ชวนรู้จักประชากรแฝง…อยู่กรุงเทพฯ เหมือนกัน แต่ไม่มีสิทธิเลือกตั้งผู้ว่าฯ

“กรุงเทพมหานคร” นครที่ไม่เคยเงียบเหงา เป็นจังหวัดที่มีประชากรสูงสุดกว่า 5 ล้านคน ในวันที่ 28 มิถุนายน 2569 ชาวกรุงก็คงพร้อมไปเลือกตั้งผู้ว่าฯ กรุงเทพฯ กัน ทว่านอกจากคนกรุงตามทะเบียนบ้านแล้ว ยังมี “ประชากรแฝง” อีกหลายล้านคนที่เข้ามาใช้ชีวิตหาเช้ากินค่ำในเมืองกรุงเช่นกัน แต่กลับไม่มีสิทธิไปเลือกตั้งผู้ว่าฯ เหมือนคนอื่น วันนี้เรามาทำความรู้จัก “คนกรุงแฝง” เหล่านี้ให้มากขึ้นกัน

คนกรุง (แฝง) คือใคร ?

คนกรุงแฝงหรือประชากรแฝงในกรุงเทพฯ หมายถึง คนที่มีทะเบียนบ้านอยู่ต่างจังหวัด แต่มาใช้ชีวิตอยู่ในกรุงเทพฯ ไม่ว่าจะเข้ามาเรียนหนังสือหรือมาทำงาน เช่น หากเราเป็นคนจันทบุรี เข้ามาเรียนต่อและเช่าหอพักอยู่ในกรุงเทพฯ แต่ไม่ได้ย้ายทะเบียนบ้านมาด้วย เราก็จะเป็น “ประชากรแฝง” นั่นเอง

คนกรุง (แฝง) กับชีวิตดี ๆ ที่ลงตัว ? สำหรับหลายคนการย้ายเข้ามาในเมืองใหญ่อย่างกรุงเทพฯ อาจเป็นใบเบิกทางสู่ความสะดวกสบายและทางเลือกในชีวิตที่มากขึ้น
เดินทางสะดวกไม่มีสะดุด ? ในบางจังหวัดการออกเดินทางสักครั้งหนึ่งก็อาจยังไม่สะดวกสบายมากนัก เพราะระบบขนส่งสาธารณะไม่ครอบคลุมเพียงพอ ขณะที่เมืองกรุงมีทั้งรถไฟฟ้า รถเมล์ ไปจนถึงเรือ ให้ประชากรไม่ว่าจะแฝงหรือตามทะเบียนบ้านได้เลือกใช้บริการตามสะดวก
งานรุ่ง เรียนเลิศ ? ปฏิเสธไม่ได้ว่าการเข้ามาใช้ชีวิตในเมืองใหญ่ก็ช่วยเพิ่มโอกาสทางด้านการงานและการศึกษา ทุกวันนี้จึงมีคนต่างจังหวัดเข้ามาหาเช้ากินค่ำหรือเรียนต่อในกรุงเทพฯ กันอย่างไม่ขาดสาย
“บริการสุขภาพ” ใกล้ฉัน ? หากเจ็บไข้ไม่สบาย กรุงเทพฯ ก็เป็นเมืองที่เข้าถึงบริการด้านสุขภาพได้ไม่ยาก อีกทั้งทุกวันนี้ประชากรแฝงสามารถใช้สิทธิการรักษาพยาบาลโดยไม่ต้องย้ายทะเบียนบ้าน ไม่ว่าจะเป็นสิทธิประกันสังคมหรือสิทธิบัตรทองที่เปิดให้ลงทะเบียนเลือกสถานพยาบาลใกล้ที่พักปัจจุบันได้แล้ว

สิ่งที่คนกรุง (แฝง) ต้องแลก

แม้ชีวิตในเมืองกรุงจะมอบโอกาสและความสะดวกสบายให้เหล่าประชากรแฝง แต่เส้นทางชีวิตในเมืองใหญ่ก็ไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบเสมอไป เพราะยังมีข้อแลกเปลี่ยนอีกมากมายที่เหล่าคนกรุงแฝงต้องเผชิญ

ชีวิตแออัดเป็น “ปลากระป๋อง”
หลายคนอาจเชื่อว่า กรุงเทพฯ เป็นเมืองที่มีขนส่งและพื้นที่สาธารณะให้ใช้มากมาย แต่อย่าลืมว่าจำนวนคนใช้ชีวิตจริงในกรุงเทพฯ นั้น สูงกว่าประชากรตามทะเบียนบ้านอยู่มาก เราจึงยังเห็นคนกรุงกลายเป็น “ปลากระป๋อง” ที่อัดกันบนรถไฟฟ้าหรือรถเมล์ในชั่วโมงเร่งด่วนเป็นประจำ นอกจากนั้น การเป็นคนกรุงแฝงก็ยังต้องแลกด้วยการตื่นมาเจอสภาพจราจรที่ติดขัดสาหัสและวิถีชีวิตที่รีบเร่งในเมืองใหญ่แสนวุ่นวาย

หายใจไม่เต็มปอด
มลพิษทางอากาศอย่างฝุ่น PM2.5 ที่เกิดจากยานพาหนะหรือโรงงานอุตสาหกรรมเป็นปัญหาหนึ่งที่ชาวกรุงต้องเผชิญมาอย่างต่อเนื่อง เหล่าประชากรแฝงจึงต้องแลกสุขภาพปอดของตนกับชีวิตในกรุงเทพฯ แม้อาจเคยหายใจในอากาศสดชื่นขณะอยู่ต่างจังหวัด

กับดักการเงิน
แม้จะมีคนจากต่างจังหวัดเข้ามาทำงานในกรุงเทพฯ มากมาย ก็ใช่ว่าชีวิตในเมืองใหญ่จะให้เราแค่รายรับ เพราะในความเป็นจริง เหล่าคนกรุงแฝงอาจต้องมาติดกับดัก “ค่าครองชีพสูง” ไหนจะค่าเดินทางต่อวันที่ไม่น้อย ตามด้วยค่าเช่าที่พัก และค่าอาหารที่ขึ้นราคา กลายเป็นว่า ต้องนำค่าแรงในแต่ละวันมาแลกกับค่าใช้จ่ายเหล่านี้นี่เอง

คนกรุง (แฝง) … “ตัว” อยู่กรุงเทพฯ แต่ “เสียง” อยู่ที่ใด ?

“เสียง” ที่หายไปจากกรุงเทพฯ

เมื่อถึงวันเลือกตั้งผู้ว่าฯ กรุงเทพฯ ก็เป็นเวลาที่ชาวกรุงจะใช้ “เสียง” ของตนชี้อนาคตเมือง ทว่ายังมีเหล่า “ประชากรแฝง” ที่แม้จะใช้ชีวิตอยู่ในเมืองกรุง และเผชิญปัญหาเดียวกันกับคนกรุงตามทะเบียนบ้าน แต่กลับไม่มีสิทธิเลือก “พ่อเมือง” ของตน เพราะขาดคุณสมบัติที่ต้องมีทะเบียนบ้านอยู่ในกรุงเทพฯ ไม่น้อยกว่า 1 ปี แม้ว่าสุดท้ายนโยบายต่าง ๆ ของผู้ว่าฯ ก็มีผลต่อชีวิตและอนาคตของเหล่าคนกรุงแฝงไม่ต่างจากชาวกรุงคนอื่นเลย

“เราก็ใช้ชีวิตอยู่ที่นี่และอยู่มาหลายปีแล้ว ได้รับผลกระทบทั้งดีและเสียจากการใช้ชีวิตประจำวันในกรุงเทพฯ คิดว่ามันคงดีถ้าเราจะได้มีสิทธิออกเสียงเพื่อเลือกเส้นทางชีวิตที่ดีให้ตัวเองได้”

เสียงของพรนภิส อายุ 21 ปี จากจังหวัดบุรีรัมย์ เป็นประชากรแฝงในกรุงเทพฯ รวม 6 ปี

“แอบรู้สึกเสียดายที่เราไม่มีสิทธิมีเสียงในพื้นที่ที่เราใช้ชีวิตอยู่จริง ๆ ก็ได้แต่ฝากความหวังไว้กับคนกรุงเทพฯ ในการเลือกตั้งผู้ว่าฯ และมันก็ทำให้คิดเหมือนกันว่าทำไมเราไม่ได้เลือกผู้ว่าฯ บ้าง”

