ซื้อทอง 7 แสน ร้านโทรทวงเพิ่ม 3 หมื่น ทำได้หรือไหม?

คำถามสำคัญจึงอยู่ที่ว่า ในกรณีลักษณะนี้ ร้านทองมีสิทธิ์เรียกเงินเพิ่มได้จริงหรือไม่? และในมุมของผู้บริโภคควรรับมืออย่างไร Thai PBS Verify ชวนหาคำตอบประเด็นทางกฎหมายนี้กับ  คุณพิมพ์ลดา ฐิติกรธนานุรักษ์ หรือ “ทนายแนน” ที่จะช่วยอธิบายให้เห็นภาพชัดขึ้น ทั้งในแง่สิทธิของร้านค้าและแนวทางปกป้องตัวเองของผู้ซื้อไม่ให้เกิดคดีความในอนาคต 

ร้านค้าทวงเงินเพิ่ม “ทำได้หรือไม่” ตามกฎหมาย

คุณพิมพ์ลดา ให้สัมภาษณ์ในมุมข้อกฎหมาย โดยระบุว่า กรณีนี้เข้าข่ายเรื่อง “ลาภมิควรได้” ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กล่าวคือ หากมีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้รับประโยชน์เกินกว่าที่ควรจะได้โดยความผิดพลาด อีกฝ่ายสามารถเรียกร้องคืนได้

ในธุรกรรมซื้อขายทองคำ ซึ่งมีราคาขึ้นลงตลอดเวลา การซื้อขายจะยึด “ราคาทอง ณ เวลาซื้อขายจริง” เป็นหลัก หากมีการคำนวณผิดพลาด เช่น นับเงินขาดจริง ร้านค้าสามารถติดตามให้ลูกค้าชำระส่วนต่างเพิ่มเติมได้

ในทางกลับกัน หากลูกค้าจ่ายเงินเกิน หรือได้รับทองไม่ครบตามน้ำหนัก ร้านค้าก็มีหน้าที่คืนเงินหรือชดเชยเช่นกัน

คุณพิมพ์ลดา ฐิติกรธนานุรักษ์ หรือ “ทนายแนน”

“จริง ๆ แล้วต้องอธิบายก่อนว่า ราคาทองคำมีความผันผวน ภายในวันเดียวราคาสามารถปรับขึ้นลงได้ ดังนั้นต้องดูราคาทอง ณ เวลาที่มีการซื้อขายว่าอยู่ที่บาทละเท่าไร เมื่อทราบราคาต่อบาทแล้ว การซื้อทอง 10 บาทก็สามารถคำนวณได้ชัดเจนโดยนำราคาต่อบาทคูณ 10

ในกรณีที่ตรวจพบภายหลังว่า ‘รับเงินไม่ครบ’ และลูกค้าได้นำทองกลับไปแล้ว หากเป็นความจริงตามข้อเท็จจริง ทางกฎหมายถือว่าเข้าข่าย “ลาภมิควรได้” ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งหมายความว่าร้านค้าสามารถติดตามเรียกเงินส่วนที่ขาดจากลูกค้าได้ เพื่อให้ครบตามมูลค่าทองคำที่ลูกค้าได้รับไป” คุณพิมพ์ลดา กล่าว 

ปมสำคัญอยู่ที่ “หลักฐาน”

ประเด็นที่ซับซ้อนที่สุดของเคสนี้ คือเรื่อง “พยานหลักฐาน”

• ลูกค้าชำระเงินสด (มีทั้งแบงก์พันและแบงก์ร้อยปะปน)
• ร้านใช้พนักงานนับเงินด้วยมือ
• ไม่มีหลักฐานยืนยันชัดเจนขณะนับเงินจริง

เมื่อร้านอ้างว่า “เงินขาด” ภาระการพิสูจน์จะตกอยู่ที่ร้านค้า ว่าต้องแสดงให้ได้ว่าเงินขาดจริง และขาดในขั้นตอนไหน แต่หากหลักฐานมีเพียง

• ภาพนิ่งของกองเงิน
• กล้องวงจรปิดมุมไกลที่มองไม่ชัด

ก็อาจไม่เพียงพอในการยืนยันข้อเท็จจริง แต่หากตกลงกันไม่ได้ สุดท้ายอาจต้องเข้าสู่กระบวนการศาล เพื่อพิสูจน์ว่า

• ซื้อขายเกิดขึ้นเวลาใด
• ราคาทอง ณ เวลานั้นเท่าไร
• เงินขาดจริงหรือไม่

3 วิธีลดความเสี่ยง เมื่อจำเป็นต้องจ่ายเงินสดในร้านทอง 

เพื่อป้องกันปัญหาในลักษณะนี้ ผู้เชี่ยวชาญแนะนำว่า

1. หลีกเลี่ยงการใช้เงินสด
   ควรใช้การโอนเงิน เพราะมีหลักฐานชัดเจน เช่น สลิป และ Statement ตรวจสอบย้อนหลังได้
2. หากจำเป็นต้องใช้เงินสด

• ควรถ่ายวิดีโอขณะพนักงานนับเงิน
• ให้พนักงานพูดยืนยันยอดเงินที่รับและเงินทอนในคลิป
• เก็บหลักฐานทุกขั้นตอน

3. ใช้แคชเชียร์เช็ค
   เป็นอีกทางเลือกที่ปลอดภัย ลดความเสี่ยงเรื่องนับเงินผิด

ร้านค้าควรทำอย่างไร ?

ฝั่งผู้ประกอบการเองก็สามารถลดความเสี่ยงได้เช่นกัน

1. ใช้เครื่องนับเงิน
   ลดความผิดพลาดจากมนุษย์โดยตรง
2. ปรับมุมกล้องวงจรปิด
   ควรเห็นจุดนับเงินชัดเจน ใช้เป็นหลักฐานได้จริง
3. สนับสนุนการโอนเงิน
   ช่วยตัดปัญหานับเงินผิด ทอนเงินผิด หรือการทุจริต

นายจ้างหักเงินพนักงานได้ไหม ?

ในกรณีเงินขาดจริง หลายคนสงสัยว่า “พนักงานต้องรับผิดหรือไม่”

ตามกฎหมายแรงงาน นายจ้าง ไม่สามารถหักเงินเดือนพนักงานได้ทันที
เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่า

• พนักงาน “จงใจ” ทำให้เกิดความเสียหาย หรือ
• มีความ “ประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง”

และแม้เข้าเงื่อนไขดังกล่าว การหักเงินเดือนยังต้องได้รับ ความยินยอมจากลูกจ้าง ก่อนเท่านั้น

ใครถูกใครผิด ต้องดูที่หลักฐาน

กรณีร้านทองทวงเงินเพิ่มหลังขายสินค้าไปแล้ว “ไม่ใช่เรื่องทำไม่ได้” ตามกฎหมาย หากพิสูจน์ได้ว่าเงินขาดจริง แต่หัวใจสำคัญคือ “หลักฐาน” หากไม่มีหลักฐานชัดเจน ก็ยากที่จะบังคับให้อีกฝ่ายชำระเงินเพิ่มได้

ดังนั้น ทั้งผู้ซื้อและผู้ขาย ควรเลือกวิธีชำระเงินที่ตรวจสอบได้ เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจกลายเป็นคดีความในอนาคต

ขอบคุณข้อมูลจาก : รู้ทันกันได้