คลิป “โคมลอย” สวยเกินจริงจนชาวเน็ตคิดว่า AI เจ้าของคลิปยืนยันของจริง ! ไม่ได้ดัดแปลงแต่อย่างใด

Thai PBS Verify พบแหล่งที่มาจาก: Threads

ตรวจสอบพบคลิป “โคมลอย” จากงานอีเวนท์หนึ่งในวันประเพณียี่เป็ง จ.เชียงใหม่ วิดีโอบรรยากาศควันหลงคืนวันลอยกระทง ที่สวยงามจนผู้ใช้โซเชียลจำนวนมากตั้งคำถามว่า เป็นคลิปจริงหรือสร้างด้วย AI กันแน่ ทั้งนี้คลิปดังกล่าวปรากฏยอดถูกใจกว่า 3 พันครั้ง และแชร์ต่อกว่า 1 พันครั้ง

พร้อมระบุว่า

สวยมาก สวยจนอยากให้ทุกคนได้มาเห็นด้วยกันเลย ยี่เป็ง เชียงใหม่

Chiang Mai CAD Khomloy Sky Lantern Festival

คลิปโคมลอย สร้างจาก AI หรือไม่ ?

ชานนท์  พุทธิมา เจ้าของเพจ Liveincnx ผู้เผยแพร่วิดีโอดังกล่าว ยืนยันกับทาง Thai PBS Verify ว่าเป็นคลิปจริง ไม่ได้สร้างจากเทคโนโลยี AI โดยกล่าวว่าใช้สมาร์ตโฟนส่วนตัวถ่ายด้วยตัวเอง ในงานอีเวนต์โคมลอยแห่งหนึ่ง ที่ จ.เชียงใหม่ เมื่อวันที่ 5 พ.ย. 68 ที่ผ่านมา 

“เป็นคลิปถ่ายสด ไม่ได้ตัดต่อหรือใช้ AI มีฟุตเทจครบทั้งหมด มีเพียงการปรับแสง / สี ภาพเพิ่มเติมนิดหน่อยครับ”

คลิปอื่น ๆ ภายในงานโคมลอยเดียวกัน ที่เผยแพร่ผ่านเพจ Liveincnx ปรากฏภาพเจ้าของเพจอยู่ในคลิปด้วย

ภาพข้อมูล Metadata ของคลิปดังกล่าว ที่เผยแพร่โดยเจ้าของเพจ Liveincnx

ประกาศขอความร่วมมือเชียงใหม่เรื่องการปล่อยโคม

เมื่อตรวจสอบกับข้อมูลจากหน่วยงานจังหวัดเชียงใหม่ พบว่ามีการจัดงานยี่เป็งและอนุญาตให้ปล่อยโคมในช่วงเวลาดังกล่าวจริง ซึ่งสอดคล้องกับวันและสถานที่ในคลิป

สำหรับข้อกำหนดในการปล่อยโคมในช่วงช่วงประเพณียี่เป็ง 2568 ทางเชียงใหม่ได้ออกมาตรการคุมเข้มการจุดและปล่อยโคม-พลุ ว่ามีข้อห้ามและกำหนดช่วงเวลาที่สามารถปล่อยได้ และช่วงเวลารวมถึงสถานที่ที่ห้ามปล่อยโคม ตามรายงานของสำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดเชียงใหม่ เรื่อง เชียงใหม่ ออกมาตรการคุมเข้มการจุดและปล่อยโคม-พลุ ช่วงประเพณียี่เป็ง 2568 เน้นย้ำความปลอดภัย บทลงโทษผู้ฝ่าฝืน ระบุดังนี้

จังหวัดเชียงใหม่ได้มีการออกมาตรการในการปฏิบัติเกี่ยวกับการอนุญาตให้จุดและปล่อยโคมลอย โคมไฟ โคมควัน (ว่าวฮม) พลุ และวัตถุอื่นใดที่คล้ายคลึงกัน ในช่วงประเพณียี่เป็ง ประจำปี 2568 ซึ่งตรงกับวันที่ 5-6 พฤศจิกายน 2568 เพื่อสร้างความปลอดภัยต่อชีวิต ทรัพย์สินของประชาชน และอากาศยาน และคงไว้ซึ่งวัฒนธรรมอันดีงามของจังหวัดเชียงใหม่ โดยกำหนดพื้นที่ห้ามปล่อยโดยเด็ดขาด พร้อมบทลงโทษที่ชัดเจน และกำหนดกรอบเวลาสำหรับพื้นที่ที่สามารถยื่นขออนุญาตได้

ในส่วนของโคมควัน จะสามารถปล่อยได้เฉพาะวันที่ 5 พฤศจิกายน 2568 ซึ่งตรงกับวันลอยกระทงเล็กเพียงวันเดียว ในช่วงเวลา 10.00-12.00 น. เท่านั้น และห้ามจุดและปล่อยโดยเด็ดขาดในเขตปลอดภัยในการเดินอากาศ (Toffy Zone)      

ส่วนโคมลอย โคมไฟ และพลุ จะสามารถจุดและปล่อยได้ในวันที่ 5-6 พฤศจิกายน 2568 ในช่วงเวลา 19.00 ถึง 01.00 น. ของวันถัดไป เฉพาะในเขตพื้นที่อนุญาตให้ปล่อยได้เท่านั้น  โดยห้ามปล่อยในพื้นที่ห้ามปล่อยเด็ดขาดใน 2 พื้นที่ คือ เขตปลอดภัยในการเดินอากาศ (Toffy Zone) และพื้นที่เฝ้าระวังพิเศษระดับ 1 (Red Zone)  

สำหรับประชาชนที่ประสงค์จะจุดและปล่อยโคมหรือพลุในพื้นที่นอกเขตห้ามปล่อยโดยเด็ดขาด จะต้องยื่นขออนุญาตจากนายอำเภอในท้องที่ ผ่านทางแอปพลิเคชัน “บำเพ็ญ (Bampen)” ภายในระยะเวลาที่กำหนด (สอบถามรายละเอียด และขอกำหนดบัญชีผู้ใช้และรหัสผ่านได้ ณ ที่ว่าการอำเภอ)

โดย จ.เชียงใหม่ ได้กำหนดเขตพื้นที่ห้ามจุดและปล่อยโคมและพลุโดยเด็ดขาด เพื่อความปลอดภัยสูงสุดในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน ซึ่งจะอยู่ในเขตปลอดภัยในการเดินอากาศ (Toffy Zone) และ พื้นที่เฝ้าระวังพิเศษระดับ 1 (Red Zone) ครอบคลุมพื้นที่ 6 อำเภอ 39 ตำบล ได้แก่ อ.เมืองเชียงใหม่ (ทุกตำบล) , อ.หางดง (ทุกตำบล) , อ.สารภี (ในพื้นที่ ต.ขัวมุง ต.ดอนแก้ว ต.สันทราย ต.ท่าวังตาล และ ต.หนองผึ้ง) , อ.สันทราย (พื้นที่ ต.หนองหาร) , อ.แม่ริม (พื้นที่ ต.ดอนแก้ว ต.เหมืองแก้ว ต.ริมใต้ ต.แม่สา ต.ริมเหนือ) และ อ.สันป่าตอง ในพื้นที่ ต.ทุ่งต้อม 

สำหรับผู้ที่ฝ่าฝืนจุดและปล่อยโคมและพลุโดยไม่ได้รับอนุญาต หรือปล่อยนอกพื้นที่ที่กำหนด จะต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือปรับไม่เกิน 200,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ หากการกระทำดังกล่าวเป็นเหตุให้เกิดเพลิงไหม้ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 7 ปี และปรับไม่เกิน 140,000 บาท

นอกจากนี้ยังได้เน้นย้ำว่า การทำ สั่ง นำเข้า หรือค้า (จำหน่าย) ดอกไม้เพลิง จะต้องได้รับอนุญาตจากนายทะเบียนท้องที่ให้ถูกต้องตามพระราชบัญญัติอาวุธปืน เครื่องกระสุนปืน วัตถุระเบิด ดอกไม้เพลิง และสิ่งเทียมอาวุธปืน พ.ศ. 2490 หากตรวจพบว่ามีการทำหรือค้าดอกไม้เพลิงโดยไม่ได้รับใบอนุญาต จะต้องถูกดำเนินคดีตามกฎหมาย และเน้นย้ำห้ามยิงปืนขึ้นฟ้าโดยใช่เหตุในเมือง หมู่บ้าน หรือที่ชุมชนโดยเด็ดขาด  หากพบเหตุดังกล่าว จะต้องถูกดำเนินการตามกฎหมายอย่างเด็ดขาดและเพิกถอนใบอนุญาตทันที

ผู้เชี่ยวชาญ AI ยืนยันว่าเป็นคลิปจริง

สถาพน พัฒนะคูหา CEO บริษัท Guardian AI ให้ความเห็นว่า เมื่อเปรียบเทียบกับคลิปอื่น ๆ ภายในงานเดียวกัน พบว่าสภาพแวดล้อมและพื้นหลังมีความสอดคล้องกัน และชี้ว่าคลิปดังกล่าวเป็นวิดีโอจริง ไม่ได้สร้างด้วย AI แต่อาจมีการปรับแต่งสีหรือแสงเพิ่มเติมเพื่อความสวยงาม

เมื่อนำภาพจากช่อง Liveincnx ไปเปรียบเทียบกับวิดีโอจากงานอีเวนต์โคมลอยดังกล่าวกับผู้ใช้บัญชีอื่น ๆ พบว่ามีลักษณะคล้ายกัน

(ซ้าย) ภาพจากคลิปวิดีโอของเพจ Liveincnx (ขวา) ภาพจาก บัญชี togetherth_

เมื่อค้นหาคำว่า Yi Peng ใน YouTube พบว่ามีคลิปลักษณะนี้ ที่มีสภาพแวดล้อมคล้ายกัน (ที่มา : ช่อง YouTube “REAL THAILAND 4K”)

เราจะแยกภาพ AI กับภาพจริงได้อย่างไร ?

ปัจจุบันเทคโนโลยี AI ในการสร้างและดัดแปลงภาพหรือวิดีโอมีความก้าวหน้าอย่างมาก จนบางครั้งแยกแทบไม่ออกว่าอะไรจริง อะไรปลอม แต่ยังสามารถสังเกตเบื้องต้นได้จากจุดต่อไปนี้

1. สังเกตจากรายละเอียดเล็ก ๆ: ภาพที่สร้างด้วย AI มักมีความผิดปกติในรายละเอียดภาพที่เราอาจไม่ทันสังเกต เช่น นิ้วมือบิดผิดรูป บางส่วนขาดหาย ตัวอักษรหรือโลโก้สะกดมั่ว ๆ หรือพื้นผิวบางจุดดูไม่สัมพันธ์กับแสงและเงารอบข้าง การสังเกตรายละเอียดเหล่านี้ช่วยแยกภาพจริงออกจากภาพที่สร้างด้วยโปรแกรมได้
2. ระวังภาพที่ “สมบูรณ์แบบเกินจริง”: ภาพจาก AI มักดูเนียนเรียบไร้ตำหนิ คล้ายผ่านรีทัชมากเกินไป เช่น ภาพบุคคลที่ไม่มีริ้วรอย เงา หรือพื้นผิวตามธรรมชาติ บางครั้งฉากหลังดูเกินจริง เช่น แสงสวยเกินเหตุหรือบรรยากาศไม่สมจริง อาจเป็นสัญญาณว่ามาจาก AI
3. ใช้เครื่องมือ Reverse Image Search: หากยังไม่แน่ใจว่าใช่ภาพจากเหตุการณ์จริงหรือไม่ ให้ลองใช้การค้นหาภาพย้อนกลับ (Reverse Image Search) เช่น Google lens, Bing Visual Search (Microsoft), Baidu Image Search, Yandex Images เพื่อตรวจสอบว่าภาพนั้นปรากฏอยู่ที่ไหนบนอินเทอร์เน็ตบ้าง ภาพจริงมักมีหลายแหล่งที่มาและเผยแพร่ในเวลาต่างกัน ส่วนภาพ AI มักพบเพียงไม่กี่ที่ หรือมาจากบัญชีที่ใช้โปรแกรมสร้างภาพโดยเฉพาะ

เรื่องจริงเป็นอย่างไร

จากการตรวจสอบพบว่า คลิป “โคมลอย” ดังกล่าวเป็นวิดีโอจริง ไม่ได้สร้างด้วยเทคโนโลยี AI โดย ชานนท์ พุทธิมา เจ้าของเพจ Liveincnx ยืนยันว่าเป็นคลิปที่ถ่ายด้วยสมาร์ตโฟนของตนเองภายในงานโคมลอยที่จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อวันที่ 5 พ.ย. 68 มีเพียงการปรับแสงและสีเล็กน้อยเท่านั้น ขณะที่การตรวจสอบจากคลิปอื่นในเพจเดียวกันก็พบสภาพแวดล้อมและพื้นหลังสอดคล้องกันทุกจุด ซึ่งสอดคล้องกับความเห็นของผู้เชี่ยวชาญจากบริษัท Guardian AI ที่ระบุว่าคลิปนี้เป็นวิดีโอจริง ไม่ได้ผ่านการสร้างหรือดัดแปลงด้วย AI

ข้อมูลอ้างอิง : BBC-How to spot AI images on social media