Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS
27 เม.ย. 69

บ้านปากทะเล - แหลมผักเบี้ย พื้นที่อพยพระดับโลก

บ้านปากทะเล - แหลมผักเบี้ย พื้นที่อนุรักษ์ แหล่งพักอาศัย แหล่งอหารนกอพยพเส้นทางเอเชียตะวันออก - ออสเตรเลีย เป็น 1 ใน 5 จุดดูนกชายเลนที่ดีที่สุดในโลก พบนกมากกว่า 245 ชนิด โดยเป็นนกอพยพถึง 143 ชนิด

นกที่น่าเป็นห่วงมากที่สุดคือ

  • นกชายเลนปากช้อน
  • นกทะเลขาเขียวลายจุด

"ลุงแดง" นักดูนกและชาวประมงในพื้นที่ เผยว่าจำนวนนกลดลงต่อเนื่องทุกปี อยู่ในพื้นที่ระยะเวลาสั้นลง และปี 2569 พบนกชายเลนปากช้อนในพื้นที่เพียง 4 ตัวเท่านั้น

ทำไมนาเกลือถึงสำคัญต่อนกอพยพ?

หลายคนอาจยังไม่รู้ว่า นาเกลือและนกอพยพมีความสัมพันธ์กันโดยตรง เพราะบ่อนาเกลือคือแหล่งอาหารชั้นเยี่ยมของนก ทั้งหนอนแดง อาร์ทีเมีย และสัตว์หน้าดินต่างๆ ที่นกชายเลนกินเป็นอาหาร

เมื่อคราบน้ำมันและเขม่าจากโรงกลั่นและคลังน้ำมันรั่วไหลลงทะเลและนาเกลือเกิดขึ้น จากผลกระทบครั้งนี้ทำให้นาเกลือใช้ไม่ได้ ทำให้นกไม่มีอาหารกิน เป็นผลให้นกอพยพจำนวนน้อยลงเรื่อยๆ

โรงกลั่นน้ำมันกับผลกระทบคนในพื้นที่

บ้านปากทะเล - แหลมผักเบี้ย อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี มีโรงกลั่นน้ำมันและคลังน้ำมันตั้งอยู่มาก่อน และนั่นคือจุดเริ่มต้นของปัญหาที่ชาวบ้านแบกรับมานานกว่า 20 ปี ทั้ง

  • คราบน้ำมันรั่วไหลลงทะเล จนหอยและสัตว์น้ำหายไป
  • เขม่าและฝุ่นตกลงนาเกลือ ทำให้เกลือที่วางไว้ใช้การไม่ได้ ต้องทิ้งทั้งแปลง
  • กลิ่นและเสียง รบกวนชาวบ้านจนนอนไม่ได้
  • น้ำฝนปนเปื้อน ชาวบ้านที่เคยเก็บน้ำฝนกินได้ตอนนี้ไม่ได้แล้ว และเวลาฝนตกยิ่งกลิ่นแรงมากขึ้น

เสียงของชาวบ้านถึงโรงกลั่น

ชาวบ้านที่หากินกับหาดเลนบ้านปากทะเลเปิดเผยว่า รายได้จากการเก็บหอยปากเป็ดอยู่ที่วันละ 900 บาทขึ้นไป และทะเลยัง "ให้" กับข้าวกลับบ้านได้ทุกวันโดยไม่ต้องซื้อ เพราะแหล่งทรัพยากรสร้างรายได้ให้กับชาวบ้านในพื้นที่

"ยิ่งกว่าธนาคารอีก มาเก็บเมื่อไหร่ก็ได้ มันจะมีปัญหาอยู่อย่างเดียว ถ้ามีผลกระทบทำให้สัตว์น้ำในทะเลไม่เหลือ"

ขณะที่หาดที่อยู่ใกล้โรงกลั่นเดิม กลับแทบไม่มีหอยและสัตว์น้ำเหลืออยู่แล้ว ชาวบ้านต้องย้ายมาหากินที่ปากทะเลแทน

โรงกลั่นน้ำมันกับผลกระทบสัตว์น้ำ

ประเด็นที่ชาวบ้านพูดถึงการหลังการมีโรงกลั่นน้ำมัน พบว่าหาดเลนบ้านบางแก้วซึ่งอยู่ใกล้โรงกลั่นเดิมนั้น แทบไม่มีสัตว์น้ำหลงเหลืออยู่อีกแล้ว โดยสัตว์น้ำที่หายไปมีดังนี้

  • หมึกกล้วย
  • หอยเสียบ
  • หอยแครง
  • ปูและสัตว์น้ำอื่นๆ เช่น ปูเปรี้ยว ปูกลามดาบ ต่างลดจำนวนลงอย่างเห็นได้ชัด
  • ตักแตนทะเล

นักวิชาการด้านนิเวศวิทยาสัตว์น้ำระบุว่า หอยหลากหลายชนิดในหาดเลนคือ ตัวชี้วัดคุณภาพน้ำที่ดีที่สุด เพราะถ้าน้ำและดินทรายเปลี่ยนสภาพไป หอยหลายชนิดก็จะหายไปตามกัน ซึ่งสอดคล้องกับสิ่งที่เกิดขึ้นที่หาดเลนบางแก้วหลังจากมีโรงกลั่นน้ำมันมาตั้งอยู่

ชาวบ้านที่เคยหากินที่บางแก้วต้องย้ายมาปากทะเล เพราะที่บางแก้วหากินได้ยากขึ้นทุกปี ส่วนหาดเลนปากทะเลที่ยังอยู่ไกลจากโรงกลั่นนั้น ยังพอมีหอยให้เก็บขายได้วันละ 900 บาทขึ้นไป แต่ชาวบ้านก็เป็นห่วงว่าหากโรงกลั่นแห่งใหม่ที่ใหญ่กว่าเดิม 5 เท่าสร้างขึ้น ที่นี่ก็จะกลายเป็นเหมือนบางแก้วในวันใดวันหนึ่ง

โรงกลั่นน้ำมันแห่งใหม่ ใหญ่กว่าเดิมถึง 5 เท่า

ปัจจุบัน บริษัท สยามกัลฟ์ปิโตรเคมีคัล จำกัด กำลังผลักดันโครงการก่อสร้าง โรงกลั่นน้ำมันแห่งใหม่และโรงไฟฟ้า มูลค่านับแสนล้านบาท ในพื้นที่ตำบลบางแก้วและตำบลปากทะเล มีกำลังกลั่นน้ำมันใหม่175,000 บาร์เรล/วัน ทำให้มีน้ำมันดิบที่ต้องขนส่งทางทะเล 9,500,000 ตัน/ปี ผ่านเข้า - ออกมายังพื้นที่ ไม่นับรวมโรงไฟฟ้าที่มีวัตถุดิบเป็นก๊าซธรรมชาติ

โรงกลั่นน้ำมันกับผลกระทบต่อชาวบ้านและวิถีทำกิน

ว่าชาวบ้านในพื้นที่ได้รับผลกระทบจากโรงกลั่นน้ำมันเดิมมาอย่างต่อเนื่องและหนักหน่วง ทั้งในด้านสุขภาพ รายได้ และวิถีชีวิตที่ผูกพันกับทะเลมาตั้งแต่รุ่นปู่ย่าตายาย

  • ด้านสุขภาพและความเป็นอยู่

ชาวบ้านที่อาศัยอยู่ใกล้โรงกลั่นรายงานว่าต้องทนกับกลิ่นน้ำมันตลอดเวลา โดยเฉพาะช่วงฝนตกกลิ่นจะยิ่งแรงขึ้นจนต้องอุดจมูกนอน แม้แต่ผ้าห่มก็ยังช่วยได้ไม่มาก นอกจากนี้เขม่าควันยังเกาะหลังคาบ้านจนดำทั้งหมู่บ้าน น้ำฝนที่เคยเก็บกินได้ก็ปนเปื้อนจนใช้ไม่ได้อีกต่อไป

  • ด้านอาชีพและรายได้

ชาวนาเกลือได้รับความเสียหายหนักที่สุดกลุ่มหนึ่ง เพราะเขม่าจากโรงกลั่นจะปลิวลงมาเกาะแผ่นเกลือที่วางตากไว้ ทำให้เกลือมีสีดำและขายไม่ได้ บางรายต้องหยุดทำนาเกลือไปหลายร้อยไร่ ส่วนชาวประมงก็ได้รับผลกระทบเช่นกัน เพราะเมื่อน้ำมันรั่วลงทะเล สัตว์น้ำก็หายไปทีละชนิด

คุณสามารถติดตามชมรายการ Big Story เรื่องใหญ่ Thai PBS ทุกวันจันทร์ เวลา 21.30 - 22.30 น. ทางไทยพีบีเอส หรือดูย้อนหลัง ได้ที่ www.thaipbs.or.th/BigStoryThaiPBS

ละครดี ซีรีส์เด่น

ดูทั้งหมด

♫ ♫ Songs Popular ♫ ♫

ดูทั้งหมด

คลิปมาใหม่

คนดูเยอะ 👀

ดูทั้งหมด

เสน่ห์ประเทศไทย