กลายเป็นข่าวที่เรียกความสนใจผู้คน กรณีมีการขับขี่รถสามล้อไฟฟ้าออกบนถนนใหญ่ แน่นอนว่า เรื่องความปลอดภัยคือเครื่องหมายคำถามต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ทว่า ตกลงสามล้อไฟฟ้า หรือมีฉายาอย่างไม่เป็นทางการว่า “รถเร่งมรดก” สามารถขับขี่ได้ที่ไหน มีข้อจำกัดอะไร และใช้อย่างไรให้ปลอดภัย Thai PBS นำข้อมูลน่ารู้มาบอกกัน
รถสามล้อไฟฟ้า หรือ รถเร่งมรดก คืออะไร ?
รถสามล้อไฟฟ้า คือ ยานพาหนะขนาดเล็กที่มี 3 ล้อ ขับเคลื่อนด้วยพลังงานไฟฟ้าจากแบตเตอรี่ ถูกออกแบบมาเน้นเรื่องการทรงตัว ความปลอดภัย และใช้งานง่าย เหมาะสำหรับการเดินทางระยะสั้นในย่านชุมชน ซอยบ้าน หรือใช้บรรทุกสิ่งของทั่วไป
รถสามล้อไฟฟ้าที่พบเห็นส่วนใหญ่มี 2 รูปแบบ คือ รถสามล้อไฟฟ้าทั่วไป มีเบาะนั่ง 1 – 3 ที่นั่ง บางรุ่นมีหลังคาหรือกระจกบังลม ส่วนรถสามล้อไฟฟ้าอีกแบบ เป็นรถสามลอไฟฟ้าบรรทุก ลักษณะมีกระบะหรือตะกร้าอยู่ด้านหลัง ไว้ใช้ขนส่งสินค้า หรือในงานเกษตร หรืองานในโรงงาน
ตลาดรถสามล้อไฟฟ้าแหล่งใหญ่ของโลกอยู่ในภูมิภาคเอเชีย โดยมีอินเดียที่มียอดขายและการใช้งานมากเป็นลำดับต้น ๆ โดยที่อินเดียมักเรียกรถสามล้อไฟฟ้าว่า E-Rickshaw หรือในลักษณะที่ใช้งานเป็นรถขนส่งสินค้าขนาดเล็ก จะเรียกว่า E-Cargo
อีกหนึ่งแหล่งตลาดใหญ่ของรถสามล้อไฟฟ้า คือ ประเทศจีน นิยมใช้ในภาคเกษตร ตามชนบทหรือต่างจังหวัด และกลุ่มผู้สูงอายุมักใช้เป็นยานพาหนะ เนื่องจากขับขี่ง่าย และไม่เคร่งครัดเรื่องใบขับขี่
ส่วนในประเทศไทย รถสามล้อไฟฟ้า นิยมใช้ขับบริการรับนักท่องเที่ยวในเมืองใหญ่ รวมทั้งใช้ในรีสอร์ต หรือคอนโด และใช้ขนส่งสินค้าตามตรอกซอกซอย
รถสามล้อไฟฟ้า ทำไมได้รับฉายาว่า “รถเร่งมรดก”
จากที่ใช้งานในหลากหลายกิจกรรม กระทั่งรถสามล้อไฟฟ้า กลายเป็นกระแสที่ถูกพูดถึง เนื่องจากมักพบเห็นผู้สูงวัยใช้รถดังกล่าวขับขี่สัญจรไปมาบนท้องถนนใหญ่ จนนำมาซึ่งความไม่ปลอดภัย และนำมาซึ่งฉายาอย่างไม่เป็นทางการว่า รถเร่งมรดก
เหตุผลที่รถสามล้อไฟฟ้ากลายเป็นรถเร่งมรดก สะท้อนเรื่องความปลอดภัยของการใช้รถดังกล่าวบนท้องถนน เนื่องจากโครงสร้างของรถประเภทนี้ไม่แข็งแรง ส่วนใหญ่ผลิตจากพลาสติกหรือเหล็กขนาดบาง รวมทั้งไม่มีถุงลมนิรภัย ไม่มีเบรก ABS ไม่มีกันกระแทก
นอกจากนี้ รถลักษณะดังกล่าวยังมีการทรงตัวบนความเร็วที่ไม่ดีนัก เนื่องจากรถถูกออกแบบให้วิ่งในระยะทางใกล้ ๆ หรือใช้ในกิจกรรมเล็ก ๆ เมื่อนำไปขับขี่บนท้องถนนใหญ่ที่มีรถยนต์หรือจักรยานยนต์ขนาดใหญ่กว่า โอกาสที่จะเกิดอุบัติเหตุจึงมีสูง
รถเร่งมรดก แม้ชื่อฉายาจะไม่ได้เป็นชื่อทางการ แต่เป็นคำเปรียบเทียบถึงความเสี่ยงสูงด้านอุบัติเหตุ โดยเฉพาะหากนำไปวิ่งบนถนนใหญ่หรือใช้งานด้วยความประมาท จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องสร้างความรู้ ความเข้าใจแก่ผู้ใช้
ความเร่งและความเร็วของรถเร่งมรดก หรือรถสามล้อไฟฟ้าในเมืองไทย เป็นอย่างไร
หากจำแนกลักษณะของรถสามล้อไฟฟ้า ที่ได้ฉายาว่า รถเร่งมรดก ในเมืองไทย แบ่งออกได้ดังนี้
- รุ่นใช้งานส่วนบุคคล และนิยมในผู้สูงอายุ มีลักษณะเล็ก (Small Size) ส่วนใหญ่ใช้มอเตอร์ขนาดเล็ก 350W – 800W วิ่งได้ช้า แต่นุ่มนวล ออกตัวไม่พุ่งพรวดพราด เลี้ยวแคบได้ง่าย และมีเกียร์ถอยหลังอัตโนมัติพร้อมเสียงเตือน
- รุ่นบรรทุกสินค้า หรือ Cargo Size ใช้มอเตอร์ 1,000W – 1,500W+ โดดเด่นเรื่องแรงบิดสูง อัตราเร่งตอนออกตัวแรงแม้แบกของหนัก สามารถขับขึ้นทางลาดชันหรือเนินในชุมชนได้
- รุ่นสามล้อโดยสาร หรือ e-TukTuk เป็นสามล้อไฟฟ้าที่ออกแบบระบบช่วงล่างให้แข็งแรงเป็นพิเศษ ใช้มอเตอร์ขนาดใหญ่เพื่อให้ทำความเร็วได้ใกล้เคียงรถจักรยานยนต์ปกติ และสามารถรับผู้โดยสาร รถวิ่งได้ต่อเนื่องทั้งวัน
สรุปได้ว่า รถสามล้อไฟฟ้าที่จำหน่ายและใช้งานในประเทศไทยส่วนใหญ่ ออกแบบมาเพื่อเน้นการใช้งานระยะสั้น ๆ เน้นแรงบิด และความปลอดภัย ไม่ได้เน้นความเร็วสูง
เมื่อรถสามล้อไฟฟ้า หรือรถเร่งมรดก อยู่บนถนนใหญ่ กฎหมายไทยว่าอย่างไร
การควบคุมรถสามล้อไฟฟ้าตามกฎหมายจราจร ถูกแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก ตามเกณฑ์การจดทะเบียนกรมการขนส่งทางบก ดังนี้
1.รถสามล้อไฟฟ้าขนาดเล็ก หรือรถสามล้อบรรทุกขนาดเล็ก ไม่สามารถจดทะเบียนได้ เนื่องจากสเปกไม่ผ่านเกณฑ์ขั้นต่ำของกรมการขนส่งทางบก โดยมีมอเตอร์ต่ำกว่า 4 กิโลวัตต์ หรือทำความเร็วสูงสุดไม่ถึง 45 กม./ชม. จึงห้ามนำมาขับขี่บนถนนหลวงหรือทางสาธารณะ โดยอนุญาตให้ใช้งานได้เฉพาะในพื้นที่ปิด เช่น หมู่บ้านจัดสรร สวนสาธารณะ ตลาด หรือซอยส่วนบุคคล หากฝ่าฝืนจะมีโทษตามกฎหมาย มีความผิดตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 ข้อหานำรถที่ไม่ได้จดทะเบียนและเสียภาษีมาใช้ในทางเดินรถ โทษปรับสูงสุดไม่เกิน 10,000 บาท
2.รถสามล้อไฟฟ้าที่จดทะเบียนได้ ลักษณะเป็นรถยนต์สามล้อส่วนบุคคล หรือ e-TukTuk โดยต้องมีคุณสมบัติผ่านเกณฑ์ที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดไว้ อาทิ มอเตอร์ไฟฟ้าต้องมีกำลังไม่น้อยกว่า 4 กิโลวัตต์ และทำความเร็วสูงสุดได้ไม่น้อยกว่า 45 กิโลเมตร/ชั่วโมง ผู้ขับขี่ต้องมีใบอนุญาตขับขี่รถยนต์สามล้อ (ส่วนบุคคลหรือสาธารณะตามประเภทการใช้งาน) และต้องปฏิบัติตามกฎจราจรเหมือนรถยนต์ทั่วไป เช่น ขับขี่ในช่องทางที่กำหนด ชิดซ้าย ไม่ขับเกินความเร็วที่กฎหมายกำหนด และใช้อุปกรณ์ความปลอดภัยครบถ้วน
กรณีนำรถออกไปขับขี่ ถือว่ามีความผิด และมีโทษปรับแล้ว ทว่าในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุ หากเป็นฝ่ายชนหรือตัดหน้าผู้อื่น จะถูกดำเนินคดีตามระดับความเสียหาย และเป็นความผิดทางอาญา ตามประมวลกฎหมายอาญา (มาตรา 225, 300, 291) ซึ่งมีโทษทั้งจำและปรับ ส่วนความรับผิดชอบทางแพ่ง เนื่องจากรถจดทะเบียนไม่ได้ จึงไม่สามารถทำประกันภัยภาคบังคับ ทำให้ผู้ขับขี่ต้องจ่ายค่ารักษาพยาบาลและค่าเสียหายเองทั้งหมด 100% กรณีถูกฟ้องร้องชดใช้ค่าเสียหาย หากคู่กรณีบาดเจ็บหรือรถเสียหาย ผู้ขับขี่จะต้องชดใช้ค่าขาดประโยชน์ ค่าซ่อมรถ และค่าทำขวัญแก่คู่กรณีตามจริง
รถสามล้อไฟฟ้า หรือ รถเร่งมรดก ใช้อย่างไรให้ปลอดภัย
การขับขี่รถสามล้อไฟฟ้าให้ปลอดภัย ไม่เกิดอุบัติเหตุ และถูกกฎหมาย มีหลักการปฏิบัติ คือ
1.สำหรับผู้ขับขี่ทั่วไป
- ให้ค่อยๆ บิดคันเร่งทีละนิด เนื่องจากมอเตอร์ไฟฟ้ามีแรงบิดสูงและพุ่งตัวได้ทันที
- ชะลอความเร็วก่อนเข้าโค้ง รถสามล้อไม่มีระบบเอียงตัวตามโค้งเหมือนมอเตอร์ไซค์ 2 ล้อ หากเลี้ยวด้วยความเร็วสูง มีความเสี่ยงที่รถพลิกคว่ำได้
- ตรวจสอบลมยาง ระบบเบรก รวมถึงไฟหน้า ไฟเลี้ยว และสัญญาณเสียงถอยหลังให้พร้อมใช้งาน
- ผู้ขับขี่และผู้โดยสารควรสวมหมวกกันน็อกทุกครั้ง
- ติดแถบสะท้อนแสงหรือไฟท้ายเพิ่ม จะช่วยให้รถคันอื่นเห็นได้ชัดเจนในเวลากลางคืน
2.สำหรับผู้สูงอายุและผู้ฝึกใหม่
- ควรฝึกซ้อมการเลี้ยว การถอยหลัง และการใช้เบรกในพื้นที่โล่งกว้างก่อนออกใช้งานจริงในซอย
- หลีกเลี่ยงการบรรทุกน้ำหนักเกินที่ตัวรถกำหนดไว้ เพราะจะทำให้ระยะเบรกยาวขึ้นและการควบคุมรถทำได้ยากขึ้น
- การเลือกพื้นที่ขับขี่ สำหรับรถสามล้อไฟฟ้าขนาดเล็ก (กลุ่มจดทะเบียนไม่ได้) ควรรอบคอบและหลีกเลี่ยงการนำไปขับบนถนนใหญ่หรือถนนหลวง เนื่องจากความเร็วต่ำ โครงสร้างรถบาง ไม่มีถุงลมนิรภัย และอาจผิดกฎหมายจราจร เน้นใช้ในพื้นที่ปิด เหมาะสำหรับขับขี่ภายในหมู่บ้านจัดสรร ซอยส่วนตัว ตลาด หรือย่านชุมชนที่มีการจราจรไม่พลุกพล่าน
ไม่ว่าจะเป็นรถสามล้อไฟฟ้า รถเร่งมรดก หรือรถประเภทใด เรื่องความปลอดภัยคือสิ่งที่ผู้ขับชี่ควรตระหนักถึงเป็นลำดับแรก ท่องจำไว้เสมอ สติ และความเหมาะสม จะช่วยให้แคล้วคลาดปลอดภัยยามใช้รถใช้ถนนไปได้
อ่านเนื้อหาอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
