Profile icon

ตรวจสอบแล้ว : โพสต์อ้าง “พายุสุริยะรุนแรง” ทำให้ระบบล่มเงินหาย นักวิชาการยันไม่จริง !

ข่าวปลอมDateClock icon12:06|สิ่งแวดล้อมและภัยพิบัติ
Thai PBS Verify พบโพสต์อ้าง "พายุสุริยะที่รุนแรงจะทำให้ระบบล่มเงินหาย" ด้านนักวิชาการยืนยัน ไม่มีทางเกิดขึ้นกับประเทศไทย

ผู้ใช้เฟซบุ๊ก มีการแชร์โพสต์ภาพระบุข้อความ “เก็บเงินสดไว้บ้างนะครับ พายุสุริยะที่รุนแรงจะทำให้ระบบล่มเงินหายจากบัญชีทั้งหมด อ.ปริญญา ตันสกุล เคยบอกไว้” ซึ่งโพสต์ดังกล่าวมีผู้แสดงความรู้สึกไปกว่า 400 ครั้ง และแชร์โพสต์ดังกล่าวไปถึง 125 ครั้ง ด้วยกัน

จากการตรวจสอบเรื่องนี้ Thai PBS Verify พบว่าเป็น “ข่าวปลอม” ที่มีลักษณะบิดเบือน ซึ่งทำให้ผู้ที่เข้ามาอ่านเข้าใจว่า พายุสุริยะส่งผลกระทบกับระบบธนาคารล่มทั้งโลก แต่จากการตรวจสอบจาก นักวิชาการยืนยัน ไม่มีทางเกิดขึ้นกับประเทศไทย เพราะไทยไม่อยู่ใกล้ขั้วโลก และมีสนามแม่เหล็กโลกปกป้องอยู่ อีกทั้งไม่มีทางเป็นไปได้ที่ระบบธนาคารจะล่มทั้งโลกพร้อม ๆ กัน

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาจาก : Facebook

ภาพบันทึกหน้าจอแสดงโพสต์ที่อ้างว่า พายุสุริยะที่รุนแรงจะทำให้ระบบล่มเงินหายจากบัญชีทั้งหมด

Thai PBS Verify พบโพสต์ของผู้ใช้บัญชีเฟซบุ๊กชื่อ “Korn Mahalap” โพสต์ภาพระบุข้อความ “เก็บเงินสดไว้บ้างนะครับ พายุสุริยะที่รุนแรงจะทำให้ระบบล่มเงินหายจากบัญชีทั้งหมด อ.ปริญญา ตันสกุล เคยบอกไว้” โดยภาพดังกล่าวถูกโพสต์เมื่อวันที่ 16 พ.ค. 68 ที่ผ่านมา ทำให้มีผู้เข้าไปแสดงความคิดเห็นถึง 61 คน โดยส่วนหนึ่งหลงเชื่อว่าเหตุการณ์ดังกล่าวจะเกิดขึ้นจริง

ทั้งนี้เมื่อตรวจสอบกับคลิปที่ผู้เขียนได้ระบุไว้ว่ามาจากบุคคลที่ชื่อ ปริญญา ตันสกุล พบว่า เป็นเพียงคำทำนายเรื่องของการชำระล้างโลก ซึ่งไม่มีหลักฐานอ้างอิงทางวิทยาศาสตร์แต่อย่างใด

อย่างไรก็ตาม Thai PBS Verify นำโพสต์ดังกล่าว ไปทำการตรวจสอบกับ ดร. มติพล ตั้งมติธรรม ผู้เชี่ยวชาญด้านดาราศาสตร์ จากสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ซึ่งกรณีดังกล่าว ดร. มติพล ระบุว่า ข่าวเรื่องพายุสุริยะถือว่ามีมาตลอดเวลา ซึ่งมักถูกนำไปรวมกับเหตุการณ์แผ่นดินไหว หรือภัยพิบัติต่าง ๆ ซึ่งบางเรื่องก็มีส่วนที่จริงอยู่บ้าง เช่น กรณีของพายุสุริยะ ที่ก่อให้เกิดผลกระทบบนโลก ซึ่งในอดีตที่ผ่านมามีกรณีของพายุสุริยะที่รุนแรง และก่อให้เกิดความรบกวน เช่น เหตุการณ์คาร์ริงตัน (Carrington Event) ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่ถือว่ารุนแรงที่สุดเท่าที่เคยมีบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์ โดยส่งผลให้เกิดไฟดับทั่วสหรัฐอเมริกา รวมถึงแคนาดา ซึ่งถือเป็นอันตรายที่เกิดขึ้นได้ แต่ก็เป็นอันตรายที่ไม่เกิดขึ้นบ่อย ส่วนเหตุการณ์อื่น ๆ นั้น เป็นเพียงเหตุการณ์ขนาดเล็ก ที่ทำให้ไฟฟ้าดับเป็นบางส่วน โดยปรากฏการณ์ดังกล่าวมักจะส่งผลกระทบกับประเทศที่อยู่ใกล้กับขั้วแม่เหล็กโลกมากกว่า เช่น แคนาดา, รัสเซีย และฟินแลนด์ แต่สำหรับโลกของเรา ก็ยังคงมีสนามแม่เหล็กโลกที่ทำหน้าที่ในการปกป้องโลกจากพายุสุริยะ (ลิงก์บันทึกที่ นี่ และ นี่)

สำหรับผลกระทบของพายุสุริยะนั้น มักมีผลกระทบกับอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เช่น converter หรือหม้อแปลงไฟฟ้า ที่อาจเกิดความเสียหายได้ ส่วนความเสียหายจะนานหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับระยะเวลาในการซ่อมแซม ว่าใช้เวลานานแค่ไหน แต่ความเสียหายที่เกิดขึ้น มักไม่ก่อให้เกิดการเสียหายที่ถาวร โดยยังคงสามารถที่จะซ่อมแซมได้ ส่วนกรณีของไฟดับที่ประเทศสเปนล่าสุดนั้น ก็ไม่ได้เกิดจากเหตุการณ์พายุสุริยะแต่อย่างใด แต่เกิดจากพลังงานทดแทนที่เข้ามาเยอะเกินไป ทำให้ระบบโหลดรับไม่ไหวจนล่มลงทั้งระบบ ซึ่งหากถามว่ากรณีของพายุสุริยะทำให้ระบบทั้งหมดล่มได้หรือไม่นั้น ก็อาจจะเป็นไปได้ แต่ไม่ใช่สำหรับประเทศไทย เพราะประเทศไทยอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร จึงค่อนข้างปลอดภัยจากพายุสุริยะ

ดร. มติพล ตั้งมติธรรม ผู้เชี่ยวชาญด้านดาราศาสตร์ จากสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ทั้งนี้หากจะระบุว่ามีผลกระทบเฉพาะเจาะจงกับระบบอุปกรณ์เงิน คำกล่าวนี้ถือว่าเป็นไปไม่ได้ เพราะหากจะกระทบกับอินเทอร์เน็ตหรือดาวเทียม หรือเป็นระบบไฟฟ้า ถือว่าเป็นสิ่งที่เป็นไปได้ ซึ่งหากจะทำให้ระบบการเงินล่มหมายความว่า ระบบทุกอย่างจะต้องล่มทั้งหมดด้วยเช่นเดียวกัน ซึ่งเป็นไปไม่ได้ง่าย ๆ

“อย่างไรก็ตามหากจะให้ระบุว่า โพสต์ดังกล่าวเป็นเรื่องจริงหรือไม่ ก็ต้องยืนยันว่าเป็นเรื่องปลอม 100% เพราะไม่สามารถเกิดขึ้นได้ และแม้ว่าช่วงนี้จะอยู่ในช่วงของ Solar Maximum ที่ถือเป็นช่วงเวลาที่มีปรากฏการณ์บนดวงอาทิตย์สูงที่สุดในวัฏจักรสุริยะ ซึ่งทำให้มีโอกาสเกิดพายุสุริยะขึ้นได้มากกว่าปกติ แต่ก็ไม่ได้มีข่าวว่าจะมีเหตุการณ์อะไรรุนแรง ถึงขนาดที่ต้องเฝ้าระวังแต่อย่างใด ดร. มติพล กล่าว”

สำหรับเหตุการณ์พายุสุริยะนั้นถือเป็นเหตุการณ์กระแสของอนุภาคพลังงานสูง ที่พัดมาจากดวงอาทิตย์ด้วยปริมาณและความเร็วสูงกว่าระดับปกติ โดยอนุภาคนี้มีทั้งอิเล็กตรอนและโปรตอน เป็นตัวการทำให้เกิดแสงเหนือ-ใต้ และพายุแม่เหล็ก ซึ่งในกรณีที่รุนแรงก็อาจส่งผลต่อดาวเทียม, ยานอวกาศ และระบบสายส่งบนโลก โดยสถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT) ระบุอีกว่า การวัดระดับความรุนแรงของพายุสุริยะ สามารถวัดกันได้หลายวิธี ตั้งแต่ Kp index ไปจนถึง G-scale ซึ่งเป็นการใช้วัดระดับพายุสุริยะที่มีความรุนแรงค่อนข้างมาก ตั้งแต่ G1 จนถึง G5 (ลิงก์บันทึก)

ขณะที่จากการติดตามของ สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) หรือ GISTDA ก่อนหน้านี้ มีรายงานพายุสนามแม่เหล็กระดับรุนแรง (G4) เกิดขึ้นแล้ว 2 ครั้ง ในเดือน ม.ค. และ เม.ย. 68 แต่ไม่ส่งผลกระทบกับประเทศไทยแต่อย่างใด (ลิงก์บันทึก)

Verification Documentกระบวนการตรวจสอบ

1.ตรวจสอบแหล่งที่มา

  • ตรวจสอบว่าโพสต์มาจากแหล่งข่าวที่น่าเชื่อถือหรือไม่ เช่น สื่อหลัก หน่วยงานรัฐ หรือองค์กรวิชาการ
  • หากพบชื่อบุคคลอ้างอิง ควรค้นหาข้อมูลประกอบว่ามีการให้สัมภาษณ์จริงหรือไม่

2.ตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญ

  • ใช้แหล่งข้อมูลจากนักวิชาการหรือหน่วยงานทางวิทยาศาสตร์ เช่น ดร. มติพล จาก NARIT หรือ GISTDA
  • ตรวจสอบว่ามีรายงานวิทยาศาสตร์ที่สนับสนุนหรือหักล้างข้อความนั้นหรือไม่

3.เปรียบเทียบกับข่าวจากหน่วยงานภาครัฐ

  • เช่น Thai PBS Verify, กรมอุตุนิยมวิทยา, กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ฯลฯ

ผลกระทบเมื่อได้รับข้อมูลดังกล่าว

เราพบว่ามีผู้หลงเชื่อโพสต์ดังกล่าวจำนวนหนึ่ง ซึ่งบางคนที่เชื่อระบุว่า “เกิดขึ้นแน่นอน”

ภาพบันทึกหน้าจอแสดงความคิดเห็นภายในโพสต์ดังกล่าว ที่พบว่ามีบางส่วนเชื่อว่าเป็นเรื่องจริง

ทั้งนี้โพสต์ดังกล่าวอาจส่งผลกระทบได้แก่

  • สร้างความตื่นตระหนกในสังคม
  • ผู้คนอาจรีบถอนเงินจากธนาคารหรือทำพฤติกรรมเสี่ยงโดยไม่มีเหตุจำเป็น
  • กระทบต่อความเชื่อมั่นในระบบการเงิน
  • ทำให้การสื่อสารทางวิทยาศาสตร์ถูกบิดเบือน
  • คนทั่วไปเข้าใจผิดเกี่ยวกับปรากฏการณ์ทางธรรมชาติ เช่น พายุสุริยะ

Guidelinesข้อแนะนำเมื่อได้ข้อมูลเท็จนี้ ?

  1. อย่าแชร์ต่อทันที : หยุดคิดและตรวจสอบก่อน หากไม่แน่ใจ ให้ถือว่าเป็นข้อมูลที่ยังไม่ได้ยืนยัน
  2. ค้นหาข้อเท็จจริงจากหน่วยงานที่เชื่อถือได้ : เช่น สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (NARIT), GISTDA, Thai PBS Verify, สำนักข่าวระดับชาติ ฯลฯ
  3. รายงานโพสต์หรือเนื้อหาที่เป็นข่าวปลอม : “รายงาน” บนแพลตฟอร์มนั้น ๆ เพื่อป้องกันการแพร่กระจายของข่าวปลอม
  4. ให้ความรู้แก่คนรอบข้าง : ส่งลิงก์จากแหล่งข่าวที่ตรวจสอบแล้วให้เพื่อช่วยให้เข้าใจตรงกัน

Verify

แท็กที่เกี่ยวข้อง

Verify

ผู้เขียน

Verify

บทความที่ได้รับความนิยม

Cyber Safe Life : รู้ทันกลลวงให้โลกออนไลน์ปลอดภัยสำหรับทุกคน

“ศรัทธาพยากรณ์อากาศ” เมื่อ “ความถูกใจ” ไม่สามารถวัดได้ด้วย “ความถูกต้อง”

“ศรัทธาพยากรณ์อากาศ” เมื่อ “ความถูกใจ” ไม่สามารถวัดได้ด้วย “ความถูกต้อง”

เกิดกระแสความตื่นตระหนกในโลกออนไลน์ หลังเพจพยากรณ์อากาศอิสระเตือนภัย "มหาอุทกภัย" ในภาคตะวันออกและกรุงเทพฯ ภายใน 120 ชั่วโมง จนกลายเป็นไวรัลสะเทือนโซเชียล อย่างไรก็ตาม กรมอุตุนิยมวิทยา กรมชลประทาน และนักวิชาการ ได้ออกมาโต้แย้งข้อมูลดังกล่าว พร้อมยืนยันว่าประเทศไทยมีฝนตกหนักจริง แต่ปริมาณน้ำยังห่างไกลจากมหาอุทกภัยปี 2554 อย่างสิ้นเชิง ปรากฏการณ์นี้สะท้อนภาพ "ศรัทธาพยากรณ์อากาศ" ที่เกิดขึ้นเมื่อความถูกใจของสังคมวิ่งนำความถูกต้องของข้อมูลวิชาการ

23 ก.ย. 69

Open article
ตรวจสอบข่าวปลอมทักเลย!