คลิปไวรัล “ละหมาดขวางรถไฟใต้ดินลอนดอน” สร้างด้วย AI

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาของข่าวปลอมจาก: X

ภาพบัญชี X  แชร์วิดีโอคนละหมาดในรถไฟฟ้าลอนดอน

Thai PBS Verify พบบัญชี X  แชร์วิดีโอคนละหมาดในรถไฟฟ้าลอนดอน พร้อมระบุข้อความว่า “MUSLIMS BLOCKING THE TUBE IN LONDON AND FRUSTRATING COMMUTERS !!!!! THIS IS SADIQ KHANS SHAKIRA LAW LONDON. WE NEED OUT COUNTRY BACK NOWWW!!!!” 

แปลเป็นข้อความภาษาไทยโดยใช้ Google Translate ระบุว่า

 “มีชาวมุสลิมไปขวางทางรถไฟใต้ดินในลอนดอน ทำให้ผู้โดยสารเดือดร้อนและไม่พอใจ นี่แหละคือสิ่งที่เรียกว่า ‘กฎหมายชะรีอะห์’ ภายใต้การบริหารของซาดิก ข่านในลอนดอน พวกเราต้องเอาประเทศกลับคืนมาเดี๋ยวนี้!”

โดยโพสต์ดังกล่าวมียอดผู้เข้าชม 2,300,000 ครั้ง มีการแสดงความรู้สึก 4,100 ครั้ง และมีการแสดงความคิดเห็น 2,000 ข้อความ นอกจากนี้ยังมีการรีโพสต์ไปกว่า 1,900 ครั้ง ถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 3 ส.ค. 69 

ตรวจสอบความโปร่งใสของบัญชี ? 

Thai PBS Verify  ตรวจสอบความโปร่งใสของบัญชีพบว่าบัญชีถูกสร้างเมื่อ ก.ย. 65 ที่ประเทศอังกฤษ

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในรถไฟฟ้าใต้ดินลอนดอนจริงหรือไม่ ? 

 เมื่อสังเกตด้วยตาเปล่าพบว่ามีบางจุดที่น่าสงสัยว่าจะถูกสร้างด้วย AI ดังนี้ 

1. สังเกตความผิดปกติทางหลักศาสนา

• ผิดหลักการละหมาด: ในภาพมีกลุ่มคนที่นั่งละหมาด หันหน้าเข้าหากันสองฝั่ง แต่ตามหลักศาสนาอิสลาม การละหมาดเป็นหมู่คณะ (ญะมาอะฮ์) ผู้ละหมาดทุกคนจะต้องหันหน้าไปใน ทิศทางเดียวกันทั้งหมด (ทิศกิบละฮ์) 

• ความสมเหตุสมผลของการใช้งาน: พรมละหมาดถูกปูเต็มพื้นรถไฟฟ้าเป็นบล็อกอย่างเป๊ะเกินจริง ซึ่งในสภาวะจริงขบวนรถไฟฟ้ามีการสั่นสะเทือน เคลื่อนที่ และมีผู้โดยสารเดินผ่านตลอดเวลา

2. สังเกตรายละเอียดบิดเบี้ยวในภาพ

• รายละเอียดเสาและโครงสร้าง: เสาสีแดงและเหลืองกลางรถไฟฟ้าเชื่อมต่อกับพื้นและเพดานในมุมมองที่ผิดเพี้ยน

ต่อมา Thai PBS Verify นำคลิปดังกล่าวไปตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบคลิป AI เช่น Hive moderation และ fauxlens พบว่า มีโอกาสสูงที่ถูกสร้างด้วย AI

ผลการตรวจสอบจากเว็บไซต์ Hive moderation 

ผลการตรวจสอบจากเว็บไซต์ fauxlens

ขณะเดียวกันบัญชียังขึ้นข้อความว่าเป็นคลิปที่สร้างจาก AI ด้วย

ตามหลักศาสนาทำได้หรือไม่ ? 

Thai PBS Verify ได้ตรวจสอบหลักการปฎิบัติเกี่ยวกับการละหมาด พบว่าในคลิปไม่ได้ปฏิบัติตามหลักศาสนา เช่น 

• ทิศกิบละฮ์: การละหมาดทุกครั้ง ผู้ปฏิบัติทุกคน ต้องหันหน้าไปทางทิศกิบละฮ์ทิศทางเดียวกันทั้งหมด การนั่งหันหน้าเข้าหากันสองฝั่งแบบในภาพจึงผิดหลักการศาสนาอย่างชัดเจน
• ผู้นำละหมาด (อิหม่าม): หากละหมาดร่วมกันเป็นหมู่คณะ ต้องมีอิหม่ามยืน/นั่งอยู่ด้านหน้าสุด และผู้ตาม (มะอ์มูม) ยืน/นั่งเรียงเป็นแถวอยู่ด้านหลัง ไม่ใช่การนั่งล้วงหรือนั่งประจันหน้ากัน

2. ขัดกับหลักสิทธิสาธารณะและการเกรงใจผู้อื่น (อะด๊าบ)