เสียงของปฏิพล อายุ 21 ปี จากจังหวัดขอนแก่น เป็นประชากรแฝงในกรุงเทพฯ รวม 6 ปี

“เสียง” ที่ติดอยู่ต่างจังหวัด

ความน่าเสียดายอีกอย่างหนึ่งในฐานะคนกรุงแฝง คือ การมีสิทธิเลือกตั้งท้องถิ่น อย่าง อบต. และ อบจ. ในพื้นที่ที่อาจไม่ได้ใช้ชีวิตจริงด้วยซ้ำไป แม้จะไม่ได้ย้ายทะเบียนบ้านมา หลายคนก็อาศัยอยู่กรุงเทพฯ เป็นหลักมาโดยตลอด การต้องเดินทางกลับไปเลือกตั้งตามภูมิลำเนาจึงอาจไม่ได้ตอบโจทย์มากนัก มิหนำซ้ำหากไม่กลับไปเลือกตั้งก็อาจเสียสิทธิทางการเมืองไปด้วย

“เรามีสิทธิเลือกตั้งที่ชุมพร แต่เลือกแล้วเราก็ไม่ได้อยู่ชุมพรอยู่ดี ถ้าไม่ได้กลับก็จะเสียสิทธิไปเลย ส่วนของกรุงเทพฯ มันก็กลับกัน อยู่แต่เลือกไม่ได้”

เสียงของนิชนันท์ อายุ 21 ปี จากจังหวัดชุมพร เป็นประชากรแฝงในกรุงเทพฯ รวม 6 ปี

“พอมาเรียนในกรุงเทพฯ ก็อยู่ในกรุงเทพฯ แทบจะ 90% พอต้องกลับไปเลือกตั้งท้องถิ่นที่บ้านก็แทบไม่ได้ใช้ชีวิตอยู่บ้านเกิดอีก สรุปเหมือนไม่มีสิทธิเปลี่ยนแปลงทิศทางการบริหารในที่ที่เราใช้ชีวิตทุกวันจริง ๆ”

เสียงของพิมพ์ลภัส อายุ 23 ปี จากจังหวัดปทุมธานี เป็นประชากรแฝงในกรุงเทพฯ รวม 3 ปี

แม้เสียงของคนกรุงแฝงจะยังหายไปจากการเลือกตั้งผู้ว่าฯ กรุงเทพฯ ในครั้งนี้ แต่เสียงเหล่านี้ก็ทำให้เราเห็นช่องว่างของการเลือกตั้งท้องถิ่นที่ยึดสิทธิตามทะเบียนบ้านมากกว่าการอยู่อาศัยจริงนั่นเอง

เหล่าประชากรแฝงไม่ได้เป็นเพียงคนที่มาใช้ประโยชน์จากกรุงเทพฯ แต่ยังเป็น “ฟันเฟืองสำคัญ” ในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและพัฒนาเมือง ผ่านการทำงาน การจับจ่ายใช้สอย และการเสียภาษีทางอ้อม ไม่ต่างจากคนกรุงตามทะเบียนบ้าน ดังนั้น เมื่อ “ประชากรแฝง” มีส่วนในการสร้างเมืองให้เติบโต “เสียง” ของพวกเขาก็ควรแก่การได้รับฟัง และมีพื้นที่ในการกำหนดอนาคตเมืองนี้เช่นกัน

bangkokelection69

ไทยพีบีเอส เปิด BKKElection69 Platform เว็บไซต์ติดตามผลเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. 2569 แบบเรียลไทม์ ครบ จบ ในที่เดียว 28 มิถุนายน นี้ รู้ผลพร้อมกัน เช็กคะแนนทันที วิเคราะห์ลึกทุกมิติกับไทยพีบีเอส ที่ www.thaipbs.or.th/BKKElection69

หากคุณสนใจเกาะติดสถานการณ์การเลือกตั้งผู้ว่าฯ กรุงเทพฯ 2569 สามารถติดตามเนื้อหาเพิ่มเติมจากไทยพีบีเอสเหล่านี้

ที่มา: กรมการปกครอง fanpage, สถาบันสิ่งแวดล้อมไทย, สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ

คอลัมน์ต่อยอด l เสริมความคิด ต่อยอดความรู้ สื่อสารความเข้าใจ โดย ศูนย์สื่อสารและส่งเสริมการตลาดเพื่อสาธารณะ ไทยพีบีเอส (CCM)