Palliative Care ชีวิตที่ออกแบบได้ของผู้ป่วย
โรคไตเรื้อรัง ภัยเงียบที่คนไทยกว่า 8 ล้านคนกำลังเผชิญ
ปัจจุบันคนไทยป่วยเป็นโรคไตเรื้อรังมากกว่า 8 ล้านคน และมีผู้ป่วยรายใหม่เพิ่มขึ้นปีละกว่า 10,000 คน โดยในจำนวนนี้มีผู้ป่วยราว 150,000 คน ที่ต้องได้รับการบำบัดทดแทนไต ตัวเลขเหล่านี้ไม่ได้หยุดนิ่ง แต่เพิ่มขึ้นทุกปีอย่างต่อเนื่อง และนั่นทำให้โรคไตเรื้อรังกลายเป็นหนึ่งในโจทย์ใหญ่ของระบบสาธารณสุขไทยในปัจจุบันที่ต้องแบกรับงบประมาณมหาศาลภายใต้นโยบายล้างไตเลือกได้
โรคไตกับงบประมาณมหาศาลที่รัฐต้องแบกรับ
นโยบายล้างไตเลือกได้ช่วยให้คนไทยไม่ต้องล้มละลายเพราะโรคไต แต่ในอีกด้านหนึ่ง รัฐบาลต้องแบกรับงบประมาณสูงถึง กว่า 29,000 ล้านบาทต่อปี ผ่านสามกองทุนหลัก
- บัตรทอง (สปสช.) ราว 17,000 ล้านบาท คิดเป็น 9% ของงบดูแลผู้ป่วยบัตรทองทั้งหมด
- ประกันสังคม งบประมาณ เกือบ 6,000 ล้านบาท
- กรมบัญชีกลาง งบประมาณ เกือบ 6,000 ล้านบาท
โรคไตระยะสุดท้าย รักษาได้ด้วยวิธีไหนบ้าง?
ภายใต้นโยบาย "ล้างไตเลือกได้" ที่รัฐบาลไทยสนับสนุน ผู้ป่วยโรคไตระยะสุดท้ายมีสิทธิ์เลือกการรักษาได้ 4 รูปแบบ ดังนี้
1. การปลูกถ่ายไต
วิธีที่ให้ผลดีที่สุด แต่มีข้อจำกัดสูง เพราะทำได้เฉพาะในโรงพยาบาลขนาดใหญ่และโรงเรียนแพทย์เท่านั้น ทำให้ปัจจุบันสามารถปลูกถ่ายได้เพียงประมาณ 300 เคสต่อปี ซึ่งน้อยมากเมื่อเทียบกับจำนวนผู้ป่วยที่รอคิวอยู่
2. ฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (HD)
ต้องเดินทางมาโรงพยาบาลสัปดาห์ละ 3 ครั้ง เหมาะกับผู้ที่มีร่างกายแข็งแรงพอและมีคนพาไปกลับได้สะดวก
3. ล้างไตทางช่องท้อง (CAPD)
ทำที่บ้านได้ แต่ต้องดูแลตัวเองอย่างเคร่งครัดและมีวินัยสูง
4. การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) เป็นการรักษาที่มุ่งเน้นคุณภาพชีวิตคนไข้ โดยที่ไม่บำบัดทดแทนไต โดยยังคงดูแลในแนวทางที่คนไข้และญาติคิดว่าเหมาะสมที่สุด ทางเลือกที่หลายคนยังไม่รู้จัก และมักถูกเข้าใจผิดมาโดยตลอด
โรคไตกับกลุ่มผู้สูงอายุ เมื่อการฟอกไตไม่ใช่คำตอบสำหรับทุกคน
แม้การบำบัดทดแทนไตจะเป็นมาตรฐานการรักษา แต่สำหรับผู้ป่วยบางกลุ่ม โดยเฉพาะ ผู้สูงอายุ การฟอกเลือดหรือล้างไตอาจไม่ได้ทำให้คุณภาพชีวิตดีขึ้น
ผู้ป่วยสูงอายุหลายรายบอกว่าการฟอกไตกลายเป็น ภาระของลูกหลาน ทั้งในแง่การดูแลที่บ้าน การเดินทางมาโรงพยาบาล ค่าใช้จ่ายในการเดินทาง ทำให้การดูแลแบบประคับประคอง เริ่มเข้ามามีบทบาทสำคัญในระบบสาธารณสุขไทย
โรคไตกับการรักษาแบบประคับประคอง
แพทย์หญิงอนัญพร เจนวิริยะกุล แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวสาขาการดูแลประคับประคอง ประจำศูนย์การุณรักษ์ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ เผยว่าการดูแลแบบประคับประคองเป็นการรักษาโรคไตอีกทางเลือกหนึ่ง คือ "การรักษาที่มุ่งเน้นคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยเป็นหลัก" จะไม่มีการฟอกเลือด ล้างไต เน้นการปรับวิธีชีวิตและกินยาที่เหมาะสมอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการวางแผนเมื่อโรคมีอาการมากขึ้น จะบริหารจัดการอย่างไร
เกณฑ์คัดเลือกผู้ป่วยโรคไตเข้าสู่การดูแลแบบประคับประคอง
- กลุ่มที่ 1 ผู้สูงอายุมากกว่า 80 ปี
ในวัยนี้ร่างกายไม่ได้มีแค่ไตที่เสื่อม แต่หัวใจ ปอด และสมองก็มักเสื่อมสภาพไปพร้อมกัน การฟอกไตจึงไม่ได้รับประกันว่าจะมีชีวิตอยู่ได้นานเท่ากับกลุ่มอายุน้อย
- กลุ่มที่ 2 ผู้ป่วยติดเตียงหรืออยู่ในภาวะพึ่งพิงสูง
แม้ผู้ป่วยจะอายุยังไม่มาก แต่ถ้าระบบประสาทและร่างกายทำงานได้อย่างจำกัด การฟอกไตอาจยิ่งเพิ่มภาระโดยไม่ได้เพิ่มคุณภาพชีวิต
- กลุ่มที่ 3 ผู้ป่วยที่มีโรคร้ายแรงร่วม
เช่น มะเร็งระยะรุกราน การเจ็บตัวจากการทำเส้นฟอกเลือดอาจไม่คุ้มค่าเลย
โรคไตกับศูนย์การุณรักษ์ ต้นแบบการรักษาที่เน้นคุณภาพชีวิต
ศูนย์การุณรักษ์ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น คือศูนย์ต้นแบบการรักษาผู้ป่วยโรคไตในรูปแบบ Palliative Care ที่นี่ทำงานแบบ เชิงรุก ไม่ใช่แค่รอผู้ป่วยมาโรงพยาบาล แต่ยังมีระบบสำคัญสองอย่าง ได้แก่
- ระบบแพทย์ทางไกล (Telemedicine)
ผู้ป่วยที่เดินทางลำบากสามารถปรึกษาแพทย์ได้จากบ้าน ญาติเพียงแค่มารับใบนำทางเพื่อรับยา โดยไม่ต้องพาผู้ป่วยเดินทาง
- ระบบเยี่ยมบ้าน
ทีมแพทย์ลงพื้นที่เยี่ยมบ้านผู้ป่วย เพื่อประเมินบริบทการใช้ชีวิตจริง ดูแลอาการ ให้กำลังใจ และช่วยให้ผู้ดูแลสามารถจัดการดูแลผู้ป่วยที่บ้านได้อย่างถูกต้อง
คุณสามารถติดตามชมรายการ Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS ทุกวันจันทร์ เวลา 21.30 - 22.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือดูย้อนหลัง ได้ที่ www.thaipbs.or.th/BigStoryThaiPBS
แท็กที่เกี่ยวข้อง:
Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS
- 54:00
น้ำมะพร้าวปลอมมีอยู่จริง
23 มี.ค. 69 - 54:48
น้ำมันหายไปไหน จากหัวจ่ายถึงนโยบายรัฐ
30 มี.ค. 69 - 53:47
เงินคนตาย หายไปไหน
6 เม.ย. 69 - 54:59
รักข้ามโขงชีวิตรักคนไร้สถานะ
20 เม.ย. 69 - 51:39
โรงกลั่นแลกชีวิต
27 เม.ย. 69 - กำลังเล่น...
Palliative Care ชีวิตที่ออกแบบได้ของผู้ป่วย
4 พ.ค. 69 - 52:38
30 บาทรักษาทุกที่ จริงหรือ ?
11 พ.ค. 69 - 50:53
ปรสิต ทุนเทา
18 พ.ค. 69 - 52:23
ปอเนาะคืออะไร
25 พ.ค. 69 - 52:08
มหากาพย์ "หนี้ท่วมครู"
1 มิ.ย. 69 - 52:16
ตัดขาดครอบครัว ?
8 มิ.ย. 69 - 54:17
"ยึดเกาะ" เจาะเครือข่ายนอมินี
15 มิ.ย. 69
Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS
- 54:00
น้ำมะพร้าวปลอมมีอยู่จริง
23 มี.ค. 69 - 54:48
น้ำมันหายไปไหน จากหัวจ่ายถึงนโยบายรัฐ
30 มี.ค. 69 - 53:47
เงินคนตาย หายไปไหน
6 เม.ย. 69 - 54:59
รักข้ามโขงชีวิตรักคนไร้สถานะ
20 เม.ย. 69 - 51:39
โรงกลั่นแลกชีวิต
27 เม.ย. 69 - กำลังเล่น...
Palliative Care ชีวิตที่ออกแบบได้ของผู้ป่วย
4 พ.ค. 69 - 52:38
30 บาทรักษาทุกที่ จริงหรือ ?
11 พ.ค. 69 - 50:53
ปรสิต ทุนเทา
18 พ.ค. 69 - 52:23
ปอเนาะคืออะไร
25 พ.ค. 69 - 52:08
มหากาพย์ "หนี้ท่วมครู"
1 มิ.ย. 69 - 52:16
ตัดขาดครอบครัว ?
8 มิ.ย. 69 - 54:17
"ยึดเกาะ" เจาะเครือข่ายนอมินี
15 มิ.ย. 69




























































