คลิปอ้าง “รองนายกฯ” วอนอย่าเชื่อเพจดังเตือนน้ำท่วม ที่แท้คลิป AI ปั่นข่าวลวง
Thai PBS Verify พบแหล่งข้อมูลภาพปลอมจาก: Facebook
Thai PBS Verify พบผู้ใช้เฟซบุ๊กชื่อ P’App Pamaha โพสต์คลิปวิดีโอซึ่งเป็นภาพของ นายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี ให้สัมภาษณ์ผ่านช่อง 7 โดยคลิปดังกล่าวระบุว่า “ประชาชน อย่าตื่นตระหนกนะครับ อย่าไปหลงเชื่อเพจปลอม ลมฟ้าอากาศอะไรนั่นน่ะ ยังไงน้ำไม่ท่วมแน่นอน เชื่อกรมอุตุฯ นะครับ”
ทั้งนี้โพสต์ดังกล่าวระบุข้อความว่า 😮💨 …เหนื่อยใจจริงๆ โดยได้ถูกเผยแพร่เมื่อวันที่ 26 ก.ย. 69 ที่ผ่านมา และหลังจากเผยแพร่ส่งผลให้มีผู้เข้าชมกว่า 780,000 ครั้ง รวมถึงเข้ามาแสดงความคิดเห็นกว่า 8,100 คน และถูกแชร์ออกไปกว่า 4,400 ครั้ง
ผู้เข้ามาแสดงความคิดเห็น
คลิปที่ตรวจสอบพบ
คลิปจริงเป็นอย่างไร ?
Thai PBS Verify ตรวจสอบโพสต์ดังกล่าวพบว่า คลิปดังกล่าวถูกระบบติดป้ายกำกับ AI info จากเฟซบุ๊ก เพื่อระบุว่ารูปภาพ วิดีโอ หรือเสียงนั้นสร้างหรือดัดแปลงโดยปัญญาประดิษฐ์ (AI)
ระบบติดป้ายกำกับ AI info จากเฟซบุ๊ก
นอกจากนี้เมื่อตรวจสอบด้วยคำสำคัญพบว่า คลิปที่ นายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี ให้สัมภาษณ์ผ่านช่อง 7 มีเพียงคลิปเมื่อวันที่ 23 กันยายน 2569 ซึ่งนายทรงศักดิ์ ได้ให้สัมภาษณ์สื่อที่ทำเนียบรัฐบาล ถึงกรณีที่เพจ ที ลมฟ้าอากาศ ได้ออกมาโพสต์เตือนเรื่องน้ำท่วมในช่วงวันที่ 23-27 ก.ย. 69 ว่าจะเป็น มหาอุทกภัย แต่ไม่ได้เป็นการไปออกรายการของช่อง 7 แต่อย่างใด
นายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี ให้สัมภาษณ์ผ่านช่อง 7
เรานำคลิปดังกล่าวมาตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI จากเว็บไซต์ Hive Moderation พบว่า ผลการตรวจสอบระบุว่าคลิปดังกล่าวมีความเป็นไปได้ที่จะถูกสร้างจาก AI สูงถึง 74.1 %
ผลการตรวจสอบด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพ AI จากเว็บไซต์ Hive Moderation
ทั้งนี้เมื่อนำภาพที่ได้จากการบันทึกหน้าจอมาตรวจสอบด้วยการขยายด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพของ InVID-WeVerify พบจุดสังเกตว่า ป้ายข้อความบนรถเมล์ ไม่สามารถระบุได้ว่า ข้อความในภาพคือภาษาอะไร ทั้งหมดนี้บ่งชี้ว่า ภาพที่เห็นเป็นคลิปที่สร้างจาก AI
ตรวจสอบป้ายข้อความบนรถเมล์ด้วยเครื่องมือตรวจสอบภาพของ InVID-WeVerify
นอกจากนี้ ในคลิปวิดีโอดังกล่าว เมื่อนำป้ายทะเบียนรถยนต์คันหนึ่งมาเปรียบเทียบกับป้ายทะเบียนรถในประเทศไทย ก็ไม่พบว่ามีลักษณะตรงกับป้ายทะเบียนใด ๆ อีกด้วย
ป้ายทะเบียบรถในคลิป เปรียบเทียบกับรูปแบบป้ายทะเบียนรถในประเทศไทย
เรื่องจริงเป็นอย่างไร ?
จากกรณีผู้ใช้เฟซบุ๊กชื่อ “P’App Pamaha” ได้โพสต์คลิปวิดีโอ (เมื่อวันที่ 26 ก.ย. 2569) ปรากฏภาพ นายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี ให้สัมภาษณ์ผ่านช่อง 7 ระบุข้อความว่า “ประชาชน อย่าตื่นตระหนกนะครับ อย่าไปหลงเชื่อเพจปลอม ลมฟ้าอากาศอะไรนั่นน่ะ ยังไงน้ำไม่ท่วมแน่นอน เชื่อกรมอุตุฯ นะครับ” จนมียอดเข้าชมพุ่งสูงกว่า 780,000 ครั้ง คอมเมนต์กว่า 8,100 ความเห็น และถูกแชร์ออกไปกว่า 4,400 ครั้งนั้น “ข้อเท็จจริงคือ คลิปวิดีโอดังกล่าวเป็นคลิปที่สร้างขึ้นด้วย AI ทั้งหมด ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์สัมภาษณ์จริง” โดยมีรายละเอียดเรื่องจริงดังนี้
- ระบบเฟซบุ๊กติดป้ายกำกับ AI info: คลิปดังกล่าวถูกระบบอัตโนมัติของ Facebook ติดป้ายระบุชัดเจนว่าเป็นสื่อที่สร้างหรือดัดแปลงโดยปัญญาประดิษฐ์
- ไม่เคยมีการสัมภาษณ์ออกรายการช่อง 7: จากการตรวจสอบข้อมูลสัมภาษณ์จริง พบเพียงการให้สัมภาษณ์สื่อมวลชนที่ทำเนียบรัฐบาลเมื่อวันที่ 23 กันยายน 2569 กรณีเพจเตือนเรื่องมหาอุทกภัย แต่รองนายกฯ ไม่ได้ไปออกรายการสัมภาษณ์สดของช่อง 7 ตามที่คลิปอ้างแอย่างใด
- พบร่องรอยจุดหลุดทางกายภาพของ AI ชัดเจน: ภาพฉากหลังและองค์ประกอบในคลิปมีจุดผิดธรรมชาติรุนแรง ทั้งป้ายข้อความบนรถเมล์ที่เป็นอักขระอ่านไม่ได้ภาษา และป้ายทะเบียนรถยนต์ที่ไม่ตรงกับรูปแบบป้ายทะเบียนในประเทศไทย
กระบวนการตรวจสอบ
- ตรวจสอบการแจ้งเตือนจากแพลตฟอร์ม: ตรวจสอบตัวคลิปบน Facebook พบว่าระบบได้ประมวลผลและติดป้ายกำกับ AI info ไว้อย่างชัดเจน เพื่อแจ้งเตือนผู้ใช้งานว่าเป็นสื่อสังเคราะห์
- ตรวจจับสื่อสังเคราะห์ด้วย Hive Moderation: นำไฟล์วิดีโอเข้าวิเคราะห์ผ่านเครื่องมือ Hive Moderation ผลการตรวจสอบยืนยันว่าคลิปวิดีโอดังกล่าวมีความเป็นไปได้ที่จะถูกสร้างด้วย AI สูงถึง 74.1%
- วิเคราะห์ความผิดปกติทางกายภาพด้วย InVID-WeVerify: ขยายสแกนรายละเอียดภาพผ่าน InVID-WeVerify พบจุดผิดสังเกตชัดเจน เช่น ข้อความบนป้ายรถเมล์ประมวลผลออกมาเป็นภาษาต่างดาวที่ไม่สามารถระบุได้ และป้ายทะเบียนรถยนต์ในฉากที่มีลักษณะภาษาประหลาด ไม่ตรงกับหมวดอักษรและรูปแบบป้ายทะเบียนของประเทศไทย
ผลกระทบของข้อมูลเท็จนี้
- สร้างความสับสนต่อการเตรียมพร้อมรับมือภัยพิบัติ: การสร้างคลิป AI อ้างระดับรองนายกรัฐมนตรีออกมาพูดว่า “น้ำไม่ท่วมแน่นอน” อาจทำให้ประชาชนในพื้นที่เสี่ยงภัยละเลยการเฝ้าระวัง หรือชะลอการขนย้ายสิ่งของขึ้นที่สูง ส่งผลต่อความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน
- ทำลายความน่าเชื่อถือของหน่วยงานรัฐและสื่อมวลชน: การตัดต่อสวมรอยเป็นรายการข่าวของช่อง 7 และอ้างชื่อหน่วยงานอย่างกรมอุตุนิยมวิทยา ทำให้ประชาชนเกิดความสับสนว่าข้อมูลใดเป็นข่าวจริงจากทางราชการ
- ปั่นกระแสความขัดแย้งในสังคม: ผู้ไม่หวังดีใช้เทคโนโลยี Deepfake AI สวมรอยบุคคลสำคัญในข่าวภัยพิบัติ เพื่อดึงดูดผู้คนให้เข้ามาคอมเมนต์ต่อว่าและแชร์ต่อในวงกว้าง โดยมียอดเข้าชมสูงถึงเกือบ 8 แสนครั้ง
ข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?
- สังเกตป้ายกำกับ AI info บนแพลตฟอร์ม: โซเชียลมีเดียอย่าง Facebook หรือ TikTok มีระบบตรวจจับสื่อสังเคราะห์ หากพบป้ายกำกับ “AI info” ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นคลิปสร้างขึ้น
- สังเกตตัวอักษรและสิ่งแวดล้อมในคลิป: โปรแกรมสร้างภาพ AI มักมีจุดอ่อนในการสร้างตัวอักษร ให้สังเกตป้ายจราจร ป้ายรถเมล์ หรือป้ายทะเบียนรถ หากพบว่าเป็นภาษาต่างดาวอ่านไม่ออกหรือย้วยผิดรูป แสดงว่าเป็นคลิป AI แน่นอน
- ตรวจสอบกับแถลงการณ์จริงของหน่วยงาน: ข้อมูลเตือนภัยน้ำท่วมระดับประเทศ ให้ยึดตามประกาศทางการของ กรมอุตุนิยมวิทยา, กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ปภ.), หรือสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) เท่านั้น
- ช่วยกันกด Report คลิปบิดเบือน: หากพบคลิป AI ที่นำภาพบุคคลสำคัญมาสร้างข่าวปลอมเกี่ยวกับภัยพิบัติ ให้ช่วยกันกด “รายงาน” (Report) บน Facebook เพื่อระงับการแพร่กระจายข้อมูลลวงสู่สังคม
ความโปร่งใสด้านการใช้ AI
| วันที่ | การใช้ AI | รายละเอียด |
|---|---|---|
| ใช้ AI ช่วยในการผลิต | AI-Assisted (AI ช่วยสร้าง): ชิ้นงานที่มีการใช้ AI เป็นผู้ช่วยในบางขั้นตอน เช่น ช่วยค้นหาข้อมูล ตรวจคำผิด หรือปรับแต่งรายละเอียด โดยมนุษย์ยังคงเป็นผู้ควบคุมการตรวจสอบหรือเลือกใช้เนื้อหา และการตัดสินใจก่อนการเผยแพร่ |
