"ฟอกไต - ล้างไต" ทำอย่างไร? ไม่สะเทือนไต
โรคไตเป็นโรคที่เรียกได้ว่า "นักฆ่าเงียบ" เพราะมักไม่แสดงอาการในระยะแรก จนกระทั่งความเสียหายร้ายแรงถึงจะมีอาการที่ชัดเจน การเข้าใจเกี่ยวกับโรคไต วิธีการดูแล และการรักษาจึงเป็นสิ่งสำคัญที่ทุกคนควรรู้
โรคไตมีกี่ระยะ และการฟอกไตเริ่มเมื่อไหร่
โรคไตเรื้อรังแบ่งออกเป็น 5 ระยะ โดยทางการแพทย์จะถือว่าเป็นโรคไตเรื้อรังตั้งแต่ระยะที่ 3 - 5 การแบ่งระยะจะดูจากหน้าที่การทำงานของไตที่เหลืออยู่
- ระยะที่ 3: หน้าที่ไตเหลือ 60% ลงไป
- ระยะที่ 4: หน้าที่ไตเหลือ 30% ลงไป
- ระยะที่ 5: หน้าที่ไตเหลือ 15% ลงไป
ในระยะที่ 3 - 4 ผู้ป่วยส่วนใหญ่จะยังไม่แสดงอาการที่ชัดเจน แต่ต้องเฝ้าระวังและดูแลตนเอง โดยเฉพาะผู้ที่มีความเสี่ยง เช่น ผู้ป่วยเบาหวาน, ความดันโลหิตสูง, โรคหัวใจ หรือมีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต
วิธีการฟอกไตและการบำบัดทดแทนไต
เมื่อเข้าสู่ระยะที่ 5 ผู้ป่วยจะต้องเตรียมพร้อมสำหรับการบำบัดทดแทนไต เพราะหน้าที่ไตที่เหลืออยู่ต่ำเกินไป ต้องใช้สิ่งอื่นมาทำงานแทน มีวิธีการรักษาหลักอยู่ 3 วิธี คือ
- การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม
- การล้างไตทางช่องท้อง
- การปลูกถ่ายไต
การปลูกถ่ายไตถือเป็นวิธีที่ดีที่สุด เพราะเป็นวิธีเดียวที่สามารถทำงานแทนไตได้ 100% และมีคุณภาพชีวิตที่ดีที่สุด ทั้งยังอยู่ในสิทธิการรักษาทั้ง 3 สิทธิ ได้แก่ บัตรทอง, ประกันสังคม และสวัสดิการข้าราชการ แต่ยังมีข้อจำกัดเรื่องการบริจาคอวัยวะที่ไม่เพียงพอกับความต้องการ
ความแตกต่างระหว่างการฟอกไตและฟอกเลือด
คำว่า "ฟอกไต" "ฟอกเลือด" และ "ล้างไต" ที่ชาวบ้านใช้กัน ทางการแพทย์จะเรียกว่า "การบำบัดทดแทนไต" หลักการพื้นฐานคือการทำความสะอาดเลือด แต่ใช้วิธีการต่างกัน
การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม
เป็นการทำความสะอาดเลือดด้วยตัวกรองที่มนุษย์สังเคราะห์ขึ้นมา โดยเอาเลือดมาไหลผ่านตัวกรอง ต้องไปทำที่โรงพยาบาลสัปดาห์ละ 3 ครั้ง ครั้งละ 4 ชั่วโมง (รวม 12 ชั่วโมงต่อสัปดาห์) เครื่องฟอกเลือดจะผลิตน้ำยาล้างไตสดจากน้ำประปาที่ผ่านระบบ RO
การล้างไตทางช่องท้อง
เป็นการทำความสะอาดเลือดโดยใช้เยื่อบุช่องท้องของตัวเอง เอาน้ำยาล้างไตไปแช่ในช่องท้อง ของเสียจะแพร่ผ่านเยื่อบุช่องท้องเข้ามาอยู่ในน้ำยาล้าง มีน้ำแช่ในช่องท้องตลอด 7 วัน ทั้ง 2 วิธีสามารถเอาของเสียขนาดเล็กออกได้เป็นหลัก ประมาณ 20 - 30% ของไตปกติเท่านั้น
เครื่องฟอกไตที่บ้าน ใช้ง่าย ประหยัดเวลา
การล้างไตทางช่องท้องมี 2 รูปแบบ คือ เปลี่ยนน้ำยาด้วยมือ และเปลี่ยนน้ำยาด้วยเครื่องอัตโนมัติ
การเปลี่ยนน้ำยาด้วยมือ
- ใช้เวลาประมาณ 30 นาทีต่อครั้งในการเปลี่ยนน้ำยา
- แช่น้ำยาในช่องท้อง แล้วไปทำกิจกรรมปกติได้
- ต้องมาเปลี่ยนน้ำยาระหว่างวัน
เครื่องล้างไตทางช่องท้องอัตโนมัติ
- ใช้เครื่องช่วยเปลี่ยนน้ำยาแทนการใช้มือ
- ต้องอยู่ติดกับเครื่อง เหมาะทำตอนนอน
- กลางวันไม่ต้องทำอะไร สามารถใช้ชีวิตปกติได้
- ใช้งานง่าย เหมือนเล่นมือถือ
- ผู้สูงอายุหรือคนอยู่คนเดียวก็สามารถจัดการเองได้
สิทธิการรักษาและเครื่องฟอกไตที่ได้รับ
- บัตรทอง (สิทธิ UC): ขอได้เลย ไม่มีข้อจำกัด
- ประกันสังคม: อาจมีเกณฑ์ เช่น ต้องทำงานในช่วงกลางวัน หรือนักเรียนที่ไม่สามารถเปลี่ยนน้ำยาตอนกลางวันได้
- สวัสดิการข้าราชการ: แล้วแต่ผู้ป่วยเลือก
ทั้ง 3 สิทธิครอบคลุมค่าใช้จ่ายในการรักษา รวมถึงเครื่องล้างไตทางช่องท้องอัตโนมัติ และน้ำยาล้างไตจะส่งถึงบ้านทุกสิทธิ
ข้อดีของการฟอกไตที่บ้าน
เมื่อเปรียบเทียบกับการไปฟอกเลือดที่โรงพยาบาล การล้างไตทางช่องท้องที่บ้านมีข้อดีหลายประการ:
1. ประหยัดค่าใช้จ่าย
- ลดค่าเดินทางไปโรงพยาบาล (จากสัปดาห์ละ 3 ครั้ง เหลือ 1 - 3 เดือนครั้ง)
- ไม่ต้องเสียรายได้จากการขาดงานพาผู้ป่วยไปโรงพยาบาล
- ครอบครัวไม่ต้องเสียเวลาดูแล
2. คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
- ยังสามารถทำงานได้ปกติ
- มีเวลาให้ครอบครัวมากขึ้น
- ไม่ต้องรอคิวที่โรงพยาบาล
- สามารถจัดการเวลาได้เอง
3. ประสิทธิภาพการรักษาเทียบเท่ากัน
คุณภาพการทำความสะอาดเลือดระหว่างฟอกเลือดที่โรงพยาบาลกับล้างไตทางช่องท้องที่บ้านเทียบเท่ากัน ผู้ป่วยยังคงต้องคุมอาหารและดูแลสุขภาพอย่างเดียวกัน
การดูแลความสะอาดเมื่อฟอกไตที่บ้าน
หลายคนเข้าใจผิดว่าการล้างไตที่บ้านต้องมีห้องพิเศษหรือห้องสเตอร์ไรล์ ความจริงคือ:
- ไม่จำเป็นต้องมีห้องเฉพาะหรือห้องสเตอร์ไรล์
- ต้องรักษาความสะอาด ณ จุดที่สำคัญเท่านั้น
- สามารถควบคุมและป้องกันการติดเชื้อได้
- มีช่องทางติดต่อคุณหมอและพยาบาลผ่านไลน์หรือช่องทางอื่นได้ตลอด
การป้องกันและตรวจคัดกรองโรคไตก่อนต้องฟอกไต
กลุ่มเสี่ยงที่ควรระวัง
- ผู้ป่วยเบาหวาน
- ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง
- ผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด
- ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง
- ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคไต
วิธีการดูแลและป้องกัน
- ปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต - ไม่อ้วนลงพุง ไม่สูบบุหรี่
- คุมโซเดียมประมาณ 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน
- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
- วัดความดันโลหิตเป็นประจำ
- ตรวจปัสสาวะและตรวจเลือดดูหน้าที่ไตเป็นระยะ
อาการเตือนที่ควรพบแพทย์
- ปัสสาวะเป็นเลือดหรือสีน้ำล้างเนื้อ
- ปัสสาวะเป็นฟอง
- ต้องตื่นขึ้นมาปัสสาวะตอนกลางคืน
- ปัสสาวะลำบาก
- มีอาการบวม
การรักษาแบบประคับประคองสำหรับผู้ที่ไม่เหมาะฟอกไต
สำหรับผู้ป่วยบางรายที่อาจไม่เหมาะกับการล้างไตหรือฟอกเลือด เช่น ผู้สูงอายุที่มีโรคประจำตัวหลายอย่าง อาจเลือกการรักษาแบบประคับประคอง ซึ่งมุ่งเน้น:
- การลดอาการ
- การคุมอาหาร
- การดูแลคุณภาพชีวิตในช่วงระยะสุดท้าย
- ไม่ใช้เครื่องไม้เครื่องมือเพิ่มเติม
สรุปการฟอกไต วิธีการดูแลและรักษาไตอย่างครอบคลุม
การฟอกไตและการล้างไตเป็นวิธีการรักษาที่ช่วยยืดอายุและรักษาคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคไตระยะสุดท้าย ปัจจุบันมีเทคโนโลยีที่ทำให้ผู้ป่วยสามารถดูแลตัวเองที่บ้านได้ง่ายขึ้น พร้อมทั้งได้รับการสนับสนุนจากสิทธิการรักษาครอบคลุม
สิ่งสำคัญคือการป้องกันโรคไตตั้งแต่เนิ่น ๆ ด้วยการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต ตรวจสุขภาพเป็นประจำ และดูแลโรคประจำตัวอย่างเหมาะสม หากมีอาการผิดปกติควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่เนิ่น ๆ
หมายเหตุ: ข้อมูลในบทความนี้เป็นเพียงความรู้ทั่วไป ผู้ป่วยควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำที่เหมาะสมกับสภาวะของตนเอง
แท็กที่เกี่ยวข้อง:
วันใหม่วาไรตี้
รู้ทันกันได้ : วิมานสิงโต: เมื่อ "เจ้าป่า" กลายเป็น "สัตว์เลี้ยง" ในกรงทองแดนสยาม
8 ต.ค. 68นครฮีลใจ : บ้านนี้ไม่เทรวม หยุดปัญหาขยะล้นเมืองจากต้นทางสู่ความยั่งยืน
8 ต.ค. 68ไทยประดิษฐ์คิดเก่ง : เทปพลาสติกชีวภาพสำหรับปิดแผลต้นไม้
8 ต.ค. 68สีสันวาไรตี้ (8 ต.ค. 68)
8 ต.ค. 68รู้ทันกันได้ : ไขข้อข้องใจทำไม "ปลาเค็ม"...กินมากถึงเป็นมะเร็ง ?
9 ต.ค. 68นครฮีลใจ : Bangkok Climate Action Week : พลังคนรุ่นใหม่ จุดไฟเปลี่ยนโลก
9 ต.ค. 68ไทยประดิษฐ์คิดเก่ง : ISmart OEE ระบบวัดประสิทธิผลโดยรวมของเครื่องจักรอัจฉริยะ
9 ต.ค. 68Make Money ไอเดียสร้างเงิน : ปลาดูสมุนไพร ไอเดียสร้างรายได้จากปลาในท้องถิ่น
9 ต.ค. 68สีสันวาไรตี้ (8 ต.ค. 68)
9 ต.ค. 68ปักหมุดจุดว้าว : ขุมทรัพย์หนาม ไร่กระบองเพชรกินได้
9 ต.ค. 68นครฮีลใจ : สวนขวดแก้ว ศิลปะฮีลใจ กับ คู่มือจัดของ จัดชีวิตจัดใจ
10 ต.ค. 68สีสันวาไรตี้ (10 ต.ค. 68)
10 ต.ค. 68รู้ทันกันได้ : ทางรอดผู้ป่วยสุขภาพจิต เริ่มที่ "รับฟัง - ไม่ตัดสิน"
10 ต.ค. 68ร่มเงาแห่งพระราชดำริ สืบต่อชีวิตป่าและผู้คนที่ห้วยฮ่องไคร้
13 ต.ค. 68ตามรอยพระราชดำริ สืบสานความพอเพียงจากห้วยฮ่องไคร้
13 ต.ค. 68พิกุลทอง ศูนย์เรียนรู้ตามแนวพระราชดำริ ที่ผสานภูมิปัญญาท้องถิ่น สู่ชีวิตที่มั่นคงและยั่งยืนของชุมชน
13 ต.ค. 68กปร.เชื่อมโครงการพระราชดำริสู่ชีวิตประชาชน
13 ต.ค. 68904 โรงเรียนจิตอาสา เรียนรู้นอกห้องเรียนจากศาสตร์พระราชา
13 ต.ค. 68"ฟอกไต - ล้างไต" ทำอย่างไร? ไม่สะเทือนไต
14 ต.ค. 68Life Fest 40+ รู้ก่อน ดีกว่า
14 ต.ค. 68สีสันวาไรตี้ (14 ต.ค. 68)
14 ต.ค. 68"น้ำพริกปลาย่างกระบองเพชร" เมนูสุขภาพจากพืชทนแล้งสร้างภูมิต้านทาน
14 ต.ค. 68ชีวิตหลังเกษียณ เริ่มต้นใหม่ในสวนเลมอน
14 ต.ค. 68Starch Boost แป้งต้านทานการย่อย
14 ต.ค. 68รู้ทันกันได้ : "มดตะนอย" มดน้อยแต่พิษไม่น้อย
14 ต.ค. 68นครฮีลใจ : จากงานวิจัยสู่รากฐานความรู้ เพื่อวิถียั่งยืนของชาวน่าน
14 ต.ค. 68Make Money ไอเดียสร้างเงิน : ศิลปะบนเครื่องประดับ ไอเดียสร้างรายได้จากงานฝีมือ
14 ต.ค. 68สีสันวาไรตี้ (15 ต.ค. 68)
14 ต.ค. 68ไทยประดิษฐ์คิดเก่ง : นวัตกรรมอาหารโฮลมีลเพียวเร่
16 ต.ค. 68ชวนเจนซีมาทำดีกันถอะ! Good Society Day 2025
16 ต.ค. 68
วันใหม่วาไรตี้
รู้ทันกันได้ : วิมานสิงโต: เมื่อ "เจ้าป่า" กลายเป็น "สัตว์เลี้ยง" ในกรงทองแดนสยาม
8 ต.ค. 68นครฮีลใจ : บ้านนี้ไม่เทรวม หยุดปัญหาขยะล้นเมืองจากต้นทางสู่ความยั่งยืน
8 ต.ค. 68ไทยประดิษฐ์คิดเก่ง : เทปพลาสติกชีวภาพสำหรับปิดแผลต้นไม้
8 ต.ค. 68สีสันวาไรตี้ (8 ต.ค. 68)
8 ต.ค. 68รู้ทันกันได้ : ไขข้อข้องใจทำไม "ปลาเค็ม"...กินมากถึงเป็นมะเร็ง ?
