เปิดเหตุผล “โตเกียว” รอดน้ำท่วม แม้ฝนตกนานถึง 34 วัน

กรุงโตเกียว เมืองหลวงของญี่ปุ่น ฝนตกต่อเนื่องยาวนานเกิน 1 เดือน นานที่สุดในรอบ 140 ปี หรือตั้งแต่เริ่มเก็บสถิติเมื่อปี 1886 โดยอาจมีโลกร้อนเป็นปัจจัยหนึ่ง แต่ที่น่าสังเกตคือฝนตกนานแบบนี้แต่โตเกียวน้ำไม่ท่วม

เราอาจจะเห็นข่าวพื้นที่รอบ ๆ น้ำท่วมไปบ้างในช่วงที่ไต้ฝุ่นถล่ม แต่ใจกลางกรุงโตเกียวน้ำไม่ท่วมแม้ฝนตกยาว ปัจจัยหนึ่งคือโครงสร้างพื้นฐานที่รองรับได้เป็นอย่างดี หลายคนอาจจะเห็นข่าวที่ฝนตกทำสถิติใหม่ในกรุงโตเกียว นาน 34 วันติดต่อกัน ไล่เลี่ยกับในช่วงที่อาเซียนตอนบนเจอฝนตกแช่สะสมจนน้ำท่วมไล่ตั้งแต่เมียนมา ไทย ไปจนถึงเวียดนาม แล้วปัจจัยอะไรบ้างที่ทำให้ฝนตกนานกว่า 1 เดือนที่เมืองหลวงของญี่ปุ่นไม่ทำให้เกิดน้ำท่วม

จริง ๆ แล้วกรมอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่นระบุว่า ฝนตกตั้งแต่เกาะฮอกไกโดยาวลงมาจนถึงคิวชู เป็นผลจากแนวฝนในฤดูใบไม้ร่วง โดยหลัก ๆ จะตกริมชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งช่วงเดือนที่ผ่านมา ฝนในภูมิภาคคันโตและอื่น ๆ มีปริมาณมากกว่าช่วงปกติถึง 3 เท่า ในขณะที่แดดออกน้อยกว่าปกติ

ฝนตกชุกนอกจากจะเกิดจากแนวฝนในช่วงฤดูใบไม้ร่วงแล้ว ยังมีปัจจัยเสริมเป็นพายุหลายลูกที่เคลื่อนผ่าน นำอากาศอุ่นและชื้นเข้ามาในพื้นที่

ขณะที่สภาวะโลกร้อนที่เกิดจากการปล่อยก๊าซคาร์บอนของมนุษย์ ทำให้ความชื้นในชั้นบรรยากาศโลกมีมากขึ้น จึงทำให้โอกาสการเกิดฝนตกหนักมีมากขึ้นตามไปด้วย โดยมีปรากฏการณ์เอลนีโญเป็นปัจจัยเสริม ซึ่งคาดว่าจนถึงวันนี้ ในจังหวัดชิบะ และคานากาวะก็จะยังมีฝนตกต่อเนื่องอยู่

โตเกียวปกติจะฝนตกช่วงเดือนมิถุนายน แต่ปีนี้ฝนตกยาวต่อเนื่องช่วงหน้าร้อน 34 วัน ตั้งแต่ 27 สิงหาคมถึง 29 กันยายน วัดได้รวม 629 มิลลิเมตร มากกว่าค่าเฉลี่ยเดือนกันยายนถึง 3 เท่าตัว แถมยังทำให้แทบไม่ได้เจอแดด โดยทั้งเดือนแดดออกแค่ 46.8 ชั่วโมงเท่านั้น

ช่วง 6-7 กันยายน ไต้ฝุ่นกรอวาญทำให้ฝนตกถึง 150 มิลลิเมตร ก่อนที่ต่อมาไต้ฝุ่นลูกที่ 2 คือตู้เจวียน จะนำมาซึ่งปริมาณฝนสูงสุด 156 มิลลิเมตรในวันเดียว เมื่อวันที่ 21 กันยายน

นอกจากนี้ ทั้งปีที่ผ่านมา โตเกียวเจอฝนมากขึ้น โดยมีถึง 4 วันที่วัดปริมาณฝนได้เกิน 100 มิลลิเมตร กับที่เกิน 70 มิลลิเมตรอีก 6 วัน ตัวเลขนี้ดูไม่เยอะ แต่เป็นสถิติสูงสุดตั้งแต่ปี 1875

แนวโน้มปริมาณฝนแถบโตเกียวที่เพิ่มขึ้นจากในอดีต ทำให้นักวิทยาศาสตร์ตั้งข้อสังเกตว่าเป็นผลพวงหนึ่งจากภาวะโลกร้อน ที่ทำให้สภาพอากาศของญี่ปุ่นเปลี่ยนแปลงไปในระยะยาว

สถิติเดิมของโตเกียวที่ฝนตกต่อเนื่องยาวนานที่สุดคือ 33 วัน ระหว่างวันที่ 27 มิถุนายน ถึง 29 กรกฎาคม ปี 2019 ส่วนสถิติฝนตกสูงสุดสำหรับเดือนกันยายน คือ 670.9 มิลลิเมตร เมื่อปี 1958 ซึ่งเดือนที่ผ่านมาเกือบจะทุบสถิติแล้ว

ฝนมากแบบนี้ สำหรับโตเกียวน้ำอาจจะไม่ท่วม แต่พื้นที่รอบ ๆ ท่วม อย่างภาพที่ได้เห็นไปก่อนหน้านี้ช่วงไต้ฝุ่นตู้เจวียนพัดถล่มญี่ปุ่น แถบคันโตทั้งน้ำท่วม บ้านเรือนเสียหาย พื้นที่เกษตรกรรมถูกทำลาย และยังมีน้ำท่วมดินถล่มในจังหวัดชิบะ

โตเกียวรอดจากน้ำท่วมได้เพราะหลายปัจจัย จริงอยู่ที่ว่าฝนไม่ได้ตกปริมาณเยอะ ๆ แค่ภายในไม่กี่วัน แต่โครงสร้างพื้นฐานที่ใช้บรรเทาภัยพิบัติ ช่วยทำให้เมืองใหญ่รอดพ้นความเสียหายทางเศรษฐกิจได้เสมอ

การวางผังเมืองและการผันน้ำในส่วนต่าง ๆ รวมทั้งอุโมงค์ใต้ดิน อ่างเก็บน้ำใต้ดิน รองรับน้ำที่ล้นจากทางน้ำขนาดกลางและขนาดเล็ก ชะลอปริมาณน้ำที่ไหลไปสะสมปลายน้ำ

ย้อนไปปี 2019 โตเกียวเจอไต้ฝุ่นทำให้ฝนตกชั่วโมงละ 32 มิลลิเมตร อ่างเก็บน้ำใต้ดินใต้ถนนวงแหวนกลางโตเกียวรับน้ำถึง 490,000 ลูกบาศก์เมตร หรือ 90% ของความจุ ช่วยชะลอน้ำ ทำให้ระดับน้ำที่ปลายน้ำลดลงต่ำกว่าที่ควรจะเป็นถึง 1.5 เมตร

ญี่ปุ่นวางแผนมาตั้งแต่หลายปีก่อนว่าจะขยายสถานที่กักเก็บน้ำใต้ดิน ให้รับน้ำฝนได้ในอัตราที่มากขึ้นเป็นชั่วโมงละ 100 มิลลิเมตร จากเดิมศักยภาพคือ 50–75 มม./ชม. เพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาวะภูมิอากาศโลก

ข้อมูลจากสำนักการก่อสร้างมหานครโตเกียวชี้ว่า ขณะนี้อยู่ระหว่างการทดลองใช้งานและเชื่อมต่อระบบบริหารจัดการน้ำทั้งหมด ซึ่งจากเดิมอุโมงค์ใต้ดิน 2 จุด เชื่อมแม่น้ำ 3 สาย และ 2 สาย ต่อไปถ้าโครงการสมบูรณ์ อุโมงค์รับน้ำใต้ดินจะเชื่อมแม่น้ำทั้ง 5 สาย เพื่อเตรียมความพร้อมรับมือสภาวะอากาศในอนาคตที่จะยิ่งเอาแน่เอานอนไม่ได้มากขึ้น

สถานการณ์ฝนที่โตเกียวอาจจะนำมาเทียบกับกรุงเทพฯ ไม่ได้ทั้งหมด เพราะระยะเวลาที่ฝนตกกับปริมาณฝนไม่เหมือนกัน และโครงสร้างพื้นฐานเพื่อรับมือภัยพิบัติก็ไม่เหมือนกันด้วย แต่การจัดการเมืองที่โตเกียวพิสูจน์ให้เห็นว่าการวางแผนระยะยาวมีประสิทธิภาพอย่างไร เพราะสุดท้ายทุกประเทศก็ต้องเจอผลกระทบจากโลกร้อนไม่ต่างกันในอนาคต

📌อ่าน : “ลูกเห็บหลงฤดู” เหตุการณ์ลูกเห็บตกกลางกรุง เมื่อ 1 ต.ค. 69

📌อ่าน : มีโอกาสเกิดน้ำท่วมสูงมาก! ทำไม? ช่วงนี้จะเกิดฝนตกหนักและตกแช่

📌อ่าน : “พยากรณ์อากาศ” รู้ได้อย่างไร? ฝนจะตก แดดจะออก พายุจะเข้า

📌อ่าน : อุณหภูมิโลกสูงขึ้น! โลกกำลังเปลี่ยนรูปร่างทางกายภาพ ส่งผลต่อการหมุนรอบตัวเอง ปี 2029 หนึ่งนาที อาจเหลือ 59 วิฯ

📌อ่าน : ชวนรู้จัก “พยากรณ์อากาศ” คืออะไร ? ทำไมรู้ว่าวันนี้ฝนตก

📌อ่าน : ฤทธิ์เอลนีโญ 2026! ปีนี้ยังไม่มีพายุเฮอร์ริเคนเกิดขึ้นในมหาสมุทรแอตแลนติก แต่พายุในมหาสมุทรแปซิฟิกมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น

📌อ่าน : ทำไม? การคาดการณ์ปรากฏการณ์เอลนีโญและผลกระทบแบบเป๊ะ ๆ จึงเป็นเรื่องยาก

📌อ่าน : WMO เตือน! “เอลนีโญ” รุนแรงเป็นประวัติการณ์ ใกล้เข้ามาแล้ว

📌อ่าน : ยังแก้ไขได้! 5 เรื่องต้องรู้ เมื่อโลกอุณหภูมิสูงกว่า 1.5 องศาเซลเซียส

📌อ่าน : อะไร? คือ “ก็อดซิลลา เอลนีโญ” เมื่อสภาพอากาศกลายร่างเป็นสัตว์ประหลาด

📌อ่าน : “ปรากฏการณ์เอลนีโญ” ส่งผลให้ “แพลงก์ตอนพืช” ในแปซิฟิกลดลง

📌อ่าน : ซูเปอร์เอลนีโญกำลังจะมา ไทยเตรียมรับมือฤดูแล้งยาวนานแล้วหรือยัง?