ข่าวปลอม คลิปอ้างอิสราเอลถล่มโรงกลั่นน้ำมันอิหร่าน แท้จริงเป็นคลิปท่อส่งก๊าซธรรมชาติรัสเซียระเบิด-ภาพ AI

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาของข่าวปลอมจาก: x

ภาพบัญชี X แชร์ภาพวิดีโอและภาพระเบิด ระบุว่า ”ด่วน อิสราเอลมีรายงานว่าได้โจมตีโรงกลั่นน้ำมันขนาดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของอิหร่าน นับเป็นการยกระดับความตึงเครียดในภูมิภาคอย่างมีนัยสำคัญ”

Thai PBS Verify พบบัญชี X แชร์ภาพวิดีโอและภาพระเบิด ระบุว่า 

“BREAKING Israel reportedly strikes one of Iran’s largest oil refineries, marking a significant escalation in regional tensions”  

แปลเป็นภาษาไทยโดยใช้ Google Translate ระบุว่า 

“ด่วน อิสราเอลมีรายงานว่าได้โจมตีโรงกลั่นน้ำมันขนาดใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของอิหร่าน นับเป็นการยกระดับความตึงเครียดในภูมิภาคอย่างมีนัยสำคัญ”

ซึ่งโพสต์ดังกล่าวมีการเข้าชม 719,000 ครั้ง และการแสดงความรู้สึก 3,300 ครั้ง รวมทั้งมีการแสดงความคิดเห็น 147 ข้อความ อีกทั้งมีการรีโพสต์ 898 ครั้ง

ภาพดังกล่าวเป็นภาพเหตุการณ์จริงหรือไม่ ? 

Thai PBS Verify นำภาพในโพสต์ไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ เช่น  Hive moderation, fauxlens และ  AI or Not พบว่า มีโอกาสสูงที่เกิดจากการถูกสร้างด้วย AI 

ภาพจากการตรวจสอบ Hive moderation ผลการตรวจสอบพบมีโอกาสเป็นภาพที่ถูกสร้างจาก AI สูงถึง 99.5%

ภาพจากการตรวจสอบ fauxlens ผลการตรวจสอบพบมีโอกาสเป็นภาพที่ถูกสร้างจาก AI สูงถึง 77%

ภาพจากการตรวจสอบ AI or Not ผลการตรวจสอบพบมีโอกาสเป็นภาพที่ถูกสร้างจาก AI สูงถึง 93%

ต่อมา เมื่อนำภาพในคลิปวิดีโอไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือ Google  Lens พบว่าไปตรงกับข่าวที่ถูกเผยแพร่ไว้เมื่อวันที่ 10 มิ.ย. 69 จากสำนักข่าวออนไลน์ Al-Watan Online ของซีเรีย ที่ระบุว่า เกิดเหตุระเบิด 3 ครั้งในท่อส่งก๊าซธรรมชาติสายหลักในเมืองคิซิลยูร์ต (Kizlyurt) สาธารณรัฐดาเกสถาน ประเทศรัสเซีย ส่งผลให้เกิดเพลิงไหม้ 

ในรายงานดังกล่าวระบุว่า เจ้าหน้าที่สามารถควบคุมเพลิงไว้ได้ และไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บ นอกจากนี้ ได้มีการอพยพประชาชนจากบ้านเรือนประมาณ 300 หลัง เพื่อเป็นมาตรการป้องกันไว้ก่อน ก่อนที่จะอนุญาตให้กลับเข้าบ้านได้ในเวลาต่อมา 

ภาพเปรียบเทียบภาพวิดีโอในโพสต์ (ซ้าย) และภาพจากโพสต์ในเฟซบุ๊ก Al-Watan Online (ขวา)

จากการค้นหาในแผนที่ Yandex  แผนที่ของรัสเซีย พบว่าพื้นที่ในแผนที่ตรงกับพื้นที่ในคลิปอย่างชัดเจน ทำให้ยืนยันได้ว่า สถานที่เกิดเหตุคือประเทศรัสเซีย ไม่เกี่ยวข้องกับการโจมตีโรงกลั่นน้ำมันของอิหร่านแต่อย่างใด

ภาพเปรียบเทียบสถานที่ในคลิป (ซ้าย) และภาพจากแผนที่ yandex (ขวา)

แผนที่ของสถานที่ดังกล่าว

เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?

Thai PBS Verify ตรวจสอบโพสต์บน X ที่อ้างว่าอิสราเอลโจมตีโรงกลั่นน้ำมันขนาดใหญ่ของอิหร่าน พร้อมแนบภาพและวิดีโอประกอบ พบว่าเนื้อหาดังกล่าวมีลักษณะบิดเบือน โดยภาพนิ่งมีแนวโน้มสูงว่าเป็นภาพที่สร้างขึ้นด้วย AI  ขณะที่วิดีโอไม่ได้เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ในอิหร่าน แต่เป็นเหตุระเบิดท่อก๊าซในเมืองคิซิลยูร์ต ประเทศรัสเซีย เมื่อวันที่ 10 มิ.ย. 69