ภาพ “อนุทิน” แต่งชุดลิเก อ้างถูกเรียกตรวจรถด่านบุรีรัมย์ พบเป็นภาพ AI
Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาภาพปลอมจาก: Facebook
ภาพเฟซบุ๊กแชร์ภาพคล้าย นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี แต่งชุดลิเก พร้อมคณะทำงาน
Thai PBS Verify พบบัญชีเฟซบุ๊กแชร์ภาพคล้าย นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี แต่งชุดลิเก พร้อมคณะทำงาน โดยในภาพมีการเขียนข้อความระบุว่า “รถใครก็ไม่เว้น อนุทินโดนเรียกตรวจรถ ด่านบุรีรัมย์ สุ่มตรวจเข้มปืน – ยาเสพติด”
นอกจากนี้ยังมีแคปชันระบุว่า “ลิเกมาแล้วจ้าาาา”
โพสต์ดังกล่าวมีการแสดงความรู้สึก 5,000 ครั้ง และมีการแสดงความคิดเห็น 974 ข้อความ และมีการแชร์ไปกว่า 430 ครั้ง
เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?
จากการตรวจสอบโพสต์ภาพนายกใส่ชุดลิเก พบว่า นายอนุทิน ชาญวีรกูล เดินทางไป จ.บุรีรัมย์ และมีเหตุการณ์ที่ตำรวจตั้งด่านตรวจจริง โดยมีการพูดคุยระหว่างนายกรัฐมนตรีกับเจ้าหน้าที่ตำรวจเกี่ยวกับการตรวจค้นอาวุธปืนและยาเสพติด แต่ ภาพที่นำมาเผยแพร่ในโพสต์ซึ่งอ้างว่านายอนุทินแต่งชุดลิเก เป็นภาพที่สร้างหรือดัดแปลงด้วย AI ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริง
ภาพดังกล่าวเป็นภาพจริงหรือไม่ ?
Thai PBS Verify ตรวจสอบภาพด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI เช่น Hive moderation, Truthscan และ Deepai พบมีโอกาสสูงที่ถูกสร้างจาก AI
ผลการตรวจสอบจากเว็บไซต์ Hive moderation
ผลการตรวจสอบจากเว็บไซต์ truthscan
ผลการตรวจสอบจากเว็บไซต์ deepai
นายกรัฐมนตรีโดนตรวจด่านบุรีรัมย์จริงหรือไม่ ?
ต่อมาเมื่อตรวจสอบว่า นายกรัฐมนตรีโดนค้นรถด้านบุรีรัมย์จริงหรือไม่ Thai PBS Verify ใช้การค้นหาคำสำคัญ “นายกรัฐมนตรี ด่านตรวจบุรีรัมย์” พบว่า Thai PBS ได้รายงานข่าว “อนุทิน” เจอตรวจค้นหาปืน-ยาเสพติด ที่ด่านบุรีรัมย์ ในวันที่ 16 ส.ค. 69
โดยมีรายละเอียดดังนี้
เหตุการณ์เกิดขึ้นขณะนายกฯ เดินทางเยือน จ.บุรีรัมย์ ช่วงวันหยุด
เมื่อนายกฯ สอบถามว่า “เจออะไรไหม” ตำรวจตอบว่า “ไม่เจอครับ” นายกฯ ถามกลับว่า “หมายถึงที่ตั้งด่านทั่วไปแถวนี้” เจ้าหน้าที่ตำรวจตอบว่า “เจอแต่ยาครับ”
ภาพเปรียบเทียบนายกฯ ที่ด่านบุรีรัมย์ (ซ้าย) และภาพจากข่าว Thai PBS (ขวา)
กระบวนการตรวจสอบ
1. ตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI: ตรวจสอบภาพด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI เช่น Hive moderation truthscan และ deepai พบมีโอกาสสูงที่ถูกสร้างจาก AI
2. ตรวจสอบด้วยการใช้คำสำคัญ: เมื่อใช้การค้นหาคำสำคัญ “นายกรัฐมนตรี ด่านตรวจบุรีรัมย์” พบว่ามีการนำเสนอข่าว “อนุทิน” เจอตรวจค้นหาปืน-ยาเสพติดที่ด่านบุรีรัมย์ในวันที่ 16 ส.ค.69 นายกฯ ถาม ตร.เจออะไรไหม? ที่มีภาพคล้ายกับโพสต์ดังกล่าว
ผลกระทบข้อมูลเท็จ
- ทำให้ประชาชนเข้าใจเหตุการณ์คลาดเคลื่อน: อาจทำให้เข้าใจว่านายกรัฐมนตรีถูกตำรวจเรียกตรวจค้นรถ ทั้งที่ข้อเท็จจริงคือมีการพบและพูดคุยกับเจ้าหน้าที่บริเวณด่านตรวจ
- กระทบต่อภาพลักษณ์และความน่าเชื่อถือ: การนำภาพ AI มาประกอบกับข้อความที่สื่อถึงการตรวจค้นอาวุธปืนและยาเสพติด อาจทำให้เกิดความเข้าใจผิดและส่งผลต่อภาพลักษณ์ของบุคคลที่ถูกกล่าวถึง
- เพิ่มการแพร่กระจายของข้อมูลผิด: ภาพที่ดูเหมือนเหตุการณ์จริงอาจทำให้ผู้ใช้เชื่อและแชร์ต่อโดยไม่ตรวจสอบ ส่งผลให้ข้อมูลเท็จขยายวงกว้างอย่างรวดเร็ว
- ทำให้สังคมสับสนระหว่างภาพจริงกับภาพ AI: การใช้ AI สร้างภาพบุคคลในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง อาจทำให้ผู้รับสารแยกแยะได้ยากว่าเนื้อหาส่วนใดเป็นข้อเท็จจริงและส่วนใดถูกสร้างขึ้น
- บั่นทอนความน่าเชื่อถือของข้อมูลข่าวสาร: หากมีการเผยแพร่ภาพ AI ในลักษณะเลียนแบบข่าวหรือเหตุการณ์จริงอย่างต่อเนื่อง อาจทำให้ประชาชนเกิดความไม่มั่นใจต่อภาพและข้อมูลที่เผยแพร่บนสื่อสังคมออนไลน์
ข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?
- ตรวจสอบแหล่งที่มา: ตรวจสอบว่าข้อมูลมาจากหน่วยงาน สื่อมวลชน หรือบัญชีที่น่าเชื่อถือหรือไม่ ก่อนเชื่อหรือแชร์ต่อ
- อย่าเชื่อเพียงภาพประกอบ: ภาพอาจถูกสร้างหรือดัดแปลงด้วย AI ควรตรวจสอบภาพกับแหล่งข่าวหรือภาพจากเหตุการณ์จริง
- ค้นหาข้อมูลจากหลายแหล่ง: ใช้คำสำคัญค้นหาข่าวจากสื่อที่น่าเชื่อถือ เพื่อเปรียบเทียบว่าเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นจริงหรือไม่ และมีรายละเอียดตรงกับโพสต์หรือไม่
- ตรวจสอบบริบทของเหตุการณ์: แม้เหตุการณ์บางส่วนจะเกิดขึ้นจริง แต่ข้อความหรือภาพที่นำมาเผยแพร่อาจถูกนำไปเชื่อมโยงจนทำให้เกิดความเข้าใจผิดได้
- ไม่รีบกดแชร์: หากยังไม่สามารถยืนยันข้อมูลได้ ควรหลีกเลี่ยงการแชร์ต่อ เพราะอาจทำให้ข้อมูลเท็จแพร่กระจายเป็นวงกว้าง
