ระวังข่าวลวงท่วมฟีด ช่วงน้ำท่วมขัง เช็กให้แน่ก่อนแชร์ Fake News

เมื่อเกิดฝนตกหนักหรือน้ำท่วม ประชาชนมักเร่งติดตามข่าวสารเพื่อประเมินสถานการณ์และวางแผนการเดินทาง แต่ในช่วงที่ข้อมูลถูกเผยแพร่อย่างรวดเร็ว ‘ข่าวปลอม’ หรือ Fake News ก็อาจถูกนำมาเผยแพร่และส่งต่อไปพร้อมกัน โดยเฉพาะข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับระดับน้ำ พื้นที่เสี่ยง เส้นทางการจราจร และประกาศจากหน่วยงานรัฐ

แฟ้มภาพ Thai PBS ชุมชนมัสยิดท่าอิฐ จ.นนทบุรี วันที่ 29 กันยายน 2564

รูปแบบข่าวปลอมช่วงระวังภัย

1.ข่าวน้ำท่วมปลอม 

เป็นหนึ่งในข้อมูลที่ควรระวัง เช่น การอ้างว่าระดับน้ำเพิ่มสูงผิดปกติ เขื่อนแตก น้ำกำลังทะลักเข้าพื้นที่ หรือมีคำสั่งให้อพยพ ทั้งที่ยังไม่มีประกาศจากหน่วยงานที่รับผิดชอบ หากข้อมูลดังกล่าวถูกแชร์ต่อโดยไม่มีการตรวจสอบ อาจทำให้ประชาชนเกิดความตื่นตระหนกและเข้าใจสถานการณ์คลาดเคลื่อน

2.การนำภาพหรือคลิปเก่ามาเผยแพร่ซ้ำ 

โดยอ้างว่าเป็นเหตุการณ์ที่กำลังเกิดขึ้นในปัจจุบัน ภาพน้ำท่วมจากหลายปีก่อน หรือภาพจากคนละจังหวัด อาจถูกนำมาใช้ประกอบโพสต์เกี่ยวกับสถานการณ์ปัจจุบัน ทำให้ผู้รับสารเข้าใจผิดว่าเหตุการณ์มีความรุนแรงหรือเกิดขึ้นในพื้นที่ดังกล่าว

(ซ้าย) ภาพโพสต์อ้างเหตุเกิดที่หาดใหญ่ (ขวา) ภาพรายงานของ BBC ระบุเป็นเหตุการณ์น้ำท่วมบ้านเรือนในเมือง Orenburg ประเทศรัสเซีย

3.ภาพ AI หรือภาพตัดต่อ 

ภาพอาจถูกนำมาใช้ประกอบข่าวภัยพิบัติ เช่น ภาพน้ำท่วมที่มีลักษณะรุนแรงผิดปกติ หรือภาพเหตุการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นจริง แม้ภาพจะดูสมจริง แต่ไม่ได้หมายความว่าเหตุการณ์ในภาพเกิดขึ้นจริง

ภาพ “หมา–แมวฮีโร่” พบลายน้ำ–ตัวอักษรเพี้ยน เครื่องมือตรวจสอบชี้ชัดถูกสร้างด้วย AI

เพจข่าวออนไลน์แชร์คลิปวงจรปิดสุดระทึกเหตุโคลนถล่มเนปาล ! พบที่แท้คลิป AI หลอกคลิก

4.ข่าวปลอมเกี่ยวกับเส้นทางการเดินทาง 

เป็นอีกเรื่องที่ควรตรวจสอบ โดยอาจมีการอ้างว่าถนน สะพาน หรือเส้นทางสำคัญถูกน้ำท่วมและปิดการจราจร ทั้งที่สถานการณ์จริงแตกต่างออกไป ผู้ที่ต้องเดินทางจึงควรตรวจสอบข้อมูลกับหน่วยงานด้านการจราจร หน่วยงานในพื้นที่ หรือช่องทางทางการก่อนออกเดินทาง

นอกจากนี้ ยังควรระวัง ประกาศปลอมที่แอบอ้างหน่วยงานรัฐ โดยนำชื่อ โลโก้ หรือรูปแบบของประกาศราชการมาใช้สร้างความน่าเชื่อถือ เช่น ประกาศให้อพยพ ประกาศปิดพื้นที่ หรือแจ้งให้ประชาชนดำเนินการบางอย่าง หากพบข้อมูลลักษณะนี้ ควรตรวจสอบกับเว็บไซต์หรือช่องทางสื่อสารอย่างเป็นทางการของหน่วยงานนั้นโดยตรง

แฟ้มภาพ Thai PBS แม่น้ำเจ้าพระยา วันที่ 27 สิงหาคม 2567

เช็ก 4 อย่าง ก่อนแชร์ข่าวลวงช่วงน้ำท่วมขัง 

1. ที่มา: ใครเป็นผู้เผยแพร่ข้อมูล และเป็นแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือหรือไม่
2. เวลา: ภาพ คลิป หรือข้อมูลนั้นเกิดขึ้นเมื่อไร เป็นเหตุการณ์ปัจจุบันหรือเป็นข้อมูลเก่าที่ถูกนำมาเผยแพร่ซ้ำ อาจนำภาพที่น่าสงสัยไปตรวจสอบภาพย้อนหลังด้วย Google Lens 
3. สถานที่: เหตุการณ์เกิดขึ้นที่ไหน ตรงกับพื้นที่ที่โพสต์กล่าวอ้างหรือไม่
4. แหล่งยืนยัน: มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือสื่อที่น่าเชื่อถือรายอื่นรายงานตรงกันหรือไม่ 

ทั้งนี้ การส่งต่อข้อมูลเท็จ ข่าวปลอม ในโลกออนไลน์ มีความผิดตามกฎหมาย พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ มาตรา 14 (1) หากนำข้อมูลเท็จเข้าสู่ระบบ จนก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้อื่น จะมีโทษ จำคุกไม่เกิน 5 ปีปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ที่มา: ตำรวจสอบสอบสวนกลาง