับสัมปทาน ทางบริษัทต้องจ่ายภาคหลวง หรือ ค่าบำรุงป่า แก่ภาครัฐ โดยรับซื้อบุกสดที่ กิโลกรัมละ 18-19 บาท
แต่ปัจจุบันพบว่ามีกลุ่มนักลงทุนชาวจีนเข้ามากว้านซื้อบุกในพื้นที่ภาคเหนือ โดยเฉพาะจังหวัดตาก ซึ่งรับซื้อบุกสด สูงถึงกิโลกรัมละ 27 บาท สูงกว่าราคาตลาดโลก ทำให้ผู้ค้าบุกเชื่อว่าทางโรงงานกดราคาเพื่อเอากำไร แต่ในมุมมองส่วนตัว กลับเห็นว่า เป็นการปั่นตลาด เพื่อเตรียมเข้าฮุบตลาดบุกของนักลงทุนจีน
นายอกนิษฐ์ วัฒนา กรรมการผู้จัดการ บริษัท สยามคอนยัค จำกัด กล่าวว่า ในเรื่องของราคา ทางจัง
หวัดทำไม่ได้ แต่ประกาศขั้นต่ำได้ แต่ห้ามเรื่องประกาศขั้นสูง และมีเรื่องเดียวที่อยากให้เข้มงวดข้อกำหนดที่ห้ามลักลอบนำออกนอกพื้นที่
หนึ่งในผู้ที่ค้าบุกในพื้นที่แม่ฮ่องสอนยอมรับว่า ปีนี้ไม่ได้ส่งบุกสด ให้กับโรงงานในพื้นที่ เนื่องจากมองว่า รับซื้อในราคาที่ต่ำกว่า จังหวัดตาก
ขณะที่ผู้ค้าและปลูกบุกในพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน เห็นว่า การนำเมล็ดพันธุ์บุกไข่ออกไปปลูกนั้นทำได้ยาก เนื่องจากสภาพแวดล้อมไม่เอื้ออำนวยต่อการเจริญเติบโต เช่นเดียวกับการนำลำไยของจังหวัดเชียงใหม่ และ ลำพูน ไปปลูกที่ประเทศจีน ก็ไม่สามารถทำให้รสชาติเหมือนกันได้
ห่วงทุนจีนฮุบตลาด "หัวบุก" ไทย
โดยประกาศของจังหวัดแม่ฮ่องสอน ห้ามไม่ให้ขนบุกออกนอกเขตจังหวัดแม่ฮ่องสอน จึงไม่สามารถนำบุกออกไปขายได้ เป็นสาเหตุที่เกิดการลักลอบนำบุกออกไปขาย ล่าสุดได้ยื่นฟ้องต่อศาลปกครองเชียงใหม่ ให้ยกเลิกคำสั่งนี้
นายสมบูรณ์ ไพรวัลย์ กล่าวว่า ถามถ้าเอาไปขายข้ามสะพานนิดเดียวราคาเพิ่มราคา 24-30 บาท แต่ขายตรงนี้ราคาเพียง 19 บาท และยังต้องเสียค่าภาคหลวง เพิ่มอีก 3 บาท และไม่อยากให้รัฐเก็บเพิ่ม ที่แม่ฮ่องสอนเก็บ 3 บาทและจ่ายให้ประชารัฐอีก 4 บาท เท่ากับจ่ายเพิ่มอีก 7 บาท
ทีมข่าวไทยพีบีเอส สอบถามไปยังนายประจวบ อาจารพงศ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดแม่ฮ่องสอน ในฐานะ รองประธานคณะกรรมการดูแลบุกในจังหวัดแม่ฮ่องสอน ทราบว่า ข้อบังคับห้ามนำบุกออกจากพื้นที่จังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นประกาศที่ผ่านที่ประชุมคณะกรรมการแล้ว
ซึ่งจังหวัดไม่ห้ามนำบุกแห้งออกจากพื้นที่มีเพียงแต่การห้ามนำบุกสดออกจากพื้นที่เท่านั้น เพื่อป้องกันการนำพันธุ์บุกออกจากแม่ฮ่องสอน ไปปลูกยังต่างประเทศ พร้อมทั้งระบุว่าหากยังมีการลักลอบนำบุกสด ออกจากพื้นที่ ปีหน้าอาจเพิ่มมาตรการที่เข้มงวดขึ้น เช่นการออกใบอนุญาตขุดบุกรายบุคคล และการปิดป่าเพื่อฟื้นฟู ซึ่งจะต้องหารืออีกครั้ง
สำหรับบุกในจังหวัดแม่ฮ่องสอน ถือเป็นบุกที่มีคุณภาพสูง และขึ้นในเขตป่า ภาครัฐต้องออกมาตรการป้องกันการนำพันธุ์บุกออกนอกพื้นที่ โดยบุกอบแห้งจะถูกนำไปแปรรูป เป็นอาหารเพื่อสุขภาพ และ เครื่องสำอาง