9 ต.ค. 68นครฮีลใจ : Bangkok Climate Action Week : พลังคนรุ่นใหม่ จุดไฟเปลี่ยนโลก
9 ต.ค. 68ไทยประดิษฐ์คิดเก่ง : ISmart OEE ระบบวัดประสิทธิผลโดยรวมของเครื่องจักรอัจฉริยะ
9 ต.ค. 68Make Money ไอเดียสร้างเงิน : ปลาดูสมุนไพร ไอเดียสร้างรายได้จากปลาในท้องถิ่น
9 ต.ค. 68สีสันวาไรตี้ (8 ต.ค. 68)
9 ต.ค. 68ปักหมุดจุดว้าว : ขุมทรัพย์หนาม ไร่กระบองเพชรกินได้
9 ต.ค. 68นครฮีลใจ : สวนขวดแก้ว ศิลปะฮีลใจ กับ คู่มือจัดของ จัดชีวิตจัดใจ
10 ต.ค. 68สีสันวาไรตี้ (10 ต.ค. 68)
10 ต.ค. 68รู้ทันกันได้ : ทางรอดผู้ป่วยสุขภาพจิต เริ่มที่ "รับฟัง - ไม่ตัดสิน"
10 ต.ค. 68ร่มเงาแห่งพระราชดำริ สืบต่อชีวิตป่าและผู้คนที่ห้วยฮ่องไคร้
13 ต.ค. 68ตามรอยพระราชดำริ สืบสานความพอเพียงจากห้วยฮ่องไคร้
13 ต.ค. 68พิกุลทอง ศูนย์เรียนรู้ตามแนวพระราชดำริ ที่ผสานภูมิปัญญาท้องถิ่น สู่ชีวิตที่มั่นคงและยั่งยืนของชุมชน
13 ต.ค. 68กปร.เชื่อมโครงการพระราชดำริสู่ชีวิตประชาชน
13 ต.ค. 68904 โรงเรียนจิตอาสา เรียนรู้นอกห้องเรียนจากศาสตร์พระราชา
13 ต.ค. 68"ฟอกไต - ล้างไต" ทำอย่างไร? ไม่สะเทือนไต
14 ต.ค. 68Life Fest 40+ รู้ก่อน ดีกว่า
14 ต.ค. 68สีสันวาไรตี้ (14 ต.ค. 68)
14 ต.ค. 68"น้ำพริกปลาย่างกระบองเพชร" เมนูสุขภาพจากพืชทนแล้งสร้างภูมิต้านทาน
14 ต.ค. 68ชีวิตหลังเกษียณ เริ่มต้นใหม่ในสวนเลมอน
14 ต.ค. 68Starch Boost แป้งต้านทานการย่อย
14 ต.ค. 68รู้ทันกันได้ : "มดตะนอย" มดน้อยแต่พิษไม่น้อย
14 ต.ค. 68นครฮีลใจ : จากงานวิจัยสู่รากฐานความรู้ เพื่อวิถียั่งยืนของชาวน่าน
14 ต.ค. 68Make Money ไอเดียสร้างเงิน : ศิลปะบนเครื่องประดับ ไอเดียสร้างรายได้จากงานฝีมือ
14 ต.ค. 68สีสันวาไรตี้ (15 ต.ค. 68)
14 ต.ค. 68ไทยประดิษฐ์คิดเก่ง : นวัตกรรมอาหารโฮลมีลเพียวเร่
16 ต.ค. 68ชวนเจนซีมาทำดีกันถอะ! Good Society Day 2025
16 ต.ค. 68









