ขนมปังปิ้งตอนเช้า ก๋วยเตี๋ยวเรือเจ้าประจำ หรือโรตีกรอบ ๆ กับชาไข่มุกตอนเย็นในวันที่เหนื่อยล้า อาจเป็นแค่อาหารธรรมดาที่มี "แป้ง" เป็นหัวใจสำคัญ
แต่ในวันที่โลกร้อนไม่ใช่เรื่องไกลตัว เมนูแป้งจานเดิม ๆ ก็เริ่มถูกมองในมุมใหม่ เพราะในภาพใหญ่อย่างภาคเกษตรกลืนกินน้ำจืดของโลกมากถึง 70% และยังเป็นตัวละครหลักในการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ผ่านการใช้ปุ๋ยเคมีและการจัดการดินแบบเดิม ๆ
กินอาหารอะไรก็ล้วนมี “แป้ง” เกี่ยวข้อง แต่ “แป้ง” อาจไม่ใช่ผู้ร้าย
ลองนึกภาพตามกันดูว่าทุกครั้งที่หยิบขนมปังเข้าปาก เราอาจกำลังกดปุ่มใช้น้ำมหาศาลจากแหล่งน้ำจืดของโลก แต่นั่นใช่ว่าแป้งเป็นผู้ร้าย เพราะโลกวันนี้ไม่ได้หยุดนิ่ง และนวัตกรรมได้เข้ามาเปลี่ยนวิธีผลิตแป้งให้แคร์โลกมากขึ้นตั้งแต่ต้นทาง อย่าง “เกษตรเชิงฟื้นฟู” หรือวิทยาศาสตร์การจัดการระบบนิเวศ
เช่น ลดการใช้สารเคมีและเลิกไถกลบหน้าดิน รวมถึงปลูกพืชหมุนเวียน จนดินอุดมด้วยอินทรียวัตถุและเป็นเหมือนฟองน้ำยักษ์ ที่ช่วยกักเก็บความชุ่มชื้น และดูดซับคาร์บอนตามธรรมชาติไว้ใต้ดิน ซึ่งช่วยลดรอยเท้าคาร์บอนในกระบวนการผลิตไปพร้อมกัน
และพอขยับมาดูแป้งที่กินทุกวัน เราจะเห็นต้นทุนธรรมชาติซ่อนอยู่ โดยเฉพาะ "แป้งสาลี” พืชที่ซดน้ำเก่งสุด ๆ แถมในวันที่โลกร้อนขึ้น ยิ่งต้องใช้ปุ๋ยจำนวนมากเพื่อผลผลิตคงที่ เรียกว่าโลกต้องจ่ายทรัพยากรไปหนักจริง ๆ ขณะที่ “มันสำปะหลัง” กำลังก้าวขึ้นมาเป็นพืชทางเลือกในการช่วยโลก เพราะทั้งอึดกว่า ใช้น้ำน้อยกว่า และด้วยนวัตกรรมคัดสายพันธุ์ให้รากลึกขึ้น จึงช่วยกักเก็บคาร์บอนสู่ดินได้นานขึ้น และถ้าปลูกแบบเกษตรเชิงฟื้นฟู ก็ยิ่งช่วยดูดซับคาร์บอนไดออกไซด์ได้ดียิ่งขึ้นไปอีก
อาหารและนวัตกรรมทางเลือก “แป้ง”
มากกว่าการพัฒนาสายพันธุ์พืช เทคโนโลยีอาหารยังเปิดทางสู่วัตถุดิบรูปแบบใหม่อย่าง "แป้งจากแมลง" เช่น จิ้งหรีด ต๊กแตน แถมความเจ๋งของนวัตกรรมนี้ไม่ใช่แค่แป้งที่ให้พลังงาน แต่ยังอุดมไปด้วยโปรตีนเน้น ๆ ที่สำคัญการทำฟาร์มแมลงยังใช้น้ำน้อย ใช้พื้นที่น้อย เลี้ยงแบบแนวตั้งได้ และแทบจะไม่ปล่อยก๊าซมีเทนที่เป็นอันตรายสู่ชั้นบรรยากาศเลย
นอกจากนี้ยังมีแนวคิด “Upcycled Food” เทรนด์ชุบชีวิตวัตถุดิบเหลือทิ้งให้กลายเป็นแป้งคุณภาพดี เช่น การนำเปลือกกล้วยมาทำเป็น “แป้งเปลือกกล้วย” ซึ่งมีทั้งใยอาหารและแร่ธาตุสำคัญ เป็นทางเลือกที่ช่วยลดขยะอาหารให้เป็นศูนย์ได้อย่างยั่งยืน
แป้งในวันนี้จึงไม่ได้เริ่มจากแปลงปลูกแบบเดิมอีกต่อไป แต่มาพร้อมวิธีคิดใหม่ที่ให้ความสำคัญกับการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าที่สุด ติดตามรายการ “จานนี้มีเรื่องโลก” ตอน มันคือแป้ง และย้อนชมทุก ๆ ตอนของรายการได้ทาง www.thaipbs.or.th/program/TheFoodPrint
อ่านเนื้อหาอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