• อิสลามเน้นย้ำเรื่องการไม่สร้างความเดือดร้อนแก่ผู้อื่นในที่สาธารณะ การปูพรมยึดพื้นที่ทางเดินทั้งหมดในขบวนรถไฟฟ้าเป็นการขวางทางเดิน ขัดขวางการเข้า-ออกของผู้โดยสารท่านอื่น และอาจก่อให้เกิดอันตรายเมื่อรถเบรกหรือโคลงเคลง

3. วิธีการละหมาดที่ถูกต้องบนรถไฟฟ้า (กรณีจำเป็นจริง ๆ)

หากจำเป็นต้องละหมาดบนรถไฟฟ้าจริง ๆ เนื่องจากเวลากระชั้นชิดและไม่สามารถแวะลงสถานีได้ วิธีการที่ถูกต้องคือ:

• ละหมาดส่วนบุคคล: ไม่ปูพรมขวางทางเดินสาธารณะ
• นั่งละหมาดบนเก้าอี้โดยสาร: หากรถโคลงเคลงจนยืนไม่ได้ ให้นั่งบนเก้าอี้ปกติ หันหน้าไปทางทิศกิบละฮ์เท่าที่ทำได้ และใช้วิธีผงกศีรษะแทนการรุกัวะอุ์และสุญูด โดยไม่รบกวนพื้นที่ของผู้โดยสารคนอื่น

กฎหมายชะรีอะห์’ ภายใต้การบริหารของ “ซาดิก ข่าน” ในลอนดอน คืออะไร ? 

กรุงลอนดอนและสหราชอาณาจักรใช้ กฎหมายอังกฤษและเวลส์ (English Law) เป็นระบบกฎหมายหลักเพียงหนึ่งเดียว ซึ่งตัวซาดิก ข่าน คือนายกเทศมนตรีกรุงลอนดอนเองไม่มีอำนาจทางนิติบัญญัติในการตรากฎหมายศาสนา เปลี่ยนแปลงระบบศาล หรือบังคับใช้กฎหมายอิสลามแต่อย่างใด เนื่องจากขอบเขตหน้าที่ของตำแหน่งนี้จำกัดอยู่เพียงการบริหารเมือง เช่น การขนส่งมวลชน (TfL) นโยบายที่อยู่อาศัย สิ่งแวดล้อม และผังเมืองเท่านั้น

ทั้งนี้ ซาดิก ข่าน เป็นนักการเมืองชาวอังกฤษเชื้อสายปากีสถานและนับถือศาสนาอิสลาม ทำให้เขาตกเป็นเป้าหมายของข่าวปลอมและสื่อสร้างความเกลียดชังทางศาสนา (Islamophobia) จากกลุ่มขวาจัดมาโดยตลอด 

ขณะที่ประเด็นเรื่อง “สภาชะรีอะห์” (Sharia Councils) ที่มีอยู่ในอังกฤษ เป็นเพียงองค์กรภาคประชาสังคม ที่ให้บริการไกล่เกลี่ยเรื่องส่วนตัวตามหลักศาสนาด้วยความสมัครใจ (เช่น การทำพิธีหย่าร้าง) โดยไม่ได้มีสถานะเป็นศาลของรัฐ ไม่มีอำนาจลงโทษทางอาญา และคำตัดสินไม่มีผลบังคับใช้ขัดต่อกฎหมายแพ่งของอังกฤษแต่อย่างใด

เรื่องจริงเป็นอย่างไร ? 

คลิปที่ถูกเผยแพร่ซึ่งอ้างว่าเป็นเหตุการณ์ “ชาวมุสลิมปูพรมละหมาดขวางรถไฟใต้ดินในลอนดอน” นั้น มีแนวโน้มสูงว่าเป็นคลิปที่สร้างขึ้นด้วย AI ไม่ใช่เหตุการณ์จริง โดยพบความผิดปกติหลายจุดทั้งในด้านภาพและเนื้อหา เช่น ลักษณะการละหมาดที่หันหน้าเข้าหากันซึ่งขัดต่อหลักศาสนาอิสลามที่กำหนดให้ต้องหันไปในทิศทางเดียวกัน และรายละเอียดของภาพที่บิดเบี้ยวผิดธรรมชาติ 

นอกจากนี้ เมื่อนำไปตรวจสอบด้วยเครื่องมืออย่าง Hive Moderation และ FauxLens ก็ยืนยันว่า มีโอกาสสูงเป็นคลิปที่ถูกสร้างด้วย AI ขณะเดียวกัน ข้อความที่กล่าวอ้างว่าเป็น “กฎหมายชะรีอะห์ในลอนดอน” ไม่เป็นความจริงแต่อย่างใด เนื่องจากกรุงลอนดอนใช้ระบบกฎหมายอังกฤษเพียงระบบเดียว และ Sadiq Khan ในฐานะนายกเทศมนตรี ก็ไม่มีอำนาจออกกฎหมายศาสนา ประเด็นดังกล่าวจึงเข้าข่ายเป็นการบิดเบือนข้อมูล และถูกใช้เพื่อปลุกกระแสความเกลียดชังทางศาสนา มากกว่าจะสะท้อนเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง