Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS
Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS

ตัดถนนผ่านอุทยาน - แรมซาร์ไซต์

หน้ารายการ
12 ก.ค. 69

ทุ่งสามร้อยยอด พื้นที่ชุ่มน้ำล้ำค่า กับความเสี่ยงจากโครงการตัดถนน

บึงน้ำจืดทุ่งสามร้อยยอด อำเภอสามร้อยยอด จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นส่วนหนึ่งของอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด ที่มีความอุดมสมบูรณ์ทางธรรมชาติสูงมาก ทั้งยังเป็นแหล่งอาศัยของนกน้ำอพยพ สัตว์ป่าหายาก และเป็นแหล่งรายได้ให้คนในชุมชน แต่ขณะนี้พื้นที่แห่งนี้กำลังเผชิญความเสี่ยงจากโครงการก่อสร้างถนนที่อาจกระทบต่อระบบนิเวศทั้งหมด

แหล่งทำมาหากินและการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ของชุมชน

นอกจากคุณค่าทางระบบนิเวศ พื้นที่นี้ยังเป็นแหล่งสร้างรายได้ให้ชาวบ้านผ่าน 2 ช่องทางหลัก คือ การประมงน้ำจืด ที่หลายครอบครัวยึดเป็นอาชีพหลัก และการท่องเที่ยวโดยชุมชน ผ่านการล่องเรือถ่อชมธรรมชาติ ดูนก ชมหน้าผาหินปูน และถ้ำนาคที่มีมะขามอายุกว่า 300 ปีลักษณะคล้ายบอนไซ

รายได้จากการท่องเที่ยวเรือถ่อจะถูกจัดสรรอย่างเป็นระบบ โดยคิดค่าเที่ยวละ 500 บาท แบ่งให้เจ้าของเรือ 260 บาท คนพายเรือ 200 บาท เข้าชุมชน 20 บาท และเข้าอุทยาน 20 บาท สร้างรายได้เสริมราวเดือนละกว่า 2,000 บาทต่อคน นักท่องเที่ยวต่างชาติจำนวนไม่น้อยเดินทางมาเพื่อติดตามดูเสือปลาโดยเฉพาะ ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีกำลังซื้อสูงและสนับสนุนแนวคิดการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ของชุมชนได้เป็นอย่างดี

พื้นที่ชุ่มน้ำระดับนานาชาติ ความสำคัญที่คนไทยควรรู้จัก

ทุ่งสามร้อยยอดได้รับการยกระดับเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ หรือที่รู้จักกันในชื่อ "แรมซาร์ไซต์" ลำดับที่ 11 ของประเทศไทย และลำดับที่ 2,238 ของโลก ครอบคลุมพื้นที่กว่า 40,000 ไร่ โดยมีพื้นที่น้ำจืดทั้งในและนอกเขตอนุรักษ์ประมาณ 40,000 กว่าไร่ และพื้นที่น้ำเค็มกับน้ำกร่อยอีกกว่า 20,000 ไร่ รวมทั้งหมดราว 60,000 ไร่

จุดเด่นของพื้นที่ชุ่มน้ำแห่งนี้ไม่ได้อยู่ที่ความหลากหลายทางชีวภาพเพียงอย่างเดียว แต่ยังทำหน้าที่เป็น "จุดเชื่อมต่อ" ระหว่างระบบนิเวศบนบกกับแหล่งน้ำ สัตว์ที่อาศัยอยู่บนภูเขาหินปูนจะอาศัยพื้นที่ป่าละเมาะและชายขอบเป็นทางเชื่อมลงมาหากินในแหล่งน้ำ ทำให้ระบบนิเวศทั้งหมดเชื่อมโยงกันเป็นหนึ่งเดียว ไม่สามารถแยกส่วนภูเขา ป่าไม้ และทุ่งน้ำออกจากกันได้ หากมีการตัดขาดจุดใดจุดหนึ่ง ก็จะกระทบต่อการหากินของสัตว์ทั้งระบบ

ความหลากหลายทางชีวภาพ บ้านของสัตว์หายาก

พื้นที่แห่งนี้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าหลายชนิด โดยเฉพาะ "เลียงผา" สัตว์ป่าสงวนของไทย ที่อาศัยภูเขาลูกนี้เป็น "บ้านที่ปลอดภัย" เนื่องจากยังไม่มีถนนตัดผ่านและไม่มีคนอาศัยอยู่ นอกจากนี้ยังพบร่องรอยของ เสือปลา สัตว์ป่าใกล้สูญพันธุ์ที่ลงมาหาอาหารในเวลากลางคืน โดยอาหารหลักคือปลา และหนู เสือปลาถือเป็นผู้ล่าสูงสุดในห่วงโซ่อาหารที่ช่วยควบคุมประชากรสัตว์อื่นไม่ให้มากเกินไป

นอกจากนี้ยังพบนกในพื้นที่อุทยานสามร้อยยอดมากถึง 334 ชนิด ทั้งนกอพยพและนกประจำถิ่น เช่น นกหัวโตมลายู ที่พบว่าทำรังวางไข่ที่นี่เพียงแห่งเดียวในประเทศไทย และยังพบนกจาบปีกอ่อนอกเหลือง ซึ่งเป็นนกที่ใกล้สูญพันธุ์ ซึ่งทางสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทยมองว่าพื้นที่คลองเขาแดงและทุ่งสามร้อยยอดมีโอกาสขึ้นทะเบียนเป็นเส้นทางบินนกอพยพเอเชียตะวันออก-ออสเตรเลีย ลำดับที่ 5 ของไทย เนื่องจากเข้าเกณฑ์ทั้งจำนวนนกน้ำอพยพที่มาใช้พื้นที่ไม่ต่ำกว่า 20,000 ตัวต่อฤดูกาล และมีชนิดพันธุ์ที่อยู่ในบัญชีแดงของ IUCN

โครงการตัดถนนผ่านพื้นที่ชุ่มน้ำ ความกังวลของคนในพื้นที่

ประเด็นร้อนที่กำลังเกิดขึ้นคือโครงการ "เส้นทางท่องเที่ยวถนนบึงบัว-ชายหาดสามร้อยยอด" โครงการนี้จะสร้างสะพานยกระดับเลียบหน้าผาหินชัน เชื่อมจากถนนศูนย์ศึกษาธรรมชาติบึงบัว ไปยังถนนชุมชนบ้านหน้าทุ่งผ่านหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติ สยอ.4 ระยะทางประมาณ 2 กิโลเมตร ซึ่งเป็นบริเวณเดียวกับที่เลียงผาและสัตว์ป่าอื่นใช้เป็นถิ่นอาศัยปลอดภัย

จากการตรวจสอบพบว่าเอกสารประกอบการรับฟังความคิดเห็นมีข้อมูลคลาดเคลื่อนหลายจุด เช่น การเรียกพื้นที่ผิดประเภท และอ้างว่าเป็นแหล่งมรดกโลกทั้งที่ยังอยู่ในขั้นตอนบัญชีรายชื่อเบื้องต้นเท่านั้น

ความกังวลนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2567 อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เคยทำหนังสือถึงปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ยืนยันว่าไม่ควรก่อสร้าง เพราะจะกระทบระบบนิเวศ ทำลายทัศนียภาพและแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่า รวมถึงเสียงและมลพิษจากรถยนต์จะทำลายบรรยากาศธรรมชาติที่เงียบสงบ

ด้านหัวหน้าอุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอดยอมรับว่าพื้นที่นี้มีความเปราะบาง และได้ส่งข้อกังวลเรื่องมลพิษทางเสียงและควันไปยังหน่วยงานที่ทำการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมแล้ว พร้อมเสนอแนวทางว่าอาจต้องงดใช้ถนนช่วงกลางคืน หรือให้ใช้เฉพาะกรณีฉุกเฉินเท่านั้น เพื่อลดความเสี่ยงต่อการลักลอบล่าสัตว์

เสียงจากคนในพื้นที่ ทางเลือกระหว่างถนนกับธรรมชาติ

ชาวบ้านในพื้นที่สะท้อนตรงกันว่า พื้นที่แห่งนี้ควรได้รับการอนุรักษ์ไว้ให้คนรุ่นหลังได้เรียนรู้ เพราะเป็นธรรมชาติที่ยังสมบูรณ์มาก การมีถนนตัดผ่านจะทำลายภาพลักษณ์การท่องเที่ยวโดยชุมชนที่พยายามสร้างมาอย่างต่อเนื่อง ซึ่งเป็นรูปแบบที่สร้างรายได้ให้ชาวบ้านโดยไม่ต้องเปลี่ยนแปลงหรือทำลายทรัพยากรธรรมชาติและวิถีชีวิตเดิม

ขณะเดียวกันก็มีข้อเสนอฝากถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้องว่า ไม่ควรมองมิติด้านเศรษฐกิจการท่องเที่ยวเพียงด้านเดียว เพราะรายได้ของคนในพื้นที่ไม่ได้ผูกอยู่กับการท่องเที่ยวอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงการทำประมงและวิถีชีวิตดั้งเดิมที่พึ่งพาความอุดมสมบูรณ์ของธรรมชาติเป็นหลัก

ชมคลิปเรื่องราวทุ่งสามร้อยยอดเพิ่มเติม

คุณสามารถติดตามชมรายการ Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS ทุกวันอาทิตย์ เวลา 22.30 - 23.00 น. ทางไทยพีบีเอส หรือดูย้อนหลัง ได้ที่ www.thaipbs.or.th/BigStoryThaiPBS

แท็กที่เกี่ยวข้อง

วิดีโอแนะนำ

1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - 240
241 - 270
271 - 300
301 - 330
331 - ล่าสุด
1 - 30
31 - 60
61 - 90
91 - 120
121 - 150
151 - 180
181 - 210
211 - 240
241 - 270
271 - 300
301 - 330
331 - ล่าสุด

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย