‘เซินเจิ้น’ เรื่องราวจากเมืองยากจนสู่เจ้าภาพ APEC

‘เซินเจิ้น’ เรื่องราวจากเมืองยากจนสู่เจ้าภาพ APEC

เซินเจิ้น เป็นเมืองที่คนไทยหลายคนรู้จักกันมานาน โดยเฉพาะชื่อเสียงในการเป็นแหล่งผลิตสินค้าลอกเลียนแบบ แต่ปัจจุบันเซินเจิ้นนับเป็นศูนย์กลางเทคโนโลยี จนถูกเรียกว่าเป็น ซิลิคอนวัลเลย์ของจีน และถูกรับเลือกให้เป็นเจ้าภาพจัดการประชุมสุดยอดผู้นำเขตเศรษฐกิจเอเปค (APEC Economic Leaders' Meeting) ครั้งที่ 33 ในปีนี้

ก่อนหน้านี้ประเทศจีนเคยเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมเอเปคมามาก่อนหน้านี้ถึง 2 ครั้ง โดยครั้งแรกจัดขึ้นที่เซี่ยงไฮ้ ในปี 2001 และครั้งที่ 2 จัดที่ปักกิ่งในปี 2014

ส่วนการกลับมาเป็นเจ้าภาพในรอบ 14 ปีของจีน เซินเจิ้นได้รับเลือกให้เป็นเจ้าภาพจัดงานในครั้งนี้ แม้โดยปกติประเทศเจ้าภาพมักจะเลือกเมืองหลวงเป็นสถานที่จัดการประชุมระดับนานาชาติ แต่ประเทศจีนที่มีบทบาทสำคัญในการประชุม APEC

การเลือกสถานที่จัดการประชุมนี้นับเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงภาพลักษณ์ เป้าหมายและนัยทางการเมืองด้วย เช่น เซี่ยงไฮ้เป็นเมืองศูนย์กลางทางเศรษฐกิจและการเงินระดับโลก การเลือกเซี่ยงไฮ้เป็นที่จัดงานแห่งแรก เพื่อสะท้อนให้เห็นถึงการเปิดประตูสู่การค้า การลงทุน และแสดงความพร้อมทางเศรษฐกิจของจีนในเวทีโลก

ส่วนครั้งที่ 2 การเลือกปักกิ่งเป็นการเลือกเมืองหลวงที่ไม่ต่างจากประเทศอื่นมากนัก แต่สำหรับจีนการเลือกเมืองหลวงที่เป็นศูนย์กลางทางการเมืองการปกครอง สะท้อนให้เห็นถึงการเป็นศูนย์กลางอำนาจบริหาร และบทบาทนำในระดับภูมิภาค

การที่จีนเลือกเซินเจิ้นเป็นเมืองเจ้าภาพแห่งที่สาม ซึ่งเป็นเมืองศูนย์กลางเทคโนโลยีและนวัตกรรมในปีนี้ จึงเป็นการสะท้อนให้เห็นถึงทิศทางของจีนที่ต้องการนำเสนอนวัตกรรมใหม่ๆ ต่อภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก

แต่ก่อนที่จะมาถึงจุดนี้ เซินเจิ้น มีบทบาทสำคัญมากในประวัติศาสตร์จีน

เซินเจิ้นในอดีตเป็นอย่างไร?

คำว่า เซินเจิ้น (深圳) มีบันทึกในประวัติศาสตร์ตั้งแต่ปี 1410 สมัยราชวงศ์หมิง แปลตามตัวอักษรว่า "คูน้ำลึก" ซึ่งสะท้อนถึงลักษณะภูมิประเทศดั้งเดิมที่เป็นทุ่งนาและมีคูระบายน้ำตัดผ่าน

เดิม เซินเจิ้น เป็นเพียงพื้นที่ทำเกษตรกรรม และเป็นหมู่บ้านประมงขนาดเล็กในเขตบาวอัน มณฑลกวางตุ้ง ซึ่งในปี 1979 มีประชากรเพียงประมาณ 3 แสนคน

แต่หลังจากจีนแพ้สงครามฝิ่นในศตวรรษที่ 19 ราชวงศ์ชิงต้องทำสนธิสัญญายกเกาะฮ่องกงให้แก่สหราชอาณาจักร ทำให้เซินเจิ้นกลายเป็นพื้นที่ชายแดนสำคัญที่กั้นระหว่างจีนแผ่นดินใหญ่กับเขตปกครองของอาณานิคมสหราชอาณาจักร

ต่อมาในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เซินเจิ้นตกอยู่ภายใต้การยึดครองของญี่ปุ่น ตอนนั้นกองทัพญี่ปุ่นใช้พื้นที่ส่วนใหญ่ทางตอนใต้ของจีนเป็นฐานในการเข้ายึดฮ่องกง แต่หลังจากสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 2 ในปี 1945 เซินเจิ้นกลายเป็นพื้นที่ช่วงชิงอำนาจระหว่างรัฐบาลพรรคก๊กมินตั๋งของเจียง ไคเชกกับกองกำลังพรรคคอมมิวนิสต์จีนของ เหมา เจ๋อตง

จนกระทั่งในปี 1949 กองทัพปลดแอกประชาชนจีน (PLA) สามารถยึดครองพื้นที่เซินเจิ้น และขับไล่กองกำลังก๊กมินตั๋ง ไปยังฮ่องกงและไต้หวันได้สำเร็จ

แต่หลังจากนั้นสถานการณ์เริ่มตึงเครียดขึ้น เพราะเซินเจิ้นกลายเป็นพื้นที่กันชนทางทหารระหว่างฮ่องกง ซึ่งขณะนั้นสหราชอาณาจักรปกครองอยู่

รัฐบาลจีนและอังกฤษต่างฝ่ายต่างสั่งปิดพรมแดนและสร้างรั้วตลอดแนวแม่น้ำเซินเจิ้นในปี 1951 ส่งผลให้เซินเจิ้นกลายเป็นพื้นที่ชายแดนร้างและมีแต่ความยากจน จากที่แต่เดิมชาวบ้านสามารถข้ามไปค้าขายกับฮ่องกงได้อย่างอิสระ ในทางกลับกัน ฮ่องกงที่อยู่ตรงหน้าพวกเขากลับเจริญขึ้นเรื่อย ๆ ทำให้มีผู้คนนับแสนอพยพไปที่ฮ่องกงอย่างผิดกฎหมายจำนวนมาก

ที่มาของเหล่าสินค้าก็อปปี้จากเซินเจิ้น

จุดเปลี่ยนสำคัญคือช่วงที่จีนริเริ่มนโยบายปฏิรูปและเปิดประเทศปี 1978 ภายใต้การนำของ เติ้ง เสี่ยวผิง ตอนนั้นเซินเจิ้น ได้รับการประกาศให้เป็น เขตเศรษฐกิจพิเศษแห่งแรกของจีน ในปี 1980 เพราะมีทำเลติดกับฮ่องกง และถูกใช้เป็นเมืองทดลองในการใช้ระบบเศรษฐกิจแบบตลาดเสรี และเป็นจุดรับการลงทุนจากต่างประเทศ

แต่หลังจากนั้น เซินเจิ้นก็พัฒนาไปเป็นพื้นที่อุตสาหกรรมต่าง ๆ โดยเฉพาะโรงงานรับจ้างผลิต หรือ OEM ในการรับผลิตสินค้าจากต่างชาติในช่วงยุค 1990 – 2010 ทำให้เซินเจิ้นกลายเป็นแหล่งผลิตสินค้าลอกเลียนแบบ เพราะเมื่อผู้ผลิตเคยผลิตสินค้าจากแบบแปลน แม่พิมพ์ และสเปกสินค้าที่มาจ้างโรงงาน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นแบรนด์ดังระดับโลก ทำให้พวกเขาสามารถสร้างสินค้าที่เหมือนกันได้อย่างง่ายดายและขายได้ราคาถูกกว่า โดยเฉพาะสินค้าอิเล็กทรอนิกส์

จนกระทั่งช่วงหลังปี 2010 รัฐบาลจีนเริ่มบังคับใช้กฎหมายลิขสิทธิ์อย่างเข้มงวด บวกกับค่าแรงในเซินเจิ้นที่สูงขึ้น ทำให้ไม่สามารถทำสินค้าที่แข่งด้านราคาได้เหมือนแต่ก่อน เหล่าผู้ผลิตในเซินเจิ้นจึงนำความเชี่ยวชาญด้านการผลิตที่สั่งสมมา ต่อยอดไปสร้างแบรนด์ของตัวเองอย่างถูกต้องตามกฎหมายในปัจจุบัน เช่น Xiaomi ที่ดึงชิ้นส่วนจากเซินเจิ้นมาใช้ รวมถึงแบรนด์อย่าง Oppo หรือ Vivo

การเปลี่ยนผ่านสู่การเป็นผู้นำเทคโนโลยี

ต่อมาในช่วงปี 2013 เซินเจิ้นพัฒนาต่อไปอีกขั้น โดยการวางตัวเป็นศูนย์กลางการวิจัยและพัฒนานวัตกรรม ทำให้ GDP ของเซินเจิ้นพุ่งสูงขึ้นเกือบ 4 ล้านล้านหยวนในปี 2025 จนขึ้นเป็นเมืองที่มี GDP สูงเป็นอันดับ 3 ของจีน รองจากเซี่ยงไฮ้และปักกิ่ง

เซินเจิ้นยังเป็นถิ่นกำเนิดของบริษัทเทคยักษ์ใหญ่อย่าง Huawei, Tencent, BYD และ DJI ด้วย จนทำให้เซินเจิ้น ถูกเรียกว่าเป็นศูนย์กลางเทคโนโลยีและนวัตกรรมระดับโลก

ปัจจุบันเซินเจิ้นยังมีบทบาทสำคัญในการเป็นศูนย์กลางในเขตอ่าวกวางตุ้ง-ฮ่องกง-มาเก๊า หรือ GBA ที่เชื่อมโยงเศรษฐกิจ การค้า การเงิน และเทคโนโลยีข้ามพรมแดนตามกรอบ "หนึ่งประเทศ สองระบบ"

นอกจากนี้การประชุมครั้งนี้ยังมีการหารือครั้งประวัติศาสตร์ระหว่างสี จิ้นผิง ผู้นำของจีน วลาดิเมียร์ ปูติน ผู้นำรัสเซียและโดนัลด์ ทรัมป์ ผู้นำสหรัฐฯ ในประเด็นสันติภาพโลกอีกด้วย

การจัดประชุมเอเปคที่เซินเจิ้นในครั้งนี้ จึงมีความพิเศษมาก เพราะนอกจากการโชว์นวัตกรรมใหม่ ๆ แล้ว เซินเจิ้นกำลังเป็นอีกเวทีสำคัญในการเจรจาของเหล่าผู้นำประเทศมหาอำนาจด้วย

อ้างอิง: en.people.cn, apec2026.cn, hinrichfoundation.com,theguardian.com, unhabitat.org

อ่านเนื้อหาอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

ณัฏฐ์นรี เฮงสาโรชัย

ผู้เขียน: ณัฏฐ์นรี เฮงสาโรชัย

ชื่อเล่น ‘นัท’ จบการศึกษาจากวารสารฯ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สนใจเรื่องการเมือง สิ่งแวดล้อม และต่างประเทศ รวมทั้งไลฟ์สไตล์ ดูหนัง ฟังเพลง และติดตามเทรนด์ ตลอดจนเรื่องราวความเคลื่อนไหวของสังคม

บทความทั้งหมด

บทความ NOW แนะนำ