และยังมีสืบเชื้อสายมาถึงปัจจุบัน ล่าสุด งานวิจัยจาก UCL ได้ค้นพบหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่อาจเป็นคำตอบของปริศนาค้างคาใจนี้
งานวิจัยล่าสุดที่ตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ Science Advances จากทีมนักวิทยาศาสตร์ที่นำโดยมหาวิทยาลัยคอลเลจลอนดอน (University College London หรือ UCL) พบว่า ตลอดประวัติวิวัฒนาการราว 250 ล้านปีของจระเข้และญาติโบราณ ย้ายตามสภาพอากาศที่อบอุ่น แทนที่จะปรับตัวให้ทนอุณหภูมิที่ต่างไปมาก
ทีมนักวิทยาศาสตร์วิเคราะห์ฟอสซิลและบันทึกข้อมูลมากกว่า 7,000 รายการ จากสัตว์กว่า 400 ชนิดทั้งที่ยังมีชีวิตอยู่และที่สูญพันธุ์ไปแล้ว และนำไปวิเคราะห์ร่วมกับแบบจำลองด้านบรรพภูมิอากาศ (paleoclimate) ย้อนหลังไป 245 ล้านปี
ผลการวิเคราะห์พบว่า เมื่ออุณหภูมิโลกอุ่นขึ้น สัตว์สายพันธุ์จระเข้ได้ขยายถิ่นออกไปไกล และเมื่อโลกเย็น ประชากรได้ถอยร่นกลับเข้าหาเขตร้อน ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดได้แก่ช่วงต้นสมัยอีโอซีน (Eocene) เมื่อราว 50 ล้านปีก่อน ตอนนั้นโลกร้อนกว่าปัจจุบันราว 10°C และขั้วโลกไม่มีน้ำแข็งถาวร ญาติโบราณของจระเข้จึงกระจายอยู่ทั่วละติจูดสูงของอเมริกาเหนือ ยุโรป ไปจนถึงแอนตาร์กติกา ก่อนที่โลกจะค่อย ๆ เย็นลงและผลักดันให้ต้องกลับสู่เขตร้อนอีกครั้ง

เหตุใดจระเข้รอดจากการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ในยุคไดโนเสาร์
เมื่อทีมวิจัยจำลองสภาพหลังอุกกาบาตชิกซูลูบ (Chicxulub) พุ่งชน โดยทดลองลดแสงอาทิตย์ลง 5% และ 10% เพื่อแทนผลของฝุ่นเถ้าในบรรยากาศ พบว่าพื้นที่ใกล้เส้นศูนย์สูตรยังอบอุ่นพอให้จระเข้อาศัยอยู่ได้ มีเพียงสถานการณ์สุดขั้วที่แสงลดลง 15% เท่านั้นที่ทำให้ที่อยู่อาศัยเหล่านี้หายไป และนักวิทยาศาสตร์ปัจจุบันมองว่าสถานการณ์นี้ไม่น่าจะเกิดขึ้นจริง ส่วนการเพิ่มคาร์บอนไดออกไซด์จากภูเขาไฟยักษ์เดคคาด (Deccan traps) ที่ปะทุเมื่อ 66 ล้านปีก่อน จากการจำลองไม่ได้เปลี่ยนผลลัพธ์เลย
ข้อค้นพบนี้ต่อยอดงานก่อนหน้าของทีมเดียวกัน ซึ่งพบว่าถิ่นอาศัยที่เหมาะกับไดโนเสาร์ที่ไม่ใช่นกหดตัวลงอย่างรุนแรงหลังการพุ่งชน เมื่อนำมาวางเทียบกัน จะเห็นภาพว่าหายนะครั้งนั้นไม่ได้โหดร้ายเท่ากันกับทุกชีวิต
"อุกกาบาตไม่ได้ทำให้ทั้งโลกโหดร้ายเท่ากันกับสิ่งมีชีวิตทุกกลุ่ม" ดร.อัลฟิโอ อเลสซานโดร คิอาเรนซา (Alfio Alessandro Chiarenza) นักวิจัย กล่าว "ความชอบสภาพแวดล้อมอบอุ่นของจระเข้ อาจทำให้ตัวที่รอดชีวิตอยู่ตรงจุดที่สภาพอากาศยังเหมาะสมได้ดีที่สุดพอดี"
การค้นพบนี้อาจช่วยอธิบายว่า สัตว์กลุ่มที่ถือกำเนิดในช่วงเวลาใกล้เคียงกับไดโนเสาร์ รอดผ่านการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่ 2 ใน 5 ครั้งของโลกมาได้อย่างไร

ไม่ใช่ "ฟอสซิลมีชีวิต" อย่างที่คิด
แม้จะถูกเรียกว่าฟอสซิลมีชีวิต (living fossil) แต่สายวิวัฒนาการของจระเข้โบราณ (pseudosuchian) เคยหลากหลายอย่างน่าทึ่ง มีทั้งสัตว์กินพืชหุ้มเกราะ นักล่าบนบกอย่างโพสโตซูคัส (Postosuchus) ที่เดินได้ทั้งสองขาและสี่ขา ไปจนถึงซูเปอร์คร็อก (SuperCroc) ซึ่งเป็นซาร์โคซูคัส (Sarcosuchus) ที่ยาวได้ถึง 12 เมตร ดร.คิอาเรนซาเปรียบว่ามีตั้งแต่ "ยักษ์ใหญ่ขนาดรถบัสที่อาจกิน T. rex ได้ ไปจนถึงตัวเล็กน่ารักหน้าเหมือนปั๊ก" ทว่าสิ่งที่แทบไม่เปลี่ยนเลยคือความสัมพันธ์กับภูมิอากาศ
ถึงอย่างนั้นก็มีข้อยกเว้นสองกรณี ได้แก่ สายหนึ่งที่วิวัฒนาการให้ทนร้อนได้มากขึ้นในช่วงร้อนสุดขีดของยุคครีเทเชียส (Cretaceous) เมื่อราว 94 ล้านปีก่อน ซึ่งโลกร้อนกว่าปัจจุบันถึง 14°C และจระเข้กลุ่มหนึ่งในออสเตรเลียที่ปรับตัวเข้ากับสภาพแห้งแล้งคล้ายทะเลทรายเมื่อราว 34 ล้านปีก่อน
ประเทศไทยเองก็เป็นส่วนหนึ่งของประวัติศาสตร์นี้ ภาคอีสานพบฟอสซิลจระเข้โบราณยุคไดโนเสาร์หลายชนิด เช่น Khoratosuchus jintasakuli (โคราโตซูคัส จินตสกุลไล) จากนครราชสีมา ซึ่งยืนยันว่าภูมิภาคนี้เคยเป็นบ้านของจระเข้มาตั้งแต่สมัยดึกดำบรรพ์

บทเรียนจากอดีต สู่คำเตือนในปัจจุบัน
นักวิจัยย้ำว่าอุณหภูมิเป็นเพียงปัจจัยหนึ่ง จระเข้ยังมีข้อได้เปรียบอื่น เช่น ตัวค่อนข้างเล็ก อยู่ได้ทั้งบนบกและในน้ำ กินอาหารได้หลากหลาย และในฐานะสัตว์ที่รับความร้อนจากภายนอกร่างกาย ก็ใช้พลังงานน้อย จึงต้านทานช่วงขาดแคลนอาหารได้ดีกว่าสัตว์ที่ต้องผลิตความร้อนในร่างกายเอง
กลยุทธ์ที่เคยช่วยชีวิตจระเข้กำลังเจอโจทย์ใหม่ ศาสตราจารย์ฟิลิป แมนเนียน (Philip Mannion) จาก UCL เตือนว่า "ถ้าจระเข้รับมือกับการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศในอดีตด้วยการย้ายถิ่นเป็นหลัก จระเข้ในวันนี้ก็ต้องมีพื้นที่ให้เคลื่อนย้ายเมื่อโลกร้อนขึ้น แต่ถนน ฟาร์ม และเมืองกำลังทำให้เรื่องนี้ยากขึ้น"
คำเตือนนี้ใกล้ตัวคนไทยมาก เพราะจระเข้น้ำจืดหรือจระเข้สยามในธรรมชาติลดจำนวนลงจนอยู่ในสถานะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง สาเหตุหลักคือการสูญเสียถิ่นที่อยู่และแหล่งน้ำที่ถูกแบ่งเป็นส่วน ๆ สัตว์ที่เคยรอดจากอุกกาบาตมาได้ อาจไม่รอดจากโลกที่มนุษย์ปิดเส้นทางหนีไว้หมด
เรียบเรียงโดย จิรสิน อัศวกุล
พิสูจน์อักษร ศุภกิจ พัฒนพิฑูรย์
อัปเดตข้อมูลแวดวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี รู้ทันโลกไอที และโซเชียลฯ ในรูปแบบ Audio จาก AI เสียงผู้ประกาศของไทยพีบีเอส ได้ที่ Thai PBS
ที่มาข้อมูล : sciencedaily
“รอบรู้ ดูกระแส ก้าวทันโลก” ไปกับ Thai PBS Sci & Tech





